1. Kết quả cho thấy con số công bố về khoảng 30 - 40% thuốc bán chạy trên thị trường vào năm 2006 là tương đối chính xác. Dữ liệu hiện tại của năm 2025 thì con số này có vẻ tăng lên.. Khoảng 55% số hoạt chất này thuộc nhóm "gần như không tan" (tức là có độ tan trong nước dưới 0,1 mg/ml), con số này cao gần gấp đôi so với năm 2006. Danh sách năm 2025 (một số là dạng phối hợp liều cố định) tương ứng với 97 hoạt chất riêng lẻ. Trong số 97 hoạt chất này, 83 hoạt chất được dùng đường uống dưới dạng viên nén, viên nang, hỗn dịch hoặc dung dịch.

2.Con số thống kê xuất hiện thứ 2 là 70-75% thuốc đang trong giai đoạn lâm sàng và 90% các hoạt chất mới NCE có khả năng hòa tan kém trong nước, chỉ có thể được tìm thấy từ các bài thuyết trình tại hội nghị và một bản tóm tắt không có dữ liệu gốc cho tuyên bố đó. Kết luận là tuyên bố này dường như mơ hồ về căn cứ dữ liệu.

3. Ý thứ 3 của bài báo là muốn đề xuất thay đổi danh mục các hoạt chất được coi là kém tan hay được sử dụng làm hoạt chất đích để làm mô hình dự đoán. Các hoạt chất thường xuyên xuất hiện trong các bài báo từ cơ sở dữ liệu Scopus VD: carbamazepin, carvedilol và simvastatin. Phần lớn các chất này tuy “hòa tan kém” nhưng thực tế được hấp thụ hoàn toàn trong cơ thể mà không liên quan đến vấn đề hòa tan. VD: Các API có tỷ lệ hấp thu (fa) > 0,9 ở liều uống tiêu chuẩn và dạng bào chế quy ước thông thường với dạng thù hình tinh thể thông thường được biểu thị bằng màu xanh lam, trong khi các API có tỷ lệ hấp thu không hoàn toàn được biểu thị bằng màu đỏ. Amphotericin B và lisinopril được biểu thị bằng các vạch kẻ đỏ. Đối với amphotericin B, độ hòa tan chỉ là một trong những yếu tố góp phần dẫn đến tỷ lệ hấp thu kém. Lisinopril được hấp thu qua cơ chế vận chuyển chủ động từ đường tiêu hóa, và độ hòa tan không phải là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng hấp thu không hoàn toàn.

Và hầu hết các nhóm hoạt chất được sử dụng để chứng minh mô hình cải tiện công thức hiện tại điều có có thể sử dụng phương pháp bao chế quy ước thông thường để giải quyết vấn đề hấp thu kém.

Danh sách 10 hoạt chất thuốc nhóm chất không phải thuốc điều trị Ung thư được nhóm các tác giả đề xuất dựa trên các bài toán hiện hữu hiện tại của các chế phẩm bào chế tương ứng của từng hoạt chất dẫn đến vẫn chưa tối ưu được công thức bào chế.. mở ra các cơ hội nghiên cứu có ý nghĩa cao:

VD:

Hoạt chất Niclosamide:

Tình trạng kém hấp thu xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm độ hòa tan hạn chế, quá trình chuyển hóa bước đầu (first-pass metabolism) và tốc độ thải trừ nhanh. Ít nhất mười hai phương pháp bào chế tiên tiến khác nhau đã được thử nghiệm. Cho đến nay, niclosamide vẫn là một thách thức dai dẳng trong lĩnh vực bào chế và phân phối thuốc.

Hoạt chất lumefantrine:

Mặc dù chưa xác định được sinh khả dụng tuyệt đối của dạng thù hình tinh thể do thiếu chế phẩm dùng đường tiêm tĩnh mạch, nhưng giá trị này chắc chắn không vượt quá 1%. Nhiều phương pháp đã được thử nghiệm để cải thiện đặc tính dược động học (PK) của lumefantrine, bao gồm sử dụng hạt kích cỡ nano và hệ phân tán rắn (ASD). Một hệ ASD đã cho thấy sinh khả dụng tăng khoảng 20 lần so với dạng bào chế thông thường trong trạng thái đói. Tuy nhiên, hệ này chịu ảnh hưởng lớn của thức ăn, khi sử dụng cùng thức ăn làm tăng hấp thu (FE dương tính) gấp 4 lần. Bệnh nhân sốt rét cấp tính thường rất ít ăn và hay nôn mửa khi tình trạng nhiễm bệnh trở nên trầm trọng hơn, dẫn đến những khoảng thời gian nhịn ăn kéo dài. Do đó hệ ASD này không được tiếp tục phát triển từ giai đoạn đánh giá lâm sàng khi đưa ra thị trường, lumefantrine vẫn được xem là một thách thức chưa có lời giải.

Nguồn bài dịch: https://doi.org/10.1016/j.xphs.2026.104537

- Dữ liệu được sử dụng tiến hành phân tích: trong giai đoạn từ ngày 24/09/2026 đến 30/09/2026

- Số lượng người tham gia khảo sát: 120 lượt tham gia khảo sát. Hơn 50% lượt khảo sát đến từ bộ phận R&D. Đứng thứ 2 là nhóm tham gia khảo sát đến từ bộ phận QA, tiếp theo đó là các cá nhân đến từ bộ phận khác (có thể hiểu đối tượng này thuộc bên cung ứng, ME, tư vấn..).

- Phân chia theo cấp bậc: Cấp bậc từ trưởng nhóm trở xuống chiếm đa số lượt khảo sát 65.9 %, còn từ cấp bậc phó phòng trở lên chiếm 34.1% (44/120).

Trong bộ dữ liệu thu được có lẽ phòng QA, Prod là 2 bộ phận có tỷ lệ quản lý từ cấp trung trở lên tham gia khảo sát nhiều nhất tính trên từng bộ phận.

- Phân bố theo địa lý

Tỷ lệ nhân sự cấp bậc quản lý từ cấp trung trở lên tham gia khảo sát tại khu vực HCM & Miền Nam chiếm 30% (18/60), trong khi đó tỷ lệ đó ở miền Bắc là 38,9% (21/54).

- Tổng quan về thời gian nhận khảo sát:

Tổng kết số lượng lượt tham gia khảo sát đến từ tất các các nguồn trong khoảng thời gian 7 ngày từ 24/09 – 30/09. Trong đó tiếp nhận 82.5% (99/120) lượt khảo sát nhận được vào ngày 25/09/2026 (ngày đăng khảo sát lên nhóm Zalo) và ngày 28/09/2026 (Ngày ghim tin nhắn khảo sát lên nhóm Zalo). Từ kết quả trên cho thấy nhóm Zalo là nhóm có khả năng thu hút người khảo sát chính, việc nhắc lại tin nhắn có thể giúp tăng số lượng lượt khảo sát thu được.

II. Phân tích chi tiết kết quả khảo sát:

Câu hỏi: Mức lương hiện tại của bạn là bao nhiêu?

Giả định của câu hỏi không nói rõ là gross hay net, nên có thể có sự không đồng nhất về các kết quả khảo sát mức lương. Trong phân tích này, chúng tôi sẽ giả sử rằng mức lương sử dụng để phân tích là mức lương gross.

Lưu ý: Các phúc lợi đính kèm như được miễn phí chỗ ở, nghỉ luân phiên sẽ không được quy đổi ra tiền lương để cộng thêm vào mức lương tổng.

• Đánh giá mức lương theo vị trí:

• Phân bố mức lương theo vùng miền:

Kết quả trực quan cho thấy hình dạng phân bố về mức lương tại khu vực miền Bắc và miền Nam đều là các phân bố lệch phải, điều này cũng rất phù hợp với tỷ lệ nhân sự cấp bậc quản lý từ cấp trung trở lên tham gia khảo sát, chiếm từ 30 - 35.6% tạo nên sự bất đối xứng của phân bố.

Khi so sánh trung vị tổng thể 2 khu vực cho thấy khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê.

Nhưng khi so sánh trung vị nhóm quản lý cấp trung, cấp cao tại 2 khu vực cho thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê khoảng tin cậy 95% miền Bắc thấp hơn miền Nam từ 6 triệu đến 13 triệu/tháng.

Câu hỏi: Thu nhập trung bình năm hiện tại của bạn là bao nhiêu?

Thu nhập trung bình năm được tính bằng tổng lương nhận trong năm + KPI + Bonus + ...). Tương tự như câu hỏi về lương trong phân tích này, chúng tôi sẽ giả sử rằng thu nhập năm được sử dụng để phân tích là gross.

Lưu ý: Các kết quả khảo sát thu thập được để thu nhập theo tháng chúng tôi sẽ nhân với 12 tháng, và với các kết quả khảo sát thu nhập năm cho định dạng khoảng dung sai, kết quả trung bình của khoảng thu nhập đó sẽ được sử dụng là thu nhập ước tính. Các câu trả lời chỉ cho khoảng giá trị 1 chiều, thì giá trị ở cận biên giá trị 1 chiều đó sẽ được lựa chọn, ví du: < 300 triệu thì giá trị 300 triệu sẽ được sử dụng để làm thu nhập ước tính.

Có 96/120 lượt tham gia khảo sát cung cấp thông tin về thu nhập trung bình năm hiện tại.

• Đánh giá chung theo bộ phận và kinh nghiệm làm việc:

Khi tính toán số lượng tháng lương được thưởng bằng cách lấy [tổng thu nhập trung bình năm]/[mức lương tháng] - 12 để ra số tháng lương được thưởng bổ sung. Kết quả cho thấy bộ phận QA, QC, R&D là 3 bộ phận có số tháng lương được thưởng bổ sung nhiều nhất.

• Phân bố mức thu nhập trung bình theo vùng miền:

Khi so sánh trung vị tổng thể 2 khu vực cho thấy khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê về cả tổng thu nhập và số tháng lương được thưởng.

Nhưng khi so sánh trung vị nhóm nhân sự quản lý cấp trung, cấp cao tại 2 khu vực cho thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê khoảng tin cậy 95% miền Bắc thấp hơn miền Nam từ 7 triệu đến 103 triệu. Sự khác biệt này có lẽ đến từ sự khác biệt do mức lương gây ra. Do khi so sánh sự khác biệt về trung vị về số tháng được thưởng trong năm của nhóm quản lý ở 2 miền cho thấy sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê ở trung vị.

Cam kết:

Toàn bộ dữ liệu, thông tin của người tham gia khảo sát như Email không được thu thập, sử dụng, phát tán dưới mọi hình thức. Mọi thông tin thu thập theo bộ câu hỏi dựa trên sự đồng thuận nhất trí của người tham gia khảo sát.

Cảm ơn các cá nhân, tập thể đã tham gia vào cuộc khảo sát, cuộc khảo sát nhằm mục đích đưa ra cái nhìn tổng quan sơ bộ về tình hình lương, thưởng của nhóm đối tượng tham gia sản xuất dược phẩm.

Hơn 16 tỷ liều thuốc tiêm đang được sử dụng hàng năm trên toàn thế giới cho nhiều đối tượng khác nhau [1]. Do đặc thù thuốc tiêm được đưa trực tiếp vào cơ thể không qua hàng rào trung gian bảo vệ nào như niêm mạc dạ dày ruột, bề mặt da. Do đó thuốc tiêm bị ràng buộc bởi những tiêu chuẩn an toàn khắt khe hơn. Việc kiểm tra sự có mặt của tiểu phân quan sát sát được bằng mắt thường đối với các sản phẩm thuốc giúp giảm thiểu nguy cơ đưa các tiểu phân lạ không mong muốn vào cơ thể bệnh nhân trong quá trình sử dụng thuốc. Ngoài ra khi kiểm tra sự có mặt của tiểu phân quan sát được bằng mắt thường cũng cho phép đồng thời loại bỏ được các đơn vị sản phẩm bị lỗi khác, chẳng hạn như những sản phẩm bị nứt hoặc có mối hàn/niêm phong không kín—vốn có thể đe dọa đến khả năng duy trì vô trùng của sản phẩm.

Trong giai đoạn 2015 – 2019, lỗi phát hiện tiểu phân quan sát được bằng mắt thường đã trở thành một trong hai nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến các lệnh thu hồi thuốc tiêm tại thị trường Mỹ.

Tại Pháp, lỗi phát hiện tiểu phân quan sát được bằng mắt thường cũng là một trong những nguyên nhân đáng kể dẫn đến việc thu hồi thuốc tiêm. Chẳng hạn, vào năm 2016, nguyên nhân thu hồi thuốc tiêm truyền do lỗi phát hiện tiểu phân quan sát được bằng mắt thường chiếm khoảng 10% tổng số đợt thu hồi; con số này lần lượt là 17% vào năm 2017 và 20% vào năm 2018 (thống kê của ANSM) [2].

Câu hỏi 1: Lý do tại sao mà chỉ tiêu phát hiện tiểu phân quan sát được bằng mắt thường lại phải được kiểm soát trong quá trình sản xuất và lưu hành thuốc tiêm?

Đánh giá về khía cạnh an toàn, dữ liệu lâm sàng trên con người gây ra bởi tiểu phân lạ quan sát bằng mắt thường còn rất hạn chế; việc cố ý tiêm các tiểu phân nhìn thấy được vào bệnh nhân để quan sát tác động là không phù hợp về mặt đạo đức cũng như không khả thi. Ngay cả khi sự phơi nhiễm như vậy xảy ra, việc đánh giá hậu quả lâm sàng cũng rất khó khăn do kết quả có thể bị nhiễu bởi các tình trạng sức khỏe sẵn có của bệnh nhân [3].

Tại phần giới thiệu về ảnh hưởng lâm sàng của tiểu phân quan sát bằng mắt thường trong dự thảo hướng dẫn của FDA năm 2021. Cho thấy dữ liệu hiện có chủ yếu dưới dạng case lâm sàng thu thập được. Ví dụ: Một số báo cáo ca bệnh đã được công bố (Langille 2014; Doessegger và cộng sự 2012). Các phản ứng bất lợi – ADR mức độ nghiêm trọng liên quan đến các sản phẩm thuốc tiêm bị nhiễm tạp chất có thể quan sát được bằng mắt thường, thường bao gồm các mức độ khác nhau như [4]:

• Ở cấp độ toàn thân: nhiễm trùng và tắc mạch tĩnh mạch hoặc động mạch (huyết khối hoặc hoặc không huyết khối);

• Tắc mạch vi mô, áp-xe và u hạt tại các cơ quan nội tạng. Theo bài báo của Doessegger 2012 “..Tình trạng tắc mạch có thể xảy ra khi thuốc tiêm chứa hàng chục nghìn hạt có kích thước từ 248 đến 445 µm (những hạt có thể nhìn thấy bằng mắt thường) gây ra tắc nghẽn các mạch máu phổi”;

• Viêm tĩnh mạch, phản ứng viêm, u hạt và nhiễm trùng tại vị trí tiêm.

Một bài tổng quan khác của nhóm nghiên cứu đến từ trung tâm dược điển Trung Quốc có tổng kết các phản ứng bất lợi quan sát được của sản phẩm thuốc tiêm bị nhiễm tạp chất có thể quan sát được bằng mắt thường với các phản ứng có hại khác như: “Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiêm vào khoang dưới nhện các chế phẩm dạng ống thuốc có chứa các hạt với kích thước từ 15 đến 80 μm có thể dẫn đến các biến chứng ở hệ thần kinh trung ương; hơn nữa, phản ứng với dị vật có thể gây ra tình trạng viêm màng não do hóa chất” [3].

Đối với các sản phẩm liệu pháp tế bảo có thể có các tiểu phân quan sát được bằng mắt thường có bản chất protein, có thể gây ra rủi ro đặc thù, do khả năng kích hoạt các phản ứng miễn dịch ngoài ý muốn ở cơ thể người bệnh. Các phản ứng miễn dịch dẫn đến việc trung hòa vị trí hoạt động của protein thông qua kháng thể, hoặc sự hình thành kháng thể chống lại protein đó, có nguy cơ gây ra phản ứng chéo nghiêm trọng và làm mất tác dụng của chính thuốc có bản chất là protein đó [5].

Nguồn gốc của các hạt tiểu phân quan sát bằng mắt thường có thể phát sinh từ 2 nguồn chính sau [5]:

Ngoài cách phân loại thành 2 nguồn phát sinh tiểu phân nhìn thấy bằng mắt thường như bài báo trên, USP có đề cập đến 1 nguồn phát sinh tiểu phân quan sát bằng mắt thường khác là dạng “Inherent - Vốn có” được cho là có nguồn gốc xuất phát từ công thức, các thành phần tá dược trong các sản phẩm dạng hỗn dịch, một số tá dược trong albumin huyết thanh, các tập hợp (aggregate) chứa protein. Trong Dược điển Châu Âu (EP), phân loại tiểu phân vốn có được xếp vào nhóm tiểu phân nội sinh [6].

Lưu ý: Phân loại “tiểu phân vốn có” (inherent particles) đã không được đưa vào Ph.Eur. vì quan điểm cho rằng “bất kỳ loại tiểu phân nào có mặt trong sản phẩm vô trùng đều là không mong muốn”. EP lập luận rằng việc chấp nhận “tiểu phân vốn có” có thể bị hiểu sai và lợi dụng như một lý do để “chấp nhận” một số dạng lỗi và sản phẩm lỗi—những vấn đề lẽ ra có thể được khắc phục thông qua các nỗ lực phát triển (công thức) phù hợp (dù đòi hỏi thời gian và chi phí) [7]. Nhưng do các liệu pháp sinh học ngày càng phổ biến, chẳng hạn như kháng thể đơn dòng (mAbs). Năm 2022 thay đổi ở chuyên luận 2031 Monoclonal Antibodies for Human Use đã thay đổi quan điểm của EP khi cơ bản thừa nhận rằng bản chất các Protein có xu hướng tự kết hợp với nhau, đặc biệt là ở nồng độ cao, việc phát hiện các tập hợp protein trở nên khó khăn hơn do đặc điểm hình thái ở dạng vô định hình và chỉ số khúc xạ của chúng tương đương với dung dịch nước, nếu sử dụng các công nghệ để kết tụ protein thì có thể làm giảm hiệu quả điều trị của sản phẩm dẫn đến thay đổi mức độ mô tả về yêu cầu của cảm quan trong chuyên luận từ “..without visible particles, unless otherwise justified and authorised.”: Với ý nghĩa sự hiện diện của các hạt nhìn thấy được là điều không mong muốn, và cần thực hiện các nghiên cứu về công thức phù hợp trong quá trình phát triển để tìm ra công thức tối ưu, trừ khi có lý do chính đáng và được cấp phép sang “..practically free from visible particles, unless otherwise justified and authorised”, tức là thừa nhận rằng việc kiểm soát không có tiểu phân là mục tiêu, nhưng do đặc điểm về khả năng của công nghệ sản xuất có thể việc xuất hiện các hạt protein nhìn thấy được trong quá trình bảo quản, lưu hành được coi là không thể tránh khỏi và khả năng phát hiện không thể được 100% [8], [9].

Câu hỏi 2: Phân loại rủi ro đối với các hạt tiểu phân nhìn thấy bằng mắt thường đối với sản phẩm thuốc tiêm nên dựa vào những điểm căn cứ nào:

Việc xếp loại mức độ rủi ro đối với lỗi phát hiện tiểu phân nhìn thấy bằng máy thường cũng không được nhất quán dù đó là đối với các Bigpharm, một cuộc khảo sát năm 2018 của BioPhorum về quy trình kiểm tra tiểu phân nhìn thấy bằng mắt thường đối với sản phẩm thuốc tiêm, khảo sát với 13 nhà sản xuất dược phẩm lớn, cho thấy 38% công ty phân loại tất các tiểu phân phát hiện bằng mắt thường vào nhóm lỗi nghiêm trọng (Critical), 38% xếp tất cả vào nhóm lỗi nặng (Major), và 23% còn lại phân chia giữa hai nhóm lỗi nghiêm trọng và lỗi nặng, tùy thuộc vào loại tiểu phân [10].

Khi xếp loại rủi ro chúng ta thường căn cứ mức độ rủi ro gây ra đối với bệnh nhân liên quan đến một lỗi cụ thể ví dụ: không đảm bảo vô trùng… Nhưng cũng phụ thuộc bởi các đặc tính riêng của từng sản phẩm như đường dùng, tần suất sử dụng, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân—ví dụ: liệu đối tượng bệnh nhân sử dụng thuốc có bị suy giảm miễn dịch hay không?. Một sản phẩm chứa tiểu phân lạ (bản chất không phải là protein) được tiêm tĩnh mạch thường gây lo ngại nhiều hơn so với sản phẩm tiêm dưới da. Nhưng đối với đường tiêm dưới da, sản phẩm chứa “tiểu phân có bản chất protein” có thể gây lo ngại lớn hơn (do nguy cơ tăng tính sinh miễn dịch) so với các tiểu phân có bản chất protein được tiêm tĩnh mạch [7]. Ngoài ra, nguồn gốc phát sinh của tiểu phân đó cũng là một yếu tố quan trọng khác cần xem xét trong đánh giá rủi ro, rõ ràng với các tiểu phân nhìn thấy bằng mắt thường có nguồn gốc ngoại sinh - Extricsic sẽ có khả năng mang lại nhiều rủi ro liên quan đến nhiễm vi sinh vật, nó có thể hoặc không gây ra rủi ro về độ vô trùng, nó cũng đặt ra dấu hỏi về mức độ phù hợp của các quy trình vận hành và kiểm soát hiện tại hoặc các lo ngại liên quan đến việc tuân thủ GMP [11]. Theo Dược điển Châu Âu chapter 5.17.2, tất cả các tiểu phân có thể nhìn thấy được trong các sản phẩm thuốc tiêm cần được phân loại là tối thiểu là lỗi nặng.

Ví dụ về một bảng xem xét rủi ro liên quan đến rủi ro gặp phải với tiểu phân phát hiện bằng mắt thường:

Lưu ý: Sự khác biệt về cách phân loại về nguồn gốc tiểu phân phát sinh từ các hướng dẫn từ cơ quan quản lý khác nhau có thể dẫn đến sự khác nhau về việc xem xét rủi ro đối với lỗi phát hiện tiểu phân quan sát được bằng mắt thường.

2. Quy định pháp lý liên quan đến việc kiểm soát tiểu phân quan sát được bằng mắt thường đối với sản phẩm thuốc tiêm hiện tại:

Bảng tổng hợp các yêu cầu bắt buộc - (Regulations/Requirememts) và các hướng dẫn mang tính chất tham khảo không bắt buộc - (Guidelines) như Ph.Eur.5.17.2 [12] từ presentation của tác giả Enrique Abreu đến AMGEN.

Trong đó chúng ta quan tâm đến các yêu cầu được thể hiện hướng dẫn EU GMP Annex 1, GMP Guideline for ATMPs.

3. Lịch sử hình thành và phát triển của việc tiêu chuẩn hoá quá trình soi tiểu phân [13], [14]:

Ngược dòng thời gian, chúng ta cùng nhìn lại lịch sử hình thành và quá trình hoàn thiện các tiêu chuẩn đối với việc kiểm tra tiểu phân có thể quan sát bằng mắt thường.

1915: USP XIV mô tả về dạng bào chế thuốc tiêm phải ở dạng dung dịch thực “true solution”.

1916: National Formulary (NF IV) đã xây dựng 6 chuyên luận về các sản phẩm dùng đường tiêm và quy định phương pháp bào chế, tuy nhiên cả hai tài liệu này đều không đưa ra hướng dẫn cụ thể về độ trong của dung dịch.

1930 – 1940: Từ những năm 1930 và 1940, khi các sản phẩm kháng sinh dùng đường tiêm được sử dụng rộng rãi, người ta đã lo ngại về độ trong quan sát bằng mắt thường của những sản phẩm đó. Vào thời điểm đó, ngay cả độ trong quan sát bằng mắt thường của nước ngọt cũng tốt hơn so với các sản phẩm dùng đường tiêm [15].

1936: Chính vì những lo ngại như vậy National Formulary (NF VI) lần đầu tiên đề cập yêu cầu về “độ trong của dung dịch thuốc tiêm” và cũng như yêu cầu không được lẫn tạp chất đối với các chế phẩm thuốc tiêm, định nghĩa được đưa ra là “Các dung dịch tiêm phải trong, khi quan sát dưới nguồn sáng mạnh, chúng phải cơ bản không chứa kết tủa, không xuất hiện vẩn đục, các hạt nhỏ, sợi hoặc xơ bông, hay bất kỳ vật liệu nào chưa tan.”

1942: Sau 6 năm từ lúc NF đề cập yêu cầu về độ trong của dung dịch thuốc tiêm, USP mới tại phiên bản USP XII. (USP chính thức sáp nhập NF từ 1975, trước thời điểm này 2 bộ tiêu chuẩn này là độc lập và được quản lý bởi các pháp nhân riêng rẽ). Cả hai bộ tiêu chuẩn này đã cùng đưa ra thuật ngữ “cơ bản không chứa” (substantially free) để mô tả yêu cầu kiểm soát tiểu phân soi được bằng mắt thường.

1947: Tại USP XIII, USP đã bổ sung và làm rõ định nghĩa về “ Độ trong của dung dịch” đối với chế phẩm thuốc tiêm như nước pha thuốc tiêm, các chế phẩm thuốc tiêm hoặc dung dịch được dùng để tiêm (trừ khi có quy định miễn trừ trong các chuyên luận riêng) phải không có (hoặc gần như không có) bất kỳ độ đục hay tạp chất không tan nào có thể dễ dàng phát hiện bằng mắt thường với điều kiện kiểm tra được định nghĩa là “soi trên phông nền đen, cách nguồn sáng khoảng 25 cm với độ rọi khoảng 100 – 350 foot candle hay tương đương 1076 lux – 3766 lux, nguồn sáng sử dụng từ bóng đèn Mazda 100 watt hoặc bóng đèn huỳnh quang hay bất kỳ nguồn sáng nào cho cường độ tương đương”.

1948 – 1949: Vụ kiện giữa Bristol Laboratories và FDA được diễn ra trong bối cảnh FDA tiến hành thanh tra tại Bristol Laboratories, các thanh tra viên đã phát hiện 6 lô sản phẩm có vấn đề liên quan đến chỉ tiêu “độ trong của dung dịch”. Sau đó lệnh thu hồi bắt buộc đã được FDA đưa ra đối với 6 lô sản phẩm trên. Bristol Laboratories đã đệ đơn kiện lên toà án để chống lại quyết định của FDA.

Để chứng minh quyết định của FDA là không hợp lý, Bristol Laboratories đã chuẩn bị một nhóm mẫu thử làm mù gồm 150 ống chứa 1,5 mL dung dịch muối sinh lý vô trùng trong đó bao gồm 38 ống mà trước đó thanh tra viên FDA đã loại bỏ vì lý do không đạt “độ trong của dung dịch” theo định nghĩa của USP [16].

Kết quả: Khi chuyên gia của FDA được yêu cầu thực hiện lại quy trình đã sử dụng kiểm tra khi thực hiện thanh tra đối với nhóm mẫu thử nghiệm, kết quả thanh tra viên FDA đã chấp nhận 36 trong số 38 ống thuốc từng bị loại bỏ khi thanh tra trước đó tại cơ sở. Vì những lý do trên, toà án đã bác bỏ yêu cầu tiêu thu hồi và tiêu huỷ với 6 lô sản phẩm của Bristol Laboratories với các lý giải cho quyết định của mình là [13]:

• Các tiêu chuẩn liên quan đến việc xác định độ trong không rõ ràng.

• Bằng chứng không đủ thuyết phục để chứng minh hành vi vi phạm Đạo luật liên quan đến thuốc ở mức độ cần thiết để phải tiêu huỷ.

1955 – 1970: Các thông điệp được ghi trong các tài liệu như USP XV – USP XVIII trình bày ý chí và kỳ vọng của cơ quan quản lý “Cần đặc biệt cẩn trọng trong quá trình bào chế thuốc tiêm để ngăn ngừa sự nhiễm vi sinh vật và tạp chất lạ. Thực hành tốt sản xuất GMP cũng yêu cầu mỗi đơn vị thuốc tiêm, khi đã được đóng trong bao gói cấp 1, phải được kiểm tra bằng mắt thường một cách riêng biệt bất cứ khi nào đặc điểm của bao bì cho phép”.

Đạo luật liên bang năm 1966 Fed. Std. No. 142a. quy định các yêu cầu về độ trong của dung dịch đối với hàng hoá là thuốc tiêm phục vụ hoạt động mua sắm của bộ quốc phòng Mỹ, cụ thể như sau:

• Các dung dịch dùng để tiêm phải trong suốt và không chứa các chất không tan hoặc tiểu phân nằm ngoài giới hạn cho phép theo quy định về phân loại lỗi và mức chất lượng chấp nhận được (AQL) tương ứng, khi được quan sát trên nền đen và nền trắng.

(còn nữa click vào bài để đọc full)

1975 - 1980: USP XIX – USP XX, Supplement 1, đã đưa ra yêu cầu “zero defects” về tiêu chuẩn chất lượng liên quan đến kiểm soát tạp chất và tiểu phân nhìn thấy bằng mắt thường của thuốc tiêm. Nhắc lại các yêu cầu được đề cập trong giai đoạn 1955 – 1970 như “Cần đặc biệt cẩn trọng trong quá trình pha chế thuốc tiêm để ngăn ngừa nhiễm bẩn. Thực hành tốt GMP cũng quy định rằng mỗi đơn vị thuốc tiêm phải được kiểm tra cảm quan riêng biệt, nếu đặc điểm của bao bì cho phép; đồng thời, phải loại bỏ bất kỳ đơn vị nào mà phần dung dịch bên trong có dấu hiệu nhiễm tạp chất lạ có thể nhìn thấy bằng mắt thường”.

1995: USP XXIII, tái khẳng định yêu cầu “zero defects” liên quan đến kiểm soát tạp nhiễm và tiểu phân nhìn thấy được bằng mắt thường. Song song với đó xây dựng 1 quy trình xử lý phân cấp theo mức độ rủi ro với việc kiểm tra tiểu phân lơ lửng đã được cụ thể hoá trong phụ lục (Particulate Matter in Injections) <788>.

2000s: Hài hoà tiêu chuẩn giữa các khu vực trên thế giới.

Trong bối cảnh sự hài hoà giữa các khu vực trở thành xu thế, phương pháp kiểm tra tiểu phân quan sát được bằng mắt thường cũng nằm trong số đó.

Năm 2009, USP khởi xướng việc thay đổi phụ lục USP 790, các thông số then chốt cho phương pháp kiểm tra tham chiếu (ví dụ: cường độ chiếu sáng, thời gian kiểm tra, phông nền và phương pháp kiểm tra), được hài hòa với phương pháp hiện có trong Dược điển Châu Âu (Ph. Eur). Phiên bản chính thức cho USP 790 được tái bản tại USP 38 vào tháng 3 năm 2014 và chính thức có hiệu lực vào ngày 1 tháng 8 năm 2014. Trong phụ lục được tái bản, ngoài việc kiểm tra 100% số lượng sản phẩm, đã quy định thêm việc áp dụng (AQL) để tái kiểm khi kiểm tra xuất xưởng và trong suốt thời hạn sử dụng của sản phẩm.

Tiếp theo đó là một cuộc họp 2 bên giữa FDA và USP vào ngày 28 tháng 3 năm 2011. Sau cuộc thảo luận, quyết định đã được đưa ra là tạo ra một chuyên luận dành riêng cho việc kiểm tra tiểu phân quan sát được bằng mắt thường. Các phiên bản dự thảo của Chương chung USP 〈790〉Các hạt nhìn thấy được trong thuốc tiêm đã được công bố trên Diễn đàn Dược điển USP [14].

Bài thảo luận của các tác giả (John G. Shabushnig, Hirohito Katayama) năm 2015, cung cấp thông tin về nghiên cứu so sánh các hướng dẫn thực hành tại thời điểm đó nhằm tối ưu hoá các điều kiện cần thiết cho quá trình kiểm tra tiểu phân quan sát được bằng mắt thường làm căn cứ trong quá trình hài hòa tiêu chuẩn. Các thông số quy trình được so sánh bao gồm: thời gian kiểm tra, cường độ ảnh sáng cần thiết, môi trường, phông nền kiểm tra, làm căn cứ thảo luận về việc sửa đổi các điều kiện kiểm tra chuẩn tại phụ lục 6.06 của Dược điển Nhật Bản (JP) năm 2016, cũng như việc tái bản chuyên luận chung <790> và xây mới chuyên luận chung <1790> trong Dược điển Hoa Kỳ (USP).

Từ thực tiễn kiểm tra, cũng như phương pháp được mô tả trong dược điển Nhật Bản (JP13) khi không quy định cụ thể thời gian thực hiện phép soi lọ, một số người kiểm tra có thể đạt được tỷ lệ phát hiện tiểu phân quan sát bằng mắt cao hơn nhờ dành nhiều thời gian cho việc kiểm tra. Năm 2013, nhóm các nhà khoa học thuộc nhóm công tác Sterile Product GMP Work Group in the PDA Japan (JPDA WG) đã thực hiện các nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố trong quy trình soi lọ đến xác suất phát hiện tiểu phân quan sát bằng mắt thường.

Kết quả cho thấy khi thời gian kiểm tra là 5 giây, PoD ở cường độ ánh sáng 2.000 lux cao hơn so với mức 1.000 lux, nhưng không có sự khác biệt đáng kể trong khoảng từ 2.000 lux đến 5.000 lux; đồng thời, khi cường độ ánh sáng là 3.000 lux, PoD ở thời gian kiểm tra 5 giây cao hơn so với mức 2 giây, nhưng không có sự khác biệt đáng kể trong khoảng từ 5 giây đến 10 giây. Điều kiện chiếu sáng 1.000 lux trong 5 giây dẫn đến độ biến thiên lớn; trong khi đó, các điều kiện 1.000 lux trong 10 giây và 3.000 lux trong 5 giây không cho thấy sự khác biệt đáng kể, mặc dù điều kiện sau (3.000 lux trong 5 giây) có độ biến thiên thấp hơn một chút và được đánh giá là ưu việt hơn. Dựa trên cơ sở và các kết quả nêu trên, JP đi đến kết luận rằng mặc dù có thể thiết lập các điều kiện riêng cho phương pháp thử nghiệm trong Dược điển Nhật Bản, nhưng trong bối cảnh hiện nay—khi mà sự hài hòa các tiêu chuẩn đang được chú trọng—sẽ thích hợp hơn nếu áp dụng các điều kiện tương đồng với phương pháp của USP và EP, miễn là có thể đạt được kết quả tương đương [14].

Từ các dữ liệu thu nhận được, quan điểm của hội đồng Dược điển Nhật Bản là có thể cho phép kéo dài thời gian kiểm tra > 5s trong trường hợp việc kiểm tra gặp phải những tình huống nghi ngờ hoặc do đặc điểm của sản phẩm rõ ràng không thể thực hiện thao tác trong vòng 5 giây, ví dụ sản phẩm dạng hỗn dịch, nhũ tương, hình dạng bao bì đa dạng và thể tích thuốc… Trong bài thảo luận này JPDA WG khuyến nghị không được phép giảm thời gian kiểm tra xuống dưới 5s.

Năm 2021 Ph. Eur sửa đổi lại EP 2.9.20 với một số thay đổi dưới đây:

4. Đặc điểm của phương pháp kiểm tra tiểu phân phát hiện bằng được mắt thường và lý do cần sử dụng AQL hoặc phương pháp thông kê phù hợp khác để xác định cỡ mẫu cần tái kiểm:

Lấy mẫu kiểm tra 100% là không có nghĩa là 0% rủi ro. Theo như dữ liệu thực nghiệm được cung cấp bởi ECA về hiệu quả của việc kiểm tra 100% tiểu phân dung dịch thuốc tiêm“….a high rate of objects with defects (almost 15%) in a batch a second 100% inspection was carried out. Again almost 14% of objects with defects were sorted out…”. Thực tế là các công ty sản xuất thuốc tiêm truyền cho thị trường Nhật Bản hầu như luôn thực hiện lần kiểm tra 100% hai lần; điều này cho thấy mức độ tin cậy vào một lần kiểm tra 100% duy nhất thường là chưa đủ cao. Trong quá trình kiểm tra 100% lần thứ hai này, người ta vẫn tiếp tục phát hiện và loại bỏ thêm các sản phẩm bị lỗi [17].

USP chapter 1790 cũng tuyên bố gần như là không thể có một quy trình kiểm tra cho phép có thể phát hiện 100% sản phẩm có hạt tiểu phân quan sát được bằng mắt thường. “…một quy trình mang tính xác suất, và xác suất phát hiện cụ thể đối với các tiểu phân có thể nhìn thấy được trong một sản phẩm nhất định sẽ thay đổi tùy theo sự khác biệt về dạng bào chế, đặc tính tiểu phân (như kích thước, hình dạng, màu sắc và tỷ trọng) và thiết kế bao bì. Không có quy trình kiểm tra nào, dù là thủ công hay tự động, có thể đảm bảo loại bỏ hoàn toàn mọi tiểu phân có thể nhìn thấy được hoặc các khiếm khuyết có thể quan sát…”.

Các nghiên cứu làm tiền đề cho các phát biểu trên:

Trong nghiên cứu của tác giả Shabushnig,et 1995 thực hiện khi kiểm tra trên lọ thuốc tiêm chất liệu làm bằng thuỷ tinh có dung tích 5 -10 ml thêm vào các hạt chuẩn tham chiếu dạng cầu Polystyrene có kích thước phù hợp để khảo sát. Sử dụng điều kiện kiểm tra theo EP để đánh giá bao gồm:

• Cường độ chiếu sáng tại vị trí kiểm tra trong khoảng 2000–3750 lux.

• Thực hiện thao tác lắc/đảo trộn đồng nhất để làm các tiểu phân chuyển động trước khi kiểm tra.

• Kiểm tra trong 5 giây trên nền đen và 5 giây trên nền trắng (tổng thời gian kiểm tra là 10 giây).

Kết quả cho thấy:

• Xác suất phát hiện một tiểu phân đơn lẻ có kích thước khoảng 50 µm là hơn 4% một chút.

• Xác suất phát hiện này tăng lên mức xấp xỉ:

• 40% đối với tiểu phân 100 µm.

• 70% đối với tiểu phân 150 µm.

• >80–90% đối với các tiểu phân có kích thước từ 200 µm trở lên.

Giới hạn dưới đối với kích thước tiểu phân lạ trong các chuyên luận kiểm tra tiểu phân nhìn thấy được không được quy định rõ ràng, nó thường do các công ty tự quyết định dựa trên xác suất phát hiện theo kích thước tiểu phân quan sát được. Ngoài ra khả năng phát hiện tiểu phân còn phụ thuộc vào hình dạng và cấu trúc của chúng (ví dụ: các hạt dạng sợi có thể khó phát hiện hơn các hạt cầu), cũng như hướng của hạt trong dung dịch so với tầm nhìn của người kiểm tra. Khi các tính chất quang học (chẳng hạn như chiết suất) của hạt — đặc biệt là các hạt có bản chất protein — tương đồng với dung dịch nền, việc phát hiện sẽ trở nên vô cùng khó khăn.

Các hạt có kích thước từ 200μm trở lên thường là cần thiết để đạt được xác suát phát hiện (PoD) trên 95%. PoD đối với các tiểu phân có dạng sợi thường thấp hơn so với các tiểu phân dạng cầu có cùng kích thước, việc phát hiện đáng tin cậy thường chỉ bắt đầu ở mức kích thước từ 500μm trở lên. Do đó, trong một hệ thống kiểm tra trực quan đạt chuẩn, phần lớn các tiểu phân có hình dạng không phải dạng sợi có kích thước nhỏ hơn 200μm xét theo một trong các chiều (chiều rộng, chiều dài hoặc tiết diện) sẽ có nguy cơ không bị phát hiện và lọt vào chuỗi cung ứng dược phẩm [18].

Một nghiên cứu thực hiện liên phòng thí nghiệm tại 10 bigpharm với ý tưởng khảo sát khả năng phát hiện tiểu phân phát hiện bằng mắt thường theo kích thước và chất liệu, hình dạng của tiểu phân để xây dựng bức tranh toàn cảnh.

Nghiên cứu này cho thấy khả năng phát hiện các hạt có kích thước nhỏ hơn 250 µm là không đáng tin cậy. Một số loại hạt nhất định (ví dụ: hạt hình cầu Polystyren) hoặc trường hợp có nhiều tiểu phân trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ có xác suất phát hiện PoD cao hơn. Một số loại hạt trong khoảng kích thước từ 200 µm đến 250 µm có PoD đạt hoặc vượt mức 70%, nhưng các sợi mức ở kích thước đến 400 µm cũng không thể có xác suất chấp nhận là 70% [19].

Nghiên cứu này cũng một lần nữa khẳng định lại kết quả của Shabushnig,et 1995 rằng các hạt 50 µm cũng rất khó bị phát hiện khi kiểm tra bằng mắt thường, ngay cả khi có nhiều hạt trong cùng một lọ. Nhìn chung, việc thiết lập một ngưỡng thấp cố định cho khả năng quan sát hạt (dù là 50 µm, 100 µm hay bất kỳ kích thước cụ thể nào khác) là không thực tế và khó có thể đạt được; bởi lẽ, khả năng này phụ thuộc rất nhiều vào độ tương phản, sự chuyển động, loại và hình thái hạt, loại và kích thước vật chứa, thể tích dịch chứa, cũng như thị lực của người kiểm tra [19].

Xác suất trung bình phát hiện được tiểu phân giữa các công ty dao động từ 5% đến 92% (hình a). Chỉ một số loại hạt nhất định đạt mức PoD >70%, cụ thể là trường hợp có nhiều hạt (nhiều hạt cao su - Multiple Rubber với kích thước từ 150 µm trở lên, và trường hợp hạt đơn lẻ có kích thước từ 250 µm trở lên (1 hạt cao su hoặc 1 hạt polystyrene). Cần lưu ý rằng số lượng mẫu lặp lại ít (ví dụ: từ 2 đến 6 mẫu) có thể dẫn đến dữ liệu có độ nhiễu cao, gây khó khăn cho việc xác định giá trị PoD đáng tin cậy. Độ chính xác khi đếm (phân loại đúng giữa hạt đơn lẻ và nhiều hạt trong mỗi lọ) dao động từ 0% đến 79% (Hình b), với chỉ 2 trường hợp đạt trên 70% (nhiều hạt polystyrene - MPB và hạt cao su đơn lẻ - 1R). Việc xác định bản chất của hạt bằng mắt thường trong phạm vi kích thước nghiên cứu (với thể tích chất lỏng 1 mL trong lọ thủy tinh 3 mL) cho kết quả kém chính xác hơn nữa, khi không có trường hợp nào đạt mức PoD 70% (dao động từ 0% đến 51%, (Hình c) [19].

Một nghiên cứu khác gần đây được xuất bản trên tạp chí PDA Journal 2025 so sánh cách tiếp cận xây dựng mối tương quan về xác suất phát hiện tiểu phân PoD với kích thước lớn nhất Feret max cách thức PoD với đường kính hình tròn tương đương (equivalent circular diameter – ECD). Lý luận để tìm kiếm mối tương quan mới giữa PoD và ECD thay vì cách làm các nghiên cứu truyền thống là so sánh với kích thước chiều lớn nhất ghi nhận bởi tiểu phân đó là dựa trên lý thuyết, nhận thức thị giác của con người về cơ bản là một quá trình hai chiều, bị ảnh hưởng bởi diện tích của vật thể được quan sát chứ không chỉ dựa vào một chiều duy nhất, chẳng hạn như chiều dài hoặc chiều rộng của nó. Trong quá trình này, các vật thể được thu nhận dưới dạng hình ảnh được chiếu lên võng mạc. Những hình ảnh võng mạc hai chiều này sau đó được não bộ xử lý để xây dựng nhận thức về các vật thể ba chiều, cho phép nhận thức về chiều sâu, hình dạng và chuyển động [20].

Kết quả cho thấy mô hình tương quan tương đối tốt, cho phép diễn giải và dự đoán kết quả.

Từ lịch sử áp dụng đánh giá rủi ro để lựa chọn mức kiểm AQL phù hợp cho việc kiểm tra độ trong đối với các chế phẩm thuốc tiêm được trong chương trình mua sắm của chính phủ Mỹ (đạo luật Fed. Std. No. 142a). Đạo luật này đã được áp dụng thành công trong hơn một thập kỷ để đảm bảo chất lượng các sản phẩm thuốc tiêm vô trùng cung cấp cho chính phủ Hoa Kỳ, căn cứ khoa học được đề xuất để lựa chọn một cỡ mẫu phù hợp làm cảm hứng để các nhà xây dựng chính sách sau này áp dụng;

Lần đầu tiên, Ph.Eur. đề cập đến việc kiểm tra AQL bổ sung liên quan đến tiêu chuẩn ISO 2859-1. Việc kiểm tra này nhằm xác nhận rằng việc kiểm tra 100% đã được thực hiện chính xác và tất cả các sản phẩm có hạt đã được loại bỏ. Theo EDQM, cần phải xác định các mức AQL khác nhau đối với từng loại lỗi, ví dụ như đối với các khuyết tật nhỏ, lớn hoặc nghiêm trọng [12].

Trong trường hợp thực hiện lại việc kiểm tra bằng mắt thường sau khi đã mở quy trình điều tra, quy trình kiểm tra với mức AQL nghiêm ngặt hơn (ví dụ: mức III) cần được thực hiện bởi nhân viên không tham gia vào đợt kiểm tra lô hàng ban đầu, nhằm đảm bảo tính độc lập giữa đợt kiểm tra nghiêm ngặt hơn này và đợt kiểm tra ban đầu.

Bất kỳ lỗi nào được tìm thấy trong quá trình kiểm tra AQL cần được xem xét để xác định xem quy trình kiểm tra trực quan có thiếu sót hay không hoặc liệu các lỗi bị bỏ sót có thể được giải thích bằng tính chất xác suất của việc kiểm tra hay không. Việc phát hiện bất kỳ lỗi nghiêm trọng nào thường được coi là lỗi và cần điều tra thêm cũng như khắc phục lô hàng (ví dụ: kiểm tra lại) [21].

Lưu ý: Bài viết có sử dụng AI để tạo sinh một số ảnh để giảm thiểu việc sử dụng câu chữ trong bài viết.

Phần 1 của bài viết tập chung về những câu chuyên xung quanh việc xây những yêu cầu trong chuyên luận. Phần 2 sẽ tập trung vào các yêu cầu trong thực hành tốt GMP.

Việc theo dõi điều kiện môi trường sản xuất là một yêu cầu bắt buộc và rất quan trọng trong GMP. Chỉ tiêu vi sinh là một trong số đó.

Có 3 phương pháp lấy mẫu theo dõi vi sinh môi trường sản xuất được đề cập trong các tài liệu GMP đó là:

+ Lấy mẫu vi sinh không khí chủ động.

+ Lấy mẫu vi sinh không khí thụ động (đặt thạch thụ động).

+ Lấy mẫu vi sinh bề mặt.

Trong khuôn khổ bài viết này sẽ đi vào chi tiết 2 phương pháp đầu tiên là đặt thạch thụ động và lấy mẫu chủ động.

1. Đặc điểm các phương pháp lấy mẫu:

1. Phương pháp lấy mẫu vi sinh đặt thạch thụ động:

Phương pháp lấy mẫu đặt thạch thụ động thường mang tính chất thời điểm, dùng để phát hiện can thiệp trong quá trình theo sản xuất là định lượng chất lượng môi trường sản xuất theo thời gian. Dẫn đến kết quả có đặc tính là bán định lượng (đơn vị CFU/4h) hơn là định lượng. Mặc dù là bán định lượng khi theo dõi với khoảng thời gian dưới 4 giờ vẫn có thể ngoại suy kết quả theo công thức (Tim Sandle, 2016).

Điểm hạn chế của phương pháp đặt thạch thụ động: Do phương pháp đặt thạch thụ động là phương pháp đợi những hạt tiểu phân (có vi sinh vật bám trên đó) rơi xuống đĩa thạch, thường chỉ những tiểu phân có kích thước lớn hơn > 10 µm mới có khả năng lắng đọng trong đĩa thạch. Lý do: Trong phần giới thiệu của ISO 14644 – 17 có nhắc đến nội dung sau “…khoảng 100% tiểu phân có kích thước nhỏ hơn 5 µm bị loại bỏ bởi hệ thống thông khí. Đối với các hạt tiểu phân có kích thước lớn hơn 10 µm có khoảng hơn 50% số lượng có khả năng bị loại bỏ bởi hệ thống thông khí và 50% còn lại sẽ bị lắng đọng”.

Đơn vị sử dụng để diễn giải kết quả của phương pháp đặt thạch thụ động là (CFU/4h) với đĩa thạch 90 mm, lý do con số 4h được sử dụng là do lo ngại về sự mất nước bề mặt đĩa thạch khiến bề mặt thạch bị khô, dẫn đến khi vi sinh vật lắng đọng vào đĩa thạch, không thể tiếp xúc được với lớp môi trường nuôi dưỡng, dẫn đến hiện tượng âm tính giả hoặc kết quả thu được có thể thấp hơn thực tế. Nếu quá 4 giờ cơ sở cần phải thẩm định để chứng minh đĩa thạch cơ sở đang sử dụng có khả năng duy trì sự phát triển của VSV.

Nghiên cứu Tim Sandle, 2015 chỉ ra rằng khi quá 4 giờ tiếp xúc trong môi trường phòng sạch dòng khí đăng hướng tỷ lệ mất khối lượng do bay hơi nước sau khi nuôi cấy với đĩa thạch đã tiếp xúc 4 giờ trung bình khoảng 13.44%.

Độ phục hồi của đĩa thạch đã tiếp xúc 4 giờ dưới dòng khí đẳng hướng đối với các chủng vi sinh vật chỉ thị theo USP 1227 là không có chủng nào dưới 70%.

Gần đây năm 2025, tác giả M.Fakle từ Vetter Pharma-Fertigung GmbH công bố trên tạp chí PDA journal có thực hiện đánh giá thời gian tiếp xúc tối đa đối với đĩa thạch có đường kính 150 mm duy trì ở điều kiện độ ẩm thấp RH < 10 % mô phỏng điều kiện độ ẩm thấp với các quá trình sản xuất đông khô (ưu điểm hơn so với các nghiên cứu trước đây độ ẩm duy trì trong nghiên cứu từ 35% - 45%). Nhằm mục đích tăng thời gian tiếp xúc của đĩa thạch theo dõi môi trường, giảm thiểu các can thiệp vào khu vực cấp sạch A/B. Ví dụ 1 ngày sản xuất liên tục 24 giờ, nếu thời gian tiếp xúc được nâng lên 8 giờ sẽ chỉ cần can thiệp thay 3 lần, thời gian tiếp xúc là 6 giờ chỉ cần can thiệp thay 4 lần. Ngược lại, thời gian tiếp xúc 5 giờ cần can thiệp thay 5 lần và thời gian tiếp xúc 4 giờ thậm chí cần can thiệp thay đến 6 lần.

Kết quả cho thấy: Khi nâng thời gian tiếp xúc lên 6 – 8 giờ độ phục hồi của đĩa thạch cho thấy không có sự suy giảm đáng kể về khả năng phục hồi số lượng vi sinh vật khi sử dụng thạch (TSA + LTHT) của 2 nhà cung cấp là Merck và PMM (PharmaMedia Dr. M€ uller GmbH). Và độ phục hồi của 2 NSX với các chủng kiểm tra, không có chủng nào nằm ngoài khoảng 50%–200%. Tỷ lệ mất khối lượng do bay hơi nước ở đĩa thạch 150mm sau 6 giờ tiếp xúc trung bình là 17,6 % và sau 8 giờ tiếp xúc trung bình là 23.9%.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tín hiệu tích cực khi sử dụng đĩa thạch 150 mm. Ưu điểm bề mặt đĩa thạch 150 mm có diện tích lớn hơn khoảng 2,3 lần so với đĩa thạch 90 mm. Do đó, việc sử dụng đĩa thạch 150 mm có thể làm tăng tỷ lệ phục hồi ô nhiễm do làm tăng khả năng vi sinh vật rớt vào đĩa thạch, mặc dù xác suất xuất hiện vi sinh vật lắng đọng đặc biệt là trong môi trường loại A, là một sự kiện rất hiếm gặp. Hiện tại trong các tài liệu GMP chưa có con số giới hạn quy định cho về thời gian tiếp xúc cho đĩa thạch 150 mm về thời gian và giới hạn cho phép. Cần có sự hoà hợp và ủng hộ từ phía cơ quan quản lý khi áp dụng điều này.

2. Lấy mẫu không khí chủ động:

Phương pháp lấy mẫu không khí chủ động là phương pháp sử dụng máy lấy mẫu thu thập vi sinh vật bằng cơ chế hút không khí đi qua, va đập vào bề mặt đĩa thạch, các hạt tiểu phân mang vi sinh vật sống sẽ bám lại trên bề mặt đĩa thạch.

Các tiêu chuẩn làm căn cứ tham chiếu cho máy lấy mẫu vi sinh không khí: ISO 14698 – 1:2003, ISO 14698 – 2: 2003 và gần đây là EN 17141:2020.

Các chỉ tiêu cần thẩm định cho thiết bị lấy mẫu không khí (thường do NSX thực hiện để chứng minh thiết bị của mình tuân thủ theo bộ tiêu chuẩn trên):

Hiệu năng thu hồi vật lý thông qua con số cỡ hạt có hiệu năng thu hồi tối thiểu 50% ( D cutoff 50). Đây là con số thường được sử dụng để mô tả hiệu quả của thiết bị lấy mẫu, đó là kích thước hạt mà tại đó 50% số hạt được thu thập lên đĩa thạch và 50% số hạt còn lại đi qua thiết bị lấy mẫu vì sinh mà không chạm vào đĩa thạch. Con số này được tính toán thông qua mô phỏng.

Tiêu chuẩn ISO 14698 Phần 1 Phụ lục A phần A.3.4.2 khuyến nghị vận tốc va đập của luồng không khí vào bề mặt đĩa thạch của máy lấy mẫu không khí phải đủ cao để cho phép giữ lại các hạt có khả năng mang vi sinh vật có kích thước khoảng 1µm và đủ thấp để đảm bảo khả năng sống sót của vi sinh vật trên bề mặt hạt, đối với tiêu chuẩn EN 17141 quy định cụ thể giới hạn cho phép của D cutoff 50 là không được ≥ 2µm.

Hiệu năng thu hồi vi sinh cso thể sử dụng 2 phương pháp:

Phương pháp 1: Thử nghiệm trong buồng cô lập với nguồn tạo Aerosol từ hỗn dịch chứa chủng Staphylococcus epidermidis (chủng đại diện cho sự ô nhiễm vi sinh vật (da) thường thấy trong phòng sạch) có kích thước từ 0.8 – 15 µm sử dụng thiết bị phun và so sánh với thiết bị lấy mẫu theo cơ chế bắt giữ màng lọc (tốc độ tiêu chuẩn ~5 LPM, chất liệu màng sử dụng thường là cellulose nitrat) sau đó đem cấy lên đĩa thạch.

Phương pháp 2: Thí nghiệm đơn giản có thể được thực hiện trong một phòng sạch. Địa điểm thử nghiệm cần nồng độ vi sinh vật trong không khí đủ cao để đảm bảo số lượng sinh vật được thu giữ trên môi trường nuôi cấy cung cấp dữ liệu có ý nghĩa để so sánh. Thiết bị lấy mẫu đang được nghiên cứu được so sánh với một phương pháp tham chiếu đạt tiêu chuẩn, chẳng hạn như thiết bị lấy mẫu có hiệu suất tốt đã được biết đến (chẳng hạn các thiết bị đã được so sánh với các máy lấy mẫu uy tín như hệ Andeson, MAS – 100).

Đơn vị diễn giải kết quả phép đo mang tính chất định lượng cụ thể là số lượng khuẩn lạc được tính trên thể tích (CFU/m3).

2.1. Diễn giải các yếu tố ảnh hưởng:

Thể tích lấy mẫu:

Trong các tài liệu hiện hành ví dụ như hướng dẫn WHO, EMA về thực hành tốt sản xuất thuốc vô trùng có đề xuất giá trị thể tích lấy mẫu chủ động là 1 m³ đối với cấp sạch A. Tương tự như thời gian đặt thạch với phương pháp đĩa thạch thụ động, thể tích lấy mẫu cũng là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vi sinh vật đối với phương pháp lấy mẫu chủ động. Nếu muốn tăng thể tích lấy mẫu lên lớn hơn giá trị khuyến nghị là 1m³ thì nên có nghiên cứu đánh giá sự mất nước dẫn đến khô bề mặt thạch hoặc thực hiện các nghiên cứu chứng minh khả năng thu hồi vi sinh vật đối với các trường hợp mà đĩa thạch lấy mẫu với thể tích lớn hơn giá trị khuyến nghị. Một số khuyến cáo về thể tích theo dõi đôi với các cấp sạch khác nhau như dưới đây:

• Đối với cấp sạch A, B: Thể tích lấy mẫu khuyến nghị là 1 m³.

• Đối với sản phẩm không vô trùng: Cấp sạch D nơi kết quả lấy mẫu theo phương pháp chủ động thường cho kết quả tương đối cao thì thể tích lấy mẫu 1 m³ này không phù hợp. Vì đặc điểm về hiệu năng đọc kết quả trên đĩa thạch, cũng như đặc điểm về phần diện tích tiếp xúc giữa đĩa thạch và dòng khí nên hiệu chỉnh thể tích lấy mẫu sao cho duy trì khoảng kết quả tối ưu hạn chế việc chồng lấn khuẩn lạc khi nuôi ủ. Tài liệu EN 17141 có gợi ý thể tích lấy mẫu tối thiểu có thể chấp nhận là 100 L.

Trong dược điển Nhật Bản phiên bản JP XVI có đề xuất thể tích lấy mẫu vi sinh tối thiểu theo cấp sạch, nhưng từ phiên bản JP XVII đã bỏ đi bảng thể tích lấy mẫu tối thiểu chỉ còn lại yêu cầu cho cấp sạch A là với yêu cầu thể tích lấy mẫu tối thiểu là 1m³.

Với tài liệu hiện hành (WHO TRS1044 annex 2) có yêu cầu về việc áp dụng đồng thời 2 phương pháp lấy mẫu trong hoạt động theo dõi điều kiện môi trường khi sản xuất sản phẩm vô trùng “9.22 Khi thực hiện các hoạt động vô trùng, phải thường xuyên theo dõi vi sinh bằng cách sử dụng kết hợp các phương pháp như đặt đĩa thạch, lấy mẫu thể tích không khí, găng tay, đồ bảo hộ và lấy mẫu bề mặt”.

Cũng như tính chất của hoạt động theo dõi vi sinh là liên tục trong suốt quá trình diễn ra hoạt động sản xuất “9.24 Giám sát vi sinh liên tục ở cấp A (ví dụ, lấy mẫu không khí hoặc đặt đĩa thạch) phải được thực hiện cho toàn bộ thời gian xử lý quan trọng, bao gồm lắp ráp thiết bị (cài đặt vô trùng) và các giai đoạn sản xuất quan trọng. Cách tiếp cận tương tự phải được xem xét cho phòng sạch cấp B dựa trên nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình sản xuất vô trùng.”.

Các phương pháp và thiết bị lấy mẫu cần có dữ liệu thẩm định để làm căn cứ cho chứng minh mức độ hiệu quả. “9.29 Các phương pháp và thiết bị lấy mẫu được sử dụng phải được tìm hiểu một cách thấu triệt và phải có sẵn các thủ tục để thực hiện và giải thích chính xác các kết quả thu được. Phải có sẵn dữ liệu hỗ trợ về hiệu quả phục hồi của các phương pháp lấy mẫu được chọn.”

Việc muốn duy trì trạng thái theo dõi liên tục hoặc đảm bảo tăng tối đa khả năng phát hiện các sự cố vi sinh vật trong quá trình sản xuất. Đặt ra thách thức trong quá trình thực hành sản xuất đối với các cơ sở sản xuất, các máy lấy mẫu không khí phổ biến hiện tại có thể tích lấy mẫu lớn thường ≥ 25L/phút. Dẫn đến thời gian để lấy được thể tích mong muốn ví dụ 1 m³ ngắn không thể bao quát toàn bộ các quá trình sản xuất thuộc cấp sạch A nếu chỉ sử dụng một đĩa thạch duy nhất. Ví dụ: một thiết bị lấy mẫu có tốc độ lấy mẫu 50 LPM thì để lấy hết 1 m³ sẽ hết 20 phút, nhưng thực tế quá trình pha chế/ phân liều trong cấp sạch A, 1 lô có thể kéo dài khoảng 4 - 8 tiếng. Tức là 1 vị trí để theo dõi bao quát toàn bộ thời gian diễn ra của một lô sản xuất sẽ cần từ 12 – 24 đĩa/1 vị trí theo dõi, một chẳng hạn 1 hệ thống pha chế/phân liều có 4 điểm theo dõi (vị trí rót, vị trí cấp lọ, vị trí cấp nắp, vị trí đậy nắp). Tức là 1 lô sẽ phát sinh từ 48 – 96 đĩa thạch. Điều này sẽ gây áp lực lên bộ máy chất lượng vì cần nguồn lực cho các hoạt động:

+ Lấy và thay thế đĩa thạch.

+ Cần thêm tủ ủ vì phát sinh thêm nhiều đĩa thạch.

• Để khắc phục nhược điểm chúng ta có thể sử dụng các phương pháp sau:

Phương án 1: Tìm kiếm thiết bị lấy mẫu lý tưởng có lưu lượng thấp

Về phương án này hiện tại các máy lấy mẫu không khí sử dụng trong ngành dược với thể tích lấy mẫu thấp nhất thương mại hoá là 15 LPM model: ISO-CON-90.

Hoặc Vật tư tiêu hao/phương pháp lấy mẫu khác mà thể tích lấy mẫu không còn là giới hạn cho quá trình theo dõi:

+ Vật liệu trung gian sử dụng màng lọc Gelatin với hệ MD8 Airscan® Satorious đã chứng minh sản phẩm của sau 8 giờ lấy mẫu tiếp xúc không làm ảnh hưởng đến khả năng phục hồi vi sinh vật. C. Scherwing, F. Golin, O. Guenec, K. Pflanz, G. Dalmaso, M. Bini, F. Andone, Continuous microbiological air monitoring for aseptic filling lines, PDA J Pharm Sci Technol, 2007.

+ BioCapt Single-Use được PMS chứng minh lấy mẫu liên tục trong vòng 2 giờ ở tốc độ 25 LPM, không làm ảnh hưởng đến khả năng phục hồi vi sinh vật.

+ Sử dụng phương pháp phát hiện nhanh các hạt có thể chứa vi sinh vật kết hợp đếm tiểu phân.

Hình 1: Máy lấy mẫu không khí lý tưởng có lưu lượng lấy mẫu thấp có thể lấy mẫu 1 m³ trong khoảng thời gian 4 giờ.

Phương án 2: Xem xét kết hợp chế độ lấy mẫu ngắt quãng:

Trường hợp nếu cơ sở sản xuất muốn giảm số lượng mẫu kiểm tra lấy mẫu không khí hoặc tại các vị trí được coi là rủi ro thấp trong khu vực A/B có thể xem xét phương án lấy mẫu ngắt quãng định kỳ làm tăng xác suất phát hiện sự cố vi sinh thay cho phương án tiến hành lấy toàn bộ thể tích mẫu trong khoảng thời gian nhất định. Rõ ràng thay vì lấy mẫu đủ 1000L trong khoảng từ 10 phút – 60 phút liên tục, sẽ ít có khả năng gặp được các sự cố vi sinh đột xuất hơn so với phương án lấy mẫu ngắt quãng.

Hình 2 Phương án lấy mẫu tại 1 thời điểm.

Hình 3: Xem xét chế độ theo dõi ngắt quãng định kỳ

2.2. Các loại máy lấy mẫu không khí:

Căn cứ vào hình thái của bộ lấy mẫu có thể chia các loại máy:

(Các ưu nhược điểm của từng loại thiết bị lấy mẫu được lấy từ slide của chuyên gia David Matsuhiro founder for Cleanroom Compliance và một số tài liệu dào tạo của PMS, Lighthouse)

1. Cơ chế bộ lấy mẫu theo cơ chế ly tâm Centrifugal Sampler

Đại diện: RCS High Flow Touch Microbial Air Sampler 144194 Millipore

Cánh quạt làm cho các vi sinh vật văng ra khỏi luồng không khí và va vào bề mặt thạch thông qua tác dụng của lực quán tính ly tâm.

Ưu điểm:

Khối lượng gọn nhẹ, Có thể khởi động/dừng từ xa.

Cụm đầu lấy mẫu có thể tiệt trùng.

Có thể đo lường một thể tích không khí lớn.

Có nhiều cấu hình lấy mẫu khác nhau.

Nhược điểm:

Không được khuyến cáo sử dụng cho các khu vực có nồng độ vi sinh vật cao.

Ống chân không (ống hút) nên được hấp tiệt trùng và thay thế định kỳ.

2. Cơ chế bộ lấy mẫu theo cơ chế lỗ sàng (Impact sieve)

Đại diện: Máy lấy mẫu 6 tầng Anderson được phát triển vào cuối những năm 1950 và được sử dụng để thu thập vi sinh vật và đếm theo đĩa thạch ở từng tầng. Các tầng khác nhau với tốc độ va đập khác nhau, tách các hạt chứa vi sinh vật theo kích thước lỗ sàng.

• Đại diện nhóm Surface Air system sampler

• Đại diện Atrium

• Đại diện Filter Air Sampler

Ưu điểm:

Có khả năng đo lường thể tích không khí lớn.

Hiệu suất thu mẫu tương đối cao.

Có sẵn nhiều tùy chọn về màng lọc, môi trường và kích thước lỗ lọc.

Nhược điểm:

Sau khi lấy mẫu/kiểm tra, mẫu phải được đặt lên đĩa thạch trong điều kiện vô trùng.

Có thể xảy ra hiện tượng mất nước ở màng lọc.

Đòi hỏi nhiều bước thực hiện nên khá rườm rà/phức tạp.

Luồng không khí có thể gây ảnh hưởng đến các vi sinh vật nhạy cảm.

3. Cơ chế khe hẹp Slit to agar

Ưu điểm:

Vị trí của CFU (đơn vị hình thành khuẩn lạc) trên đĩa có sự tương quan với thời gian lấy mẫu và hình thái của khe lấy mẫu. Giúp hỗ trợ loại bỏ các sai số dương tính giả lên đến 99%, do phần diện tích tiếp xúc giữa không khí hút vào đĩa thạch khi so sánh với tổng diện tích đĩa thạch chỉ chiếm 0.6%.

Có bộ hẹn giờ tự động với nguồn chân không được tích hợp sẵn.

Có thể sử dụng các đầu lấy mẫu từ xa (remote probes).

Dễ dàng thiết lập và sử dụng.

Có thể được sử dụng để lấy mẫu cho hệ thống khí nén (compressed gases).

Nhược điểm:

Luồng khí thải (exhaust air) sinh ra có thể làm xáo trộn luồng không khí trọng yếu tại khu vực lấy mẫu.

Một số hệ thống sử dụng loại đĩa thạch kích thước lớn 150 mm.

4. Thiết bị lấy mẫu trong cấp sạch A, B:

Để hạn chế việc thiết bị lấy mẫu gây ảnh hưởng đến môi trường, thiết bị lấy mẫu trong các khu vực cấp sạch A/B thường là các bộ lấy mẫu tập trung gồm nhiều đầu lấy mẫu, kết nối với nhau thông qua hệ thống đường ống chung một máy hút chân không đặt ngoài khu vực sản xuất, hạn chế dòng khí thải thải trực tiếp ra môi trường cấp sạch cao.

Ngoài ra việc đánh giá ảnh hưởng của việc lấy mẫu đến dòng khí tại các khu vực dòng đẳng hướng cũng là một yêu cầu cần được chú ý.

Đầu lấy mẫu của thiết bị láy mẫu MAS – 100 được merck chứng minh là với đầu lấy mẫu ALG 822064 sẽ phù hợp với tốc độ lấy mẫu là 100LPM hơn so với việc sử dụng tốc độ lấy mẫu 25 LPM. Vì tốc độ hút mẫu có sự khác biệt đáng kể với tốc độ dòng khí dẫn đến việc ảnh hưởng đến dòng khí trong khu vực duy trì dòng đẳng hướng cũng như khả năng thu thập vi sinh vật ô nhiễm (ở trường hợp này tốc độ ở vị trí đầu lấy mẫu thấp hơn 76% so với giá trị cài đặt 0.45 m/s hiện tượng hypokinetic sampling (Tài liệu tham khảo Application note của MBV AG).

2.3. Các lưu ý khi lựa chọn máy lấy mẫu không khí:

Khi xây dựng URS thiết bị lấy mẫu không khí chúng ta nên trả lời những câu hỏi dưới đây (Tim Sandle):

• Phương thức lấy mẫu là gì?

• Cần khoảng thời gian bao lâu để lấy được thể tích mẫu phù hợp?

• Thiết bị có lưu lượng hút phù hợp để lấy được 1m3 trong thời gian yêu cầu không?

• Hình dạng máy lấy mẫu sẽ có thể có ảnh hưởng gì đến luồng không khí hay không (air flow pattern)?

• Tốc độ lấy mẫu sẽ có ảnh hưởng gì đến luồng không khí? Vì khi đặt thiết bị dưới dòng khí đăng hướng việc tốc đố lấy mẫu nếu quá lớn sẽ làm ảnh hưởng đến hình thái dòng khí.

• Phương pháp có đủ độ nhạy để phát hiện các mức độ ô nhiễm thấp không?

• Việc môi trường nuôi cấy bị mất nước có ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vi sinh vật ô nhiễm không?

• Thiết bị có thể tiếp cận được tất cả các vị trí lấy mẫu dự kiến không?

• Thiết bị có thể được điều khiển từ xa không?

• Thiết bị có dễ dàng di chuyển (cầm tay/di động) không?

• Chi phí đầu tư và chi phí vận hành của thiết bị là bao nhiêu?

• Môi trường nuôi cấy sử dụng có phải là loại độc quyền (chỉ dùng riêng) cho thiết bị này không?

• Cấu tạo của thiết bị có tương thích với các hóa chất sát khuẩn và quy trình vệ sinh không?

• Đầu lấy mẫu không khí có thể tiệt trùng được không?

• Khí xả từ máy lấy mẫu sẽ đi đâu và được xả ra ở vị trí nào?

• Các tài liệu nghiên cứu chỉ ra điều gì về hiệu suất của máy lấy mẫu?

• Kích thước thiết bị có ảnh hưởng như thế nào đến hiệu suất của máy lấy mẫu?

• Nhà sản xuất đã xác định hiệu suất sinh học của máy lấy mẫu đối với các chủng vi sinh vật khác nhau thông qua thử nghiệm khí dung (aerosol test) chuẩn chưa?

• Nhà cung cấp đã thực hiện các thử nghiệm so sánh với các dòng máy lấy mẫu thương mại khác trên thị trường chưa?

• Ảnh hưởng của việc mất nước của môi trường theo dõi đã được kiểm tra sau thời gian lấy mẫu tối đa chưa?

2.4 Môi trường thạch môi trường

a. Loại môi trường sử dụng:

Thạch môi trường thường được sử dụng trong quá trình theo dõi môi trường sản xuất là TSA và SDA. Trong đó TSA cho thấy hiệu quả thu hồi VSV đáng kể trên đối tượng vi khuẩn và vi nấm. Trong khi đó SDA thì chọn lọc với vi nấm hơn.

b. Thời gian bảo quản tối đa sau khi đặt thạch:

Rất ít tài liệu viết về phần này, nhưng chúng ta có thể tham khảo một bài nghiên cứu của Millipore xuất bản năm 2020 thực hiện đánh giá ảnh hưởng của thời gian bảo quan và nhiệt độ bảo quản đến khả năng thu hồi VSV để làm căn cứ xác định thời gian bảo quản tối đa trước khi tiến hành ủ.

Kết quả đánh giá trên các điều kiện bảo quản sau:

+ Bảo quản 16 – 18h ở điều kiện thường.

+ Bảo quản 2h ở nhiệt độ từ 2 – 8 ^oC.

+ Bảo quản 6h ở nhiệt độ từ 2 – 8 ^oC.

+ Bảo quản 16 – 18h ở nhiệt độ từ 2 – 8 ^oC.

+ Bảo quản 72h ở nhiệt độ từ 2 – 8 ^oC.

Thí nghiệm 1: Thực hiện đánh giá khả năng thu hồi đối với phương pháp chuẩn phòng Thí nghiệm. Cấy chủng chuẩn lên đĩa thạch sau đó thực hiện bảo quản ở các điều kiện dự kiến. Kết quả cho thấy độ thu hồi năm trong khoảng 70 – 200 %.

Nhưng khi thực hiện nghiên cứu in situ đánh giá trên hệ vi sinh vật ngoài phòng sạch thực tế lại cho thấy . Tỷ lệ phục hồi giảm nhẹ đối với các mẫu được bảo quản trước hơn 6 giờ ở nhiệt độ lạnh trước khi ủ. Bảo quản ở nhiệt độ phòng sau khi lấy mẫu và trước khi ủ chính thức dường như là lựa chọn ưu tiên, vì nhiệt độ này sẽ hỗ trợ sự phát triển của nhiều loại vi sinh vật. Nhưng mặt khác, nếu có mặt nấm mốc thì có thể tiềm ẩn nguy cơ phát triển quá mức nếu tiếp xúc với điều kiện bảo quản kéo dài ở nhiệt độ phòng. Sự khác biệt nhỏ giữa nghiên cứu cấy trực tiếp (Phần I) và nghiên cứu tại chỗ (Phần II có thể được giải thích bởi thành phần khác nhau của hệ vi sinh vật tại chỗ.

5. Yếu tốc khác (VD: độ cứng bề mặt thạch)

Độ cứng bề mặt thạch có thể là một yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến độ thu hồi vi sinh vật, nghiên cứu của tác giả Thibaudon. Cho thấy độ cứng ảnh hưởng đáng kể đến giá trị trung bình khuẩn lạc thu thập được, độ cứng càng thấp thì khả năng thu hồi, bắt giữ vi sinh vật khi lấy mẫu vi sinh càng cao.

2.5. Vị trí đặt đĩa thạch

Có lẽ không cần nói nhiều về khái niệm Critical region, khái niệm này được Ljungqvist and Reinmüller đề cập trong 1 bài báo năm 1991 về giá trị 30 cm xung quanh nguồn gây nhiễm. (Some Aspects on the Use of the Biotest RCS Air Sampler in Unidirectional Air Flow Testing, PDA journal, 1991)

Trong Presentation PDA có đề cập lại việc lặp lại thí nghiệm của Ljungqvist and Reinmüller tạo nguồn gây nhiễm trong dòng khí đẳng hưởng, sau đó đặt các sensor để đo nồng độ tiểu phân phát tán xung quanh 30 cm vị trí quan trọng. Kết quả cho thấy xung quanh bán kính 30 cm thì khoảng 95% nguồn ô nhiễm tiểu phân được phát hiện. Đây có lẽ là lưu ý cần được chú ý trong quá trình lựa chọn vị trí theo dõi.

2.6 Hiệu Chỉnh kết quả đo lường được khi sử dụng máy lấy mẫu không khí (bổ sung sau buổi đào tạo của NIDQC):

Khi sử dụng thiết bị lấy mẫu vi sinh vật trong không khí, luôn tồn tại xác suất thống kê rằng một hoặc nhiều vi sinh vật sống có thể cùng đi qua một lỗ trên đầu lấy mẫu và va đập vào môi trường thạch, tạo thành một 1 đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU) duy nhất thay vì hai 2 hay nhiều đơn vị khuẩn lạc riêng biệt. Hiện tượng này được gọi là “Sai số do trùng lặp” (Coincidence Error). Để giải quyết bài toán này nhà khoá học JANET M. MACHER đến từ PTN Air and Industrial Hygiene Laboratory, California Department of Health Services.. năm 1989 đã đề xuất sử dụng lý thuyết xác suất áp dụng phương trình hiệu chỉnh Feller được William Feller phát triển vào năm 1968.. Để áp dụng cho các thiết bị lấy mẫu vi sinh vật dạng va đập đa tia impact sieve (multi-jet) có từ 200 đến 400 lỗ. Phương trình này cung cấp một sự điều chỉnh về mặt thống kê nhằm tính đến xác suất có hai hoặc nhiều vi sinh vật cùng đi vào một lỗ hút khí của máy lấy mẫu không khí (Nguồn từ hãng Climet).

Nhìn chung việc áp dụng hiệu chỉnh Feller của hầu hết các máy lấy mẫu không khí vi sinh thường với cơ chế (multi jet hay cơ chế impact sieve) sẽ không thay đổi đáng kể cho đến khi kết quả vi sinh đếm được lớn hơn 18 - 21 CFU. Với hệ quả này việc kết quả theo dõi vi sinh vật ở cấp sạch A, B có lẽ là không cần thiết

Trong bài báo gốc của JANET M. MACHER có thiết lập 2 bảng quy đổi kết quả từ số lượng CFU vi sinh vật đếm được => Số lượng CFU dự kiến ​​đã được hiệu chỉnh cho sự trùng hợp ngẫu nhiên và độ lệch chuẩn ước tính.

• Cột I : Số lượng CFU quan sát được.

• Cột II: Kết quả sau hiệu chỉnh loại bỏ sự trùng hợp ngẫu nhiên.

• Cột III: Độ lệch chuẩn ước tính.

Tranh luận đối với việc áp dụng hiệu chỉnh Feller cho các máy lấy mẫu không khí theo cơ chế slit to agar.

Giả định khi áp dụng hiệu chỉnh Feller là các điểm va đập cố định trên bề mặt thạch dẫn đến: Khả năng nhiều vi sinh vật rơi vào cùng một khu vực, thì sai số do sự trùng lặp có thể xảy ra.

Trong trường hợp các thiết bị lấy mẫu áp dụng cơ chế slit to agar mà đĩa thạch liên tục được di chuyển trong buồng lấy mẫu thì phân bố vi sinh vật lên bề mặt đĩa thạch đang di chuyển sẽ làm giảm hoặc triệt tiêu sai số trùng lặp. Nên cần tìm hiểu rõ cơ chế lấy mẫu mà công ty đang sử dụng trước khi áp dụng.

VD: Với hãng PMS đại diện Biocapt với cơ chế Slit to agar tĩnh.

Với đầu lấy mẫu: Lưu lượng dòng 25–50 LPM

Mỗi khe của thiết bị va đập loại 25–50 LPM có kích thước 16,5 mm x 0,1 mm. Các kích thước này có thể được quy đổi tương đương với 3.300 lỗ có đường kính 0,1 mm (16,5 mm/0,1 mm = 165 x 20 khe = 3.300). Hãng khuyến nghị hiệu chỉnh Feller chỉ nên áp dụng khi kết quả vượt 57 CFU, nếu không áp dụng hiệu chỉnh Feller thì với kết quả quan sát được là 200 CFU cũng sẽ chỉ có sai lệch khoảng 3%.

Với đầu lấy mẫu:Lưu lượng dòng 100 LPM

Mỗi khe của thiết bị va đập loại 100 LPM có kích thước 16,5 mm x 0,2 mm. Các kích thước này có thể được quy đổi tương đương với 1.650 lỗ có đường kính 0,2 mm (16,5 mm/0,2 mm = 82,5 x 20 khe = 1.650).Hãng khuyến nghị hiệu chỉnh Feller chỉ nên áp dụng khi kết quả vượt 40 CFU.

Kết luận:…..

Email: longnv220196@gmail.com.

Lời cảm ơn: Cảm ơn anh Đinh Văn Toàn đã tài trợ một số bài báo không tải được ạ.

Tóm tắt: Việc áp dụng giới hạn phơi nhiễm dựa trên sức khoẻ HBELs vào trong tính toán giới hạn tồn dư trong thẩm định vệ sinh là một yêu cầu bắt buộc đối với các hướng dẫn thực hành tốt GMP của PIC/s, EMA, và cũng được WHO diễn giải trong WHO TRs 1033 annex 2. Trong đó, giá trị phơi nhiễm hàng ngày cho phép (PDE), được xác định từ việc đánh giá độc tính và tính chất dược lý của các hoạt chất cần đánh giá. Mục đích của bài này nhằm trình bày cách thức tính toán giới hạn cho phép hàng ngày (PDE) theo góc nhìn của tác giả đối với hoạt chất Prednisolone, dựa trên các nghiên cứu độc tính trên động vật (nghiên cứu: khả năng gây ung thư, khả năng gây quái thai, khả năng ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, độc tính liều lặp lại (trường diễn)) và dữ liệu sử dụng trong điều trị lâm sàng trên con người. Giới hạn PDE thấp nhất được ghi nhật trong bài báo đối với hoạt chất Prednisolone là 2.1 µg/ngày với đường uống đối với dữ liệu được tính toán trên động vật.

Links translated into English using AI:

https://docs.google.com/document/d/1iCvRE2fN4lo70YDOzHEnrCUK7RmrVB8OmOjLMb3c04k/edit?usp=sharing

Keyword: PDE, HBELs, Prednisolone, độc tính, thẩm định vệ sinh.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ:

Việc áp dụng giới hạn phơi nhiễm dựa trên sức khoẻ (HBELs) vào trong tính toán giới hạn tồn dư trong thẩm định vệ sinh là một yêu cầu bắt buộc theo các hướng dẫn thực hành tốt GMP của PIC/s, EMA, và cũng được WHO diễn giải trong WHO TRS 1033 annex 2, 2021. Trong đó, giá trị phơi nhiễm hàng ngày cho phép (PDE), được xác định từ việc đánh giá độc tính và tính chất dược lý của các hoạt chất cần đánh giá. Tại Việt Nam, việc xây dựng HBELs cho các hoạt chất trong sản xuất dược phẩm chưa có những hướng dẫn cụ thể, nguồn dữ liệu về độc tính của các hoạt chất được còn hạn chế. Bài báo góp phần trong việc đưa ra một hướng tiếp cận dựa trên những nguồn dữ liệu đã được các cơ quan quản lý tham chiếu xem xét.

2. PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG PDE

2.1 Cơ chế hoạt động

Prednisolone (cùng với prednisone) được phát minh bởi nhà khoa học Arthur Nobile. Vào năm 1950, Nobile đã thành công trong việc ứng dụng vi khuẩn để oxy hóa hydrocortisone thành Prednisolone (và cortisone thành prednisone). Quá trình này được cấp Bằng sáng chế số US 3.134.718, sử dụng quá trình lên men vi sinh vật (đặc biệt là các chủng như Corynebacterium simplex) để biến đổi cấu trúc hóa học của steroid mà không làm phân hủy khung phân tử gốc của nó [2]. Tên hai hoạt chất được Tập đoàn Schering đặt là prednisone và Prednisolone, Schering và Upjohn lần đầu tiên giới thiệu Prednisolone vào năm 1955 dưới tên brand name là Delta-Cortef®. Prednisolone chủ yếu thể hiện các đặc tính của một glucocorticoid bao gồm: thúc đẩy quá trình tân tạo glucose; tăng lắng đọng glycogen trong gan; ức chế sử dụng glucose; hoạt tính kháng insulin; tăng dị hóa protein; tăng phân giải lipid; kích thích tổng hợp và dự trữ chất béo; tăng tốc độ lọc cầu thận và dẫn đến tăng bài tiết urate qua nước tiểu (bài tiết creatinin không thay đổi); và tăng bài tiết canxi. Ngoài ra Prednisolone còn khiến việc sản xuất bạch cầu ái toan và tế bào lympho bị ức chế, nhưng quá trình tạo hồng cầu và sản xuất bạch cầu đa nhân trung tính được kích thích. Prednisolone cũng khiến các quá trình viêm (phù nề, lắng đọng fibrin, giãn mao mạch, di chuyển bạch cầu và thực bào) và các giai đoạn sau của quá trình lành vết thương (tăng sinh mao mạch, lắng đọng collagen, hình thành sẹo) bị ức chế. Prednisolone có thể kích thích tiết ra nhiều thành phần khác nhau của dịch vị, ức chế sản xuất corticotropin có thể dẫn đến ức chế corticosteroid nội sinh. Prednisolone có hoạt tính mineralocorticoid nhẹ, kích thích sự xâm nhập của natri vào tế bào và sự mất kali nội bào. Điều này đặc biệt rõ rệt ở thận, nơi sự trao đổi ion nhanh chóng dẫn đến giữ natri và tăng huyết áp [1].

2.2 Dữ liệu an toàn phi lâm sàng

2.2.1 Độc tính cấp

1. Trên con người

Chưa có báo cáo nào cho thấy tác dụng phụ của việc vô tình nuốt phải một lượng lớn prednisolone trong một khoảng thời gian rất ngắn [1, 5]. Nhưng ngộ độc steroid được điều trị tương tự như trường hợp quá liều hoặc ngộ độc thuốc chống viêm NSAID. Mặc dù tần suất các biến chứng đe dọa tính mạng do quá liều steroid và NSAID là thấp, nhưng phản ứng quá liều có thể từ không có triệu chứng đến tử vong bất chấp điều trị chăm sóc tích cực. Hầu hết các triệu chứng là do tác dụng dược lý quá mức của steroid và NSAID và bao gồm đau bụng, buồn nôn, nôn mửa, buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu, ù tai và rung giật nhãn cầu [6].

2. Giới hạn khuyến cáo về tiếp xúc trong không khí:

Theo thông tin trên SAFETY DATA SHEET sản phẩm Prednisolone Sodium Phosphate Catalogue number: 1557000 của USP cung cấp thông tin ban hành giới hạn phơi nhiễm 8h làm việc (8-hour time-weighted averages TWAs) là không quá 65 µg.m^-3 [7].

Trên tờ thông tin SAFETY DATA SHEET sản phẩm Cephapirin / Prednisolone Formulation của Merck & Co., Inc USP cung cấp thông tin ban hành giới hạn phơi nhiễm 8h làm việc (8-hour time-weighted averages TWAs) là không quá 10 µg.m^-3 thuộc nhóm OEB level 3 [8].

3. Trên động vật có vú

Bảng 1: Tổng hợp dữ liệu LD 50 của Prednisolon trên các tài liệu tham khảo.

Ngoài ra một số thông tin được cập nhật trong Báo cáo đánh giá xem xét bởi TGA về sản phẩm Lodotra năm 2013 có cung cấp thông tin khi tiêm prednisolone dưới da (SC) ở chuột và chuột cống gây triệu chứng ngộ độc cấp tính là tử vong liên quan đến nhiễm trùng toàn thân liên quan chặt chẽ đến tình trạng suy giảm miễn dịch [10].

2.2 Dữ liệu độc tĩnh trường diễn

Việc sử dụng 5 mg hoặc hơn mỗi ngày prednisolone (hoặc liều tương đương) trên người có liên quan đến việc giảm đáng kể mật độ khoáng xương (BMD - Bone Mineral Density) và tăng nguy cơ gãy xương trong vòng 3 đến 6 tháng kể từ khi bắt đầu [11].

Chuột cống được tiêm dưới da prednisolone hàng ngày với liều 18,7 mg/kg đã chết hoặc trong tình trạng nguy kịch trong khoảng thời gian từ tuần thứ hai đến tuần thứ mười của quá trình thử nghiệm, các trường hợp bị chết có liên quan đến tình trạng viêm nhiễm, suy giảm miễn dịch và nhiễm trùng. Bốn trong năm nghiên cứu đánh giá tác dụng phụ gel chứa prednisolone farnesylate bôi trên da trong thời gian dài trên đối tượng chuột cống (rats) hoặc chó cho thấy những tác dụng phụ có thể phục hồi, được tìm thấy ở trên đối tượng nghiên cứu phù hợp với tác dụng phụ đã biết của glucocorticoid, bao gồm: giảm số lượng bạch cầu (WBC), teo tuyến ức, hạch bạch huyết, lá lách và vỏ thượng thận, và tác dụng phụ làm mỏng da [10].

Độc tính trên phát triển và sinh sản: Prednisolone đã được chứng minh là gây độc tính trong quá trình phát triển ở một số loài động vật như chuột cống, chuột nhắt, chuột Hamster, thỏ và qua nhiều đường dùng khác nhau bao gồm cả con đường dùng thuộc tại mắt. Hở hàm ếch là dấu hiệu chính [12].

Độc tính gây ung thư: Các nghiên cứu về khả năng gây ung thư kéo dài đến hai năm trên chuột cống và chuột nhắt cho thấy prednisone/prednisolone không làm tăng tỷ lệ mắc khối u ở loài gặm nhấm, ngoại trừ việc tăng tỷ lệ mắc u tuyến tế bào gan ở chuột cống, dường như là một tác dụng chung của nhóm thuốc này thông qua thụ thể glucocorticoid [10].

Độc tính trên gen: Bằng chứng từ các thí nghiệm độc tính gen với prednisone và prednisolone cho thấy rủi ro gây độc tính gen là thấp [10]. Trong thử thử nghiệm Ames hoặc trong thử nghiệm đột biến gen tế bào động vật có vú sử dụng tế bào u lympho chuột L5178Y, kết quả cho thấy theo các tiêu chuẩn đánh giá hiện hành thì Prednisolone không gây đột biến gen. Trong một nghiên cứu về khả năng gây sai lệch nhiễm sắc thể trên tế bào phổi chuột hamster Trung Quốc (CHL), người ta thấy rằng prednisolone có làm gia tăng nhẹ tỷ lệ bất thường cấu trúc nhiễm sắc thể. Tuy nhiên, hiệu quả dường như không rõ ràng. Prednisolone không gây độc gen trong thử nghiệm vi nhân in vivo trên chuột nhắt, mặc dù thiết kế nghiên cứu không đáp ứng các tiêu chí hiện hành [12].

2.6 Tính toán Health- Based Exposure Limits (HBELs)

2.6.1 Mức liều sử dụng đánh giá (Point of Departure)

Các nghiên cứu độc tính được ghi nhận với hoạt chất Prednisolone và các dạng muối được tổng hợp và chọn lọc, dựa trên cơ sở ưu tiên về việc các nghiên cứu đã được đề cập trong các tài liệu xem xét của các cơ quan quản lý hoặc các tài liệu hướng dẫn điều trị lâm sàng. Tổng hợp ở Bảng 2: Tổng hợp các nghiên cứu độc tính của Prednisolone.

2.6.2 Hệ số điều chỉnh (Adjustment Factors)

a. Hệ số biến thiên các loài (F1)

Hệ số an toàn ngoai suy giữa các loài được tính như sau:

Giá trị thay đổi từ 2 -12 tuỳ thuôc nghiên cứu diễn ra trên loài nào. Nếu mức liều đánh giá (PoD) là trên người thì giá trị hệ số F1 là 1.

b. Hệ số sai khác giữa các cá thể (F2)

Hệ số khác biệt giữa các cá thể

c. Hệ số quy đổi thời gian phơi nhiễm nghiên cứu (F3)

Hệ số quy đổi thời gian phơi nhiễm trong nghiên cứu là cần thiết do NOAEL sẽ có xu hướng giảm khi thời gian tiếp xúc tăng lên. Giá trị có thể thay đổi (1-10) để ngoại suy đối với các nghiên cứu độc tính liều lặp lại trong thời gian ngắn không bao quát so với tuổi thọ của loại được nghiên cứu. VD: dưới 4 tuần.

d. Hệ số tính đến mức độ nghiêm trọng của các nhiễm độc (F4).

Một yếu tố (1-10) có thể được áp dụng trong các trường hợp nhiễm độc nặng, ví dụ: khả năng gây ung thư không độc tính với gen, độc tính thần kinh hoặc gây quái thai [18].

e. Hệ số tương quan giữa LOAEL và NOAEL

Theo EMA, 2014 F5: Hệ số liên quan đến giá trị NOEL khi không khả dụng. F5 = 1-5 đối với NOAEL. F5 = 5- 10 đối với LOEL. F5 = 10 để sử dụng (LOAEL). Nếu các nghiên cứu không điều tra sự khác biệt giữa NOAEL và NOEL, và các độc tính không được coi là “bất lợi” ở liều lượng được chọn để xác định PDE. NOAEL có thể được sử dụng và F5 biểu thị giá trị là 1.

2.6.3 Áp dụng tính toán HBELs

Trong bài bào này, các hệ số lựa chọn để tính toán sẽ áp dụng theo tài liệu [18 − 19].

PDE (mg / ngày) = PoD x body weight CAF x AbF = mg / ngày

3. KẾT QUẢ

Từ kết quả ở trên, chuyên luận này đã tính toán ra giới hạn cho phép hàng ngày (PDE) của hoạt chất Prednisolone phục vụ thẩm định vệ sinh. Hoạt chất Prednisolone có giới hạn PDE thấp nhất tính toán được khi sử dụng dữ liệu lâm sàng với đối tượng nghiên cứu là con người 3.3 µg/ngày và giá trị PDE thấp nhất khi sử dụng dữ liệu lâm sàng trên con người và các nghiên cứu độc tính trên động vật là 2.1 µg/ngày.

Tài liệu tham khảo:

[1] Amdipharm Limited, “HIGHLIGHTS OF PRESCRIBING INFORMATION ORAPRED ODT® (prednisolone sodium phosphate orally disintegrating tablets).” FDA, 2024. [Online]. Available: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2024/021959s014lbl.pdf

[2] N. Arthur, “Pregna-1,4-dienes and compositions containing same,” US3134718A, May 26, 1964 Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://patents.google.com/patent/US3134718A/en

[3] “Baseline Guide Vol 7: Risk-Based Manufacture of Pharma Products 2nd Edition | ISPE | International Society for Pharmaceutical Engineering.” ISPE, 2017. Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://ispe.org/publications/guidance-documents/risk-mapp-management-plan

[4] H. L. Herzog et al., “New Antiarthritic Steroids,” Science, vol. 121, no. 3136, pp. 176–176, Feb. 1955, doi: 10.1126/science.121.3136.176.

[5] Taro Pharmaceuticals Inc, “HIGHLIGHTS OF PRESCRIBING INFORMATION FLO-PRED (prednisolone acetate) suspension for oral use.” FDA, 2024. [Online]. Available: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2024/022067s015lbl.pdf

[6] Y. Puckett, P. Patel, and A. A. Bokhari, “Prednisone,” in StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2026. Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534809/

[7] USP, “Prednisolone Sodium Phosphate.” [Online]. Available: https://static.cymitquimica.com/products/45/pdf/sds-1557000.pdf

[8] Merck & Co., Inc, “Cephapirin / Prednisolone Formulation.” [Online]. Available: https://www.merck.com/docs/product/safety-data-sheets/ah-sds/300000008284_ERD_CA_EN.pdf

[9] “PREDNISOLONE (as free alcohol) SUMMARY REPORT.” The European Agency for the Evaluation of Medicinal Products Veterinary Medicines and Information Technology Unit, 1999.

[10] “Australian Public Assessment Report for Prednisone.” Therapeutic Goods Administration (TGA), 2013.

[11] A. Hodgens and T. Sharman, “Corticosteroids,” in StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2026. Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554612/

[12] “”Pharmacology Reviews NDA: 22-067.” CDER (Center for Drug Evaluateion and Research), 2007.

[13] “Risk Assessment Report: Veterinary Medicinal Products Prednisolone.” Food Safety Commission of Japan, 2016. doi: https://doi.org/10.14252/foodsafetyfscj.2016010s.

[14] J. E. Dillberger, N. S. Cronin, and G. J. Carr, “Prednisone is Not a Mouse Carcinogen,” Toxicol. Pathol., vol. 20, no. 1, pp. 18–26, Jan. 1992, doi: 10.1177/019262339202000103.

[15] F. G. Fielder, E. J. Hoff, G. B. Thomas, S. Tolksdorf, P. L. Perlman, and M. T. I. Cronin, “A study of the subacute toxicity of prednisolone, methylprednisolone, and triamcinolone in dogs,” Toxicol. Appl. Pharmacol., vol. 1, no. 3, pp. 305–314, May 1959, doi: 10.1016/0041-008X(59)90115-2.

[16] G. Priya, B. A. Laway, M. Ayyagari, M. Gupta, G. H. K. Bhat, and D. Dutta, “The Glucocorticoid Taper: A Primer for the Clinicians,” Indian J. Endocrinol. Metab., vol. 28, no. 4, p. 350, Aug. 2024, doi: 10.4103/ijem.ijem_410_23.

[17] “What is the right replacement dose? Prednisolone 3mg to 4mg once daily.” Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://www.impendo.co.uk/prednisolone

[18] “ICH Q3C (R9) Residual solvents - Scientific guideline | European Medicines Agency (EMA).” Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://www.ema.europa.eu/en/ich-q3c-r9-residual-solvents-scientific-guideline

[19] “Setting health based exposure limits for use in risk identification in the manufacture of different medicinal products in shared facilities - Scientific guideline | European Medicines Agency (EMA).” Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://www.ema.europa.eu/en/setting-health-based-exposure-limits-use-risk-identification-manufacture-different-medicinal-products-shared-facilities-scientific-guideline

[20] “Guidance on information requirements and chemical safety assessment Chapter R.8.” European Chemicals Agency, 2012. Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://echa.europa.eu/documents/10162/17224/information_requirements_r8_en.pdf/

[21] “Estimating the Maximum Safe Starting Dose in Initial Clinical Trials for Therapeutics in Adult Healthy Volunteers | FDA.” Food and Drug Administration. Accessed: Jun. 15, 2026. [Online]. Available: https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/estimating-maximum-safe-starting-dose-initial-clinical-trials-therapeutics-adult-healthy-volunteers

Các bài viết khác gần đây:

I. Quy định các hướng dẫn hiện hành

Tổng hợp một số lưu ý trong thử độ hòa tan và tính toán giá trị f2

TLTK: Dorys Argelia Diaz, Dissolution Similarity Requirements: How Similar or Dissimilar Are the Global Regulatory Expectations?, 2015

TLTK: Jasińska-Stroschein M, Kurczewska U, Orszulak-Michalak D, Statistical considerations concerning dissimilar regulatory requirements for dissolution similarity assessment. the example of immediate release dosage forms, Journal of Pharmaceutical Sciences (2017).

Sử dụng hệ số f2:

Hệ số tương đồng f2 (Similarity factor) là một công cụ toán học được các cơ quan quản lý dược phẩm sử dụng để so sánh đồ thị hoà tan (in vitro dissolution profile) của hai công thức thuốc. Thông thường, hệ số này được dùng để chứng minh sự tương đương về mặt bào chế giữa thuốc thử (Test) và thuốc đối chiếu (Reference):

Điều kiện sử dụng:

+ Sản phẩm hóa tan không quá 85% trước phút thứ 15.

+ Chỉ nên xem xét 1 thời điểm đo sau khi cả 2 sản phẩm đều hòa tan> 85% (ANVISA, FDA) hoặc tối thiểu 1 sản phẩm đạt hòa tan> 85% (EMA).

Ví dụ:

# The f2 method was applied according to EMA's BE guideline.
# Individual data was provided with option 'cv.rule = TRUE',
# therefore, CV has been calculated and checked accordingly.
# Calculated mean and CV as follows:
# Time Mean (T) Mean (R) CV (T) CV (R)
# 5 19.02 17.60 17.66 18.33
# 10 50.77 42.48 10.46 12.82
# 15 76.24 63.95 5.79 8.95
# 20 90.52 79.22 2.91 5.99
# ------------------------------------------------
# 30 98.68 94.18 1.08 2.38
# 45 99.41 98.98 0.88 0.98
# 60 99.42 99.39 0.88 0.89

# The f2 method was applied according to FDA's BE guidance.
# Individual data was provided with option 'cv.rule = TRUE',
# therefore, CV has been calculated and checked accordingly.
# Calculated mean and CV as follows:
# Time Mean (T) Mean (R) CV (T) CV (R)
# 5 19.02 17.60 17.66 18.33
# 10 50.77 42.48 10.46 12.82
# 15 76.24 63.95 5.79 8.95
# 20 90.52 79.22 2.91 5.99
# 30 98.68 94.18 1.08 2.38
# ------------------------------------------------
# 45 99.41 98.98 0.88 0.98
# 60 99.42 99.39 0.88 0.89

+ Tính toán với bộ dữ liệu có tối thiểu 3 thời điểm hoà tan.

+%RSD tại thời điểm đầu tiên “earlier time points” (ví dụ: 15 phút) phải không lớn hơn 20% và tại các thời điểm khác không quá 10%

Bàn luận về kết quả:

Hệ số f2 trải từ 0 – 100.

F2= 100 Trong đó nếu Rt- Tt = 0 hay sai lệch trung bình ở cùng 1 thời điểm ở tất cả các giai đoạn thử giữa thuốc đối chứng và thuốc thử là không lệch nhau.

F2= 50 Trong đó nếu trung bình các thời điểm Rt- Tt < 10 % (nhược điểm là hệ số f2 không chứng mình tất cả các điểm đều lệch đều nhau 10%.

II. Kỳ vọng của các quan quản lý trong so sánh tương đương hòa tan.

Tóm tắt kỳ vọng của các cơ quan quản lý trong 2 hình dưới đây từ bài báo trên In Vitro Dissolution Profiles Similarity Assessment in Support of Drug Product Quality: What, How, When—Workshop Summary Report.

Các hướng dẫn của EMA và FDA đề xuất một số giải pháp thay thế hợp lý cho phương pháp tính toán f2 khi độ biến thiên vượt quá giới hạn quy định.

• FDA khuyến nghị ưu tiên đề xuất sử dụng một số phương pháp multivariate statistical hoặc regression analysis cho so sánh hồ sơ hòa tan.

• EMA ưu tiên sử dụng CI 90% f2 Bootstrap vì tính đơn giản dễ thực hiện của chúng, không khuyến nghị sử dụng phương pháp Multivariate statistical distance (MSD). Trong một số trường hợp cả hai phương thức f2 và f2 bootstrap đều không đáp ứng yêu cầu đặt ra thì phương pháp Multivariate statistical distance (MSD) có thể được xem xét sử dụng thay thế. Trong phương pháp MSD, CI 90% cũng được xem xét.

Các cơ sở sản xuất luôn muốn sự hoà hợp trong các hướng dẫn của các cơ quan quản lý nhằm giảm thiếu sự khác biệt, vì những sự khác biệt có thể dẫn đến sự gia tăng chi phi không cần thiết do phải đồng thời đáp ứng nhiều yêu cầu khác nhau. Một khuyến nghị rõ ràng, mạch lạc về việc cách tiếp cận sử dụng các phương pháp thống kê không được mô tả rõ ràng trong hướng dẫn của cả FDA và EMA. Chính vì thế nhiều công ty, nhà khoa học đã đề xuất nhiều hướng dẫn nhẳm làm rõ hơn.

Ví dụ Decision tree đề xuất bởi Abbvie đưa ra cách thức tiếp cận như sau:

Đề xuất khác của nhóm tác giả từ Dr. Reddy’s Laboratories Ltd giới thiệu trong 1 bài báo của Rajkumar Boddu và các công sự đăng trên AAPS 2025.

TLTK:

1. FDA/Dissolution testing of Immediate release solid oral dosage forms, 1997

2. EMA/Guidelien on the Investigtion of Bioquivalence,

3. EMA Q&A Question and answer on the adequacy of the Mahalanobis distance to assess the comparability of drug dissolution profiles, 2018

4. EMA Reflection paper on statistical methodology for the comparative assessment of quality attributes in drug development

5. WHO/ Dissolution profile comparison WHO TRS 937, 2006

Các tài liệu khác……

III. Nguyên lý về phương pháp thống kê f2 boostrap

1. Nguyên lý cơ bản Bootstrap method được diễn giải như sau:

Cách thức tiếp cận bootstrap method

Bootstrap Parametric

Bootstrap Non-Parametric

Ước đoán các thông số đặc trưng của phân bố dữ liệu từ bộ dữ liệu hiện có. Tự tạo mẫu con từ việc mô phỏng phân bố dữ liệu thông số ước đoán từ dữ liệu hiện.

Việc tái lấy mẫu từ cỡ mẫu hiện có có tính đến việc lắp lại quá trình lấy mẫu với xác suất mỗi phần tử được lấy 1/n (với n là số phần từ của cỡ mẫu ban đầu)

Phương pháp tính:

Một khoảng tin cậy thống kê được coi là tốt không hẳn là 1 khoảng tin cậy có độ rộng nhỏ mà là khoảng tin cây có xác suất bao phủ phù hợp và khớp nhiều nhất (hình dạng khoảng tin cậy giống với phân bố thật của dữ liệu) với khoảng tin cậy đúng của phân bố.

Độ rộng chỉ quan trọng khi xác suất bao phủ của khoảng tin cậy và hình dạng của khoảng tin cậy là phù hợp. Ảnh hưởng của cỡ mẫu đến xác suất và hình dạng bao phủ của khoảng tin cậy được thể hiện như hình dưới khi cỡ mẫu càng lớn xác suất bao phủ và hình dạng của khoảng tin cậy càng chính xác.

2. Cách tiếp cận và phương pháp tối ưu được lựa chọn trong tính toán f2 bootstrap

Nghiên cứu được thực hiện bởi Begum và cộng sự chỉ ra rằng: Với cỡ mẫu phép thử so sánh hồ sơ hòa tan (n=12) cách tiếp cận non parametric cho khoảng tin cậy nhỏ hơn đáng kể so với cách tiếp cận parametric. Mặc dù theo lý thuyết trong các tài liệu thống kê cơ bản cho rằng với cỡ mẫu nhỏ thì cách tiếp cận parametric sẽ cho độ chính xác cao hơn. Trong thực tế nghiên cứu của nhóm tác giả chỉ ra rằng không có lợi thế đáng kể nào giữa 2 cách tiếp cận (do đặc điểm phân bố số liệu trong thử nghiệm độ hòa tan không tuân theo phân phối chuẩn) cách tiếp cận parametric còn cung cấp khoảng tin cậy kém ổn định hơn so với cách tiếp cận non parametric.

Trong các phương pháp tính toán khoảng tin cậy được đề cập so sánh trong bài báo (không sử dụng các phương pháp tính dựa trên giả thiết dữ liệu độ hòa tan tuân theo phân phối chuẩn vd: Normal interval,.. do đặc điểm của dữ liệu thực tế). Nhóm tác giả kết luận rằng phương pháp BCa (Accelerated Bias Corrected Bootstrap) và BC (Bias-Corrected Bootstrap) sẽ khoảng tin cậy có độ chính xác cao hơn các phương pháp khác được so sánh. Ngoài ra phương pháp BCa (Accelerated Bias Corrected Bootstrap) cho khoảng tin cậy hẹp hơn so với các phương pháp khác.

TLTK: Mohammad M Islam, Munni Begum, Bootstrap confidence intervals for dissolution similarity factor f2, 2018

Gần đây..

Nhóm tác giả Shaboo liu (Division of Biometrics VI, FDA) có công bố nghiên cứu liên quan đến việc đánh giá so sánh cách thức tính toán giá trị f2, Bootstrap f2 (phương pháp cổ điển Percentile), BCa Bootstrap f2, BC Bootstrap f2 với tỷ lệ sai lỗi type I (khả năng phát biểu 2 sản phẩm tương quan với nhau, nhưng thực tế chúng không tương quan. Kỳ vọng về mức độ chấp nhận sai lỗi này với FDA là < 0.05).

Bài báo kết luận rằng:

Phương pháp f2 cổ điển: Phương pháp này không được thiết kế để kiểm soát sai lỗi loại I; do đó, nó không được khuyến khích khi sự biến thiên của quá trình là lớn.

Percentile Bootstrap f2: Phương pháp này kiểm soát lỗi loại I một cách thận trọng nhất. Tuy nhiên, nó vẫn một lựa chọn hợp lý khi sự biến thiên của quá trình là không quá lớn.

BCa Bootstrap f2: Phương pháp này làm tăng đáng kể tỷ lệ sai lỗi loại I khi bộ dữ liệu có độ biến thiên lớn.

BC Bootstrap f2: Phương pháp này cung cấp khả năng kiểm soát lỗi loại I tốt cho dữ liệu có độ biến thiên từ trung bình đến lớn. Nó cũng có sức mạnh tốt hơn nhiều so với Bootstrap f2 thông thường đối với dữ liệu có độ biến thiên lớn. Nhóm tác giả khuyến nghị sử dụng phương pháp BC bootstrap trong tính toán thay vì BCa Bootstrap như góc nhìn trước đây.

Bộ dữ liệu minh hoạ:

Ghi chú: Quan điểm của các cơ quan quản lý như FDA, Canada trước đây được đề cập tại các buổi hội thảo VD: năm 2019 được họ đưa ra mong muốn các cơ sở áp dụng việc sử dụng phương pháp BCa (Accelerated Bias Corrected Bootstrap). Có lẽ sau bài báo này điều này có thể bị thay đổi.

TLTK: Shaobo Liu, Xiaoyu Cai.., In vitro dissolution profile comparison using bootstrap bias corrected similarity factor, f2, 2023

3. Phần mềm sử dụng để tính toán

Có nhiều phần mềm từ miễn phí đến trả phí được sử dụng để tính toán so sánh tương đương hồ sơ hòa tan.

Miễn phí như: DDSolver (Add-in Excel), Bootf2BCA (R, Shiny), PhEq_bootstrap, ngoài ra gần đây có 1 số Package khác được phát triển trên nền tảng R phục vụ việc tính toán.

Trả phí: SAS, JMP…

Hồ sơ nộp lên các cơ quan quản lý khi so sánh tương quan độ hoà tan hệ số f2, f2 bootstrap có sự khác biệt về kết quả dẫn đến câu hỏi được đặt ra về tính chính xác khi lựa chọn sử dụng phần mềm để tính toán. Để trả lời câu hỏi này nhóm tác giả L. Nocea,b, L. Gwaza đã tiến hành nghiên cứu đánh giá với 3 phần mềm miễn phí phố biến được sử dụng như DDSolver (Add-in Excel), Bootf2BCA (R, Shiny), PhEq_bootstrap.

Các điểm đáng chú ý trong bài là:

• Phần mềm DDSolver không tự loại bỏ được các điểm Q > 85% khi áp dụng đề xuất của FDA và EMA, nên khi sử dụng cần phải thực hiện thao tác loại bỏ điểm một cách thủ công.

• Nhược điểm khi sử dụng phần mềm PhEq- Bootstrap và DDSolver là kết quả có thể khác biệt ở mỗi lần chạy, mỗi máy chạy do set.seed mỗi lần tính toán là khác nhau ở mỗi máy, mỗi lần chạy. Vì vậy giá trị f2 bootstrap nên được biểu thị mà không có đơn vị thập phân, điều này hiếm khi ảnh hưởng đến kết quả và chỉ trong trường hợp đặc biệt trường hợp ranh giới kết luận giữa đạt và không đạt VD: Kết quả nằm trong khoảng 49 hoặc 50.

Chú ý: 3 phần mềm thực hiện so sánh trong nghiên cứu trên có duy nhất Boot f2bca tính toán đc phương pháp BCa Bootstrap, cả 3 phần mềm đều không tính toán được phương pháp BC Bootstrap.

Con số trên được lấy từ tuyển bố của WHO.

Một bài báo khác của nhóm tác giả từ Dr. Reddy’s Laboratories Ltd năm 2024 tổng kết kinh nghiệm sử dụng các phần mềm trong việc nộp hồ sơ đăng ký đến các cơ quan quản lý trên thế giới.

Trong bài báo này có đề cập thêm hạn chế của DD Solver là với n=36, DDSolver không thể tính toán f2 bootstrap. Khi biến thiên tăng lên 40–50% và 70–80%, PhEq cung cấp giới hạn F2 Bootstrap cận dưới nghiêm ngặt hơn so với các phần mềm khác. Ở mức biến thiên cao hơn, giới hạn dưới của khoảng tin cậy phần trăm cho f2 ước tính bằng chương trình R và DDSolver cung cấp các giá trị tương tự. Tác giả cũng thường nhận số lần mô phỏng là 5000 lần là đủ, nhưng các cơ quan quản lý có thể yêu cầu số lượng mô phỏng bootstrap cao hơn, 5000–10000 lần mô phỏng có thể được thực hiện nhưng không ảnh hưởng nhiều đến kết quả. Kích thước mẫu càng lớn càng tăng khả năng chứng minh đồng đều (VD: Khi n=12 có thể thấp bại khi tính toán F2 Bootstrap nhưng cỡ mẫu tăng lên n=24 hoặc n=36 có thể đạt, vì kích thước mẫu lớn hơn có thể triệt tiêu sự biến thiên ở một mức độ nào đó).

TLTK: .L. Nocea,, L. Gwazac, Comparison of free software platforms for the calculation of the 90%
confidence interval of f2 similarity factor by bootstrap analysis, 2020.

IV. Các thông số cài đặt khi thực hiện phép tính F2 Bootstrap:

Số lần Bootstrap được cho là tối thiểu cần thực hiện để cho kết quả tính toán đáng tin cậy là 500 lần. Không có sự khác biệt đáng kể về kết quả F2 bootstrap khi tăng số lần mô phỏng từ 500 lên 5000 lần.

TLTK: .L. Nocea,, L. Gwazac, Comparison of free software platforms for the calculation of the 90% confidence interval of f2 similarity factor by bootstrap analysis, 2020.

Tiến thẩm định của WHO (WHO Prequalification) như một tấm hộ chiếu ưu tiến giúp các cơ sở sản xuất dễ dạng tiếp cận đến các thị trường tiềm năng khi xuất khẩu, cụ thể là giúp tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. Nó là điều kiện cần để đủ điều kiện tham gia các cuộc đấu thầu vào các chương trình mua sắm của Liên Hợp Quốc, UNICEF và nhiều tổ chức quốc tế.
Tại Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại đã có một số cơ sở tiến hành đánh giá WHO Prequalification Stada 15 – 19/08/2011.

NIDQC và IDQC - Ho Chi Minh City tham gia chương trình đánh giá - Đối với Phòng thí nghiệm [SF - Quality Control Labs].

Trong 6 nhóm sản phẩm trong chương trình tiền thẩm định Prequalification Programme (PQP). Riêng Vaccin có thêm điều kiện về cơ quản quản lý đặc thù hơn các sản phẩm khác.

Cụ thể một sản phẩm vaccin muốn được chấp thuận đơn xin PQ phải thỏa mãn cả 3 điều kiện bao gồm:

• Vắc xin trong danh mục các sản phẩm được ưu tiên của WHO.

• NRA tại nước sở tại phải được cấp phép bởi WHO (chương trình này sau năm 2016 đã được thay thế bằng chương trình WHO Global Benchmarking Tools (GBT) xếp loại mức độ trưởng thành của các cơ quản quản lý).

• sản phẩm được cấp phép lưu hành tối thiểu 3 năm. Với điều kiện này, nhiều sản phẩm của nhiều quốc gia đã không có cơ hội vượt qua bước rà soát đầu tiên của WHO.

Năm 2015, Việt Nam lần đầu tiên được Tổ chức Y tế thế giới đánh giá đáp ứng đạt NRA đối với vắc xin. Mở ra cánh cửa các cơ sở sản xuất Vaccin tại Việt Nam có cơ hội tham gia chương trình tiền đánh giá WHO-PQ. Một trong những cơ sở sản xuất vaccin được đầu tư bài bản từ các chương trình hợp tác quốc tế là Trung tâm Nghiên cứu, Sản xuất Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (POLYVAC) là nhà sản xuất đầu tiên tại Việt Nam gửi đơn xin đánh giá WHO-PQ từ 31/05/2021 cho vắc xin Sởi MVVAC (chương trình chuyển giao sản xuất Vắc xin Kết hợp Sởi-Rubella” từ tháng 5 năm 2013 đến tháng 4 năm 2018, với sự tham gia của Công ty TNHH Vắc xin Kitasato Daiichi Sankyo).

POLYVAC đã trao đổi chính thức với đại diện của WHO tại Geneva (25/10/2017), nộp đơn đăng ký (31/05/2021) và trải qua tất cả các bước thanh tra thực tế cơ sở (tháng 10/2023).
Dưới đây là Quy trình 7 bước thực hiện được được Polyvac tổng kết lại.

Bước 5: Số lượng mẫu sẽ phải gửi của 3~ 5 loạt vắc xin thành phẩm với số lượng từ 25~200 lọ tùy thuộc vào từng loại vắc xin và qui cách đóng gói. Các loạt vắc xin thành phẩm này sẽ phải được sản xuất từ các loạt bán thành phẩm liên tiếp. Mẫu vắc xin sẽ được WHO gửi đi kiểm định bởi một hoặc hai phòng thí nghiệm độc lập khác
Bước 6: Thanh tra cơ sở thì: Đoàn thanh tra bao gồm: trưởng đoàn là chuyên gia của WHO, các thành viên khác sẽ là các chuyên gia ở các lĩnh vực khác nhau nhằm có thể thực hiện thanh tra toàn diện về sản xuất, kiểm định, QA, GMP. Ngoài ra, sẽ có 1~2 thành viên đại diện của NRA tại nước sản xuất tham gia vào đoàn thanh tra. WHO tiến hành thanh đánh giá sự tuân thủ GMP và so sánh với hồ sơ kỹ thuật ICH-CTD đã nộp. Báo cáo đánh giá được gửi đến nhà sản xuất trong vòng 30 ngày kể từ ngày hoàn thành đánh giá và phân loại các mức độ tuân thủ. Đơn vị sẽ gửi bản báo cáo hành động khắc phục để WHO rà soát. Tuỳ kết quả đánh giá mà Đoàn thanh tra WHO có thể thực hiện thanh tra tiếp tục hoặc chỉ rà soát báo cáo.

Một trong những khó khăn được đưa ra có lẽ phần hồ sơ đăng ký thuốc khác biệt giữa form của WHO (ICH - CTD) và Việt Nam (ACTD).

Tác động khách quan do sự cập nhật các tài liệu tham chiếu: Các tài liệu gần đây đưa ra những yêu cầu chặt chẽ hơn, nổi bật là chủ đề về: nhà xưởng, thiết bị, phân loại và giám sát môi trường phòng sạch, thẩm định hệ thống cung cấp không khí sạch, thẩm định mô phỏng thao tác vô trùng, các quy định về thẩm định, sản xuất nước … về đảm bảo chất lượng của các sản phẩm dược phẩm vô trùng. Đặc biệt những vấn đề liên quan đến nâng cấp nhà xưởng, thiết bị … là những yêu cầu rất khó khắc phục với những nhà xưởng sản xuất đã được xây dựng, lắp đặt từ trước.

TLTK:

1. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/prequalification-of-medicines-by-who

2. https://stellapharm.com/who-intl-inspection/

3. https://extranet.who.int/prequal/WHOPIR/stada-vietnam-joint-venture-co-ltd

4. https://www.who.int/vietnam/news/detail/22-06-2015-national-regulatory-authority-of-viet-nam-meets-international-standards-for-vaccine-regulation

5. L. P. D. L. T. N. L. T. H. N. T. T. V. P. T. P. T. L. P. D. L. T. N. L. T. H. N. T. T. V. P. A. T. N. X. H. P. T. T. L. T. A. Pham Thi Phuong Thao, “WHO PREQUALIFICATION FOR MEASLES VACCINE MVVAC PRODUCED BY POLYVAC: CHALLENGES AND LESSONS LEARNED,” Vietnam Journal of Community Medicine, pp. 210 - 218, 2024.

Độ nhám bề mặt với vai trò tránh đọng nước, hạn chế tạo điều kiện cho vi sinh vật và mảng bám của sản phẩm bán dính trên bề mặt thiết bị dẫn đến rủi ro liên quan đến sự phát triển vi sinh vật có thể ảnh hưởng chất lượng sản phẩm.
Trong TRS 970 annex 2 2012 có đề câp giá trị 0.8 um nhưng trong bản sửa đổi TRs 1033 annex 3 2021 đã thay đổi giá trị tham chiếu thành 1 um liên quan đến valve Sample valves should be sanitary type with the surface roughness of 1.0 micrometer RA”.

Một số giá trị tham khảo trong các tài liệu khác:

Giá trị tham chiếu 0.8 μm là con số được các ngành khác sử dụng. Ví dụ: ngành thực phẩm đặt ra trong bộ Tiêu chuẩn thiết kế và kỹ thuật vệ sinh thực phẩm châu Âu EHEDG 1993, 3 -A, ASTM A270...

Rà soát các nghiên cứu được thực hiện nhằm chứng minh hiệu quả chống bám VSV xem xét tính liên quan giữa độ nhám và khả năng bám dính của VSV. Nhưng các nghiên cứu này thì không cho thấy sự đồng nhất về kết quả quan sát được.

Đoạn trích từ TLTK chính: Tim Sandle (2021), The Importance of Not Being Too Attached: Pharmaceutical Equipment Characteristics and Microbial Attachment, American Pharmaceutical Review.

Cho thấy, các nghiên cứu đã chứng minh bề mặt có Ra = 0,9 μm lưu giữ lượng vi sinh vật cao hơn hẳn so với mức 0,8 μm1[3,14] Do đó, điểm mà độ nhám bề mặt bắt đầu gây ra ảnh hưởng đáng kể rơi vào khoảng Ra = 0,82 μm. Đây chính là lý do tiêu chuẩn Ra ≤ 0,8 μm đã trở thành quy chuẩn phổ biến trong các yêu cầu về thiết kế hợp vệ sinh (sanitary design) [15]

Mức độ lưu giữ này cũng thay đổi tùy thuộc vào từng loại vi sinh vật. Chẳng hạn, Staphylococcus aureus (đường kính tế bào 0,5–1 μm) và Streptococcus oralis (0,5–1,0 × 1,0–2,0 μm) bị giữ lại với số lượng lớn trên các bề mặt có vi rỗ (micro-pits) với mức Ra ≥ 0,8 μm [16] Ngược lại, Pseudomonas aeruginosa (1 μm × 3 μm) lại ít bị lưu giữ hơn [17]. Sự khác biệt này không chỉ do kích thước mà còn do hình dạng tế bào dẫn đến sự chênh lệch về năng lượng bề mặt, điển hình như sự khác nhau giữa vi khuẩn hình que và hình cầu.

Một nghiên cứu khác cho thấy rủi ro sẽ giảm đi khi bề mặt được làm nhẵn xuống dưới mức 0,8 μm (với mỗi bước giảm 0,1 μm), cho đến một giới hạn mà độ nhẵn cao hơn cũng không mang lại thêm lợi ích [19]. Nghiên cứu xác định điểm giới hạn này nằm ở mức 0,16 μm [20]. Ở chiều ngược lại, bề mặt thép không gỉ thô ráp (Ra > 1,6 μm) có liên quan mật thiết đến sự bám dính của vi khuẩn.

Trong 1 nghiên cứu khác về các bề mặt nhám hơn (Ra 0,029 – 3,2 µm), độ bám dính tối thiểu được tìm thấy ở Ra 0,8 µm với cả bề mặt nhẵn hơn và nhám hơn đều có độ bám dính lớn hơn.
Khi đánh giá ảnh hưởng độ nhám đến khả năng thoát nước. Đáng chú ý, độ nhám Ra từ 5,38 μm trở lên hoàn toàn không đáp ứng được bất kỳ phương pháp làm sạch hiệu quả nào nhằm loại bỏ vi sinh vật hoặc lượng lớn bụi bẩn. Các bề mặt gồ ghề do hàn (Ra 1,97 đến 4,56 µm) cũng đã được chứng minh kém vệ sinh.

2. Giá trị dòng chảy hỗn độn - Số Reynold:

Số Reynolds là đại lượng không thứ nguyên trong cơ học chất lưu, biểu thị tỷ số giữa lực quán tính và lực ma sát. Nó giúp dự đoán đặc tính dòng chảy (như chất lỏng chảy êm hay chảy cuộn xoáy) khi đi qua vật thể. Giá trị hướng dẫn trong tài liệu WHO TRS 1033 quy định < 4000 “The maintenance of a continuous circulation of water maintaining turbulent flow evidenced by, for example, a Reynolds number of > 4000”. Ngoài ra trong cuốn ISPE water and steam system 2019 đề cập giá trị tốc độ tối thiểu 5 ft/s tức là tốc độ dòng trên đường ống tối thiểu là 1.5 m/s giá trị này cũng được đề cập trong bản draft sửa đổi của WHO nhằm thay thế cho TRS 970 annex 2 2012, nhưng đã bị bãi bỏ và thay thế bằng số Reynolds.

Áp dụng công thức trên thay thông số tương đương cho thấy tốc độ tối thiểu duy trì > 0.16 m/s trong đường ống D = 25mm.

3. Nhiệt độ khử trùng kiểm soát vi sinh vật.

Trong TRs 1033 annex 3 có đề cập các phương pháp khử trùng định kỳ nằm kiểm soát hạn chế sự phát triển vi sinh vật trên hệ thống phân phối có đề cập giá trị nhiệt độ khử trùng áp dụng. Giá trị khuyến cáo ≥ 70^oC.

“the use of water-treatment system components that can periodically be thermally sanitized above 70 °C for a defined period of time, or chemically sanitized using, for example, ozone, hydrogen peroxide and/or peracetic acid”

“Systems that operate and are maintained at elevated temperatures (e.g. > 70 °C) are generally less susceptible to microbiological contamination than systems that are maintained at lower temperatures.”

Ngoài ra các tài liệu khác có đề cập các giá trị khác để tham khảo như:

USP Q&A được ra khuyến cáo nhiệt độ khử trùng dao động từ 65 – 80 ^oC và nhiệt độ bề mặt thiết bị nên duy trì trên 60 ^oC giúp đảm bảo khả năng khử khuẩn.

Thời gian khuyến cáo theo CDC US (https://www.cdc.gov/infectioncontrol/pdf/guidelines/disinfection-guidelines-H.pdf)

Có thể khử trùng thiết bị, dụng cụ với thông số sau: 60 phút với nhiệt độ duy trì 60^oC hoặc 70^oC duy trì 30 phút, 90^oC duy trì 20 – 30 phút.

ISPE khuyến cáo thời gian khử trùng với hệ thống phân phối nước tinh khiết nên duy trì từ 0,5 – 4h ở nhiệt độ > 80^oC.

Ngoài ra giá trị tham khảo khác của WHO về khả năng tiêu diệt vi sinh trên các chủng vi sinh vật ở điều kiện không tạo Biofilm.

Links: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/6d37bdcd-04b0-48d7-9a88-1e18b36c2b56/content

4. Dead legs

Đã được nói rõ ở bài cũ.. Link cùng thảo luận:

Link bài viết cũ

Sự thay đổi là điều tất yếu trong vòng đời của mọi bộ tiêu chuẩn. Mỗi khi một phiên bản mới ra đời, chúng ta lại không khỏi trăn trở: Vì sao lại cần sự thay đổi này? Đâu là cơ sở khoa học cốt lõi cho bước chuyển mình đó? Nhìn nhận một cách sâu sắc, sự thay đổi chưa bao giờ là lời phủ định phũ phàng đối với quá khứ. Đó là sự kế thừa, là bước tiến tiếp nối để hướng tới những chuẩn mực khắt khe và phù hợp hơn với thực tiễn.

Hôm nay tôi sẽ cùng mọi người tìm hiểu cơ sở khoa học về sự thay đổi của bộ tiêu chuẩn ISO 14644 - 1 ở phiên bản 2015.

Bài viết được lược dịch từ nhiều bài báo.

Trước khi đi vào lý do đằng cơ sở khoa học đằng sau sự thay đổi chúng ta cùng xem qua một chút về sự khác biệt cơ bản giữa 2 phiên bản ISO 14644 - 1.

Bảng so sánh 1 số thay đổi đáng kể phiên bản ISO 14644-1 2015 so với ISO 14644-1 1999.

Câu hỏi 1: Vì sao lại cần sự thay đổi này? .

Giai đoạn 1: Phát triển nền tảng lý thuyết, tại sao kế hoạch lấy mẫu cũ cần được thay thế:

A> Số điểm lấy mẫu:

Năm 2005, TC209 working đã đặt ra vấn đề nghi ngại về tính khoa học về số điểm mẫu lấy cũng như cách thức diễn giải kết quả của ISO 14644 – 1 sau những bài báo trong thời điểm gần đó.

Ta sẽ cùng đi tìm hiểu qua về Nguồn gốc của kế hoạch lấy mẫu Sqrt(N) + 1

Quy tắc lấy mẫu này bắt nguồn từ những năm 1920, xuất phát từ nhu cầu cung cấp cho các thanh tra quản lý nông nghiệp một quy tắc thuận tiện và dễ nhớ để xác định cỡ mẫu. Năm 1925, Hiệp hội các nhà Hóa học Nông nghiệp (AOAC) đã chính thức thành lập một ủy ban để nghiên cứu mọi khía cạnh của vấn đề lấy mẫu, phục vụ cho nghiên cứu nông nghiệp cũng như các hoạt động quản lý.

Đến năm 1927, quy tắc này được ủy ban AOAC chính thức thông qua và ghi nhận trong một báo cáo chưa được công bố (5) nhằm áp dụng cho việc lấy mẫu một số loại thực phẩm. Một bài báo liên quan khuyến nghị sử dụng quy tắc căn bậc hai để lấy mẫu cho nguyên liệu thuốc hoặc thuốc bột đóng gói nhỏ.

Sự thiếu cơ sở thống kê của phương pháp Sqrt(N) + 1

Tuy nhiên, Runke cùng với Munch và Bidwell đã cảnh báo rằng quy tắc này không dựa trên cơ sở thống kê. Đáng tiếc là cảnh báo của họ về cơ bản đã bị bỏ qua. Trong 40 năm tiếp theo, phương pháp Sqrt(N) + 1 của AOAC vẫn hoạt động như một tiêu chuẩn mặc định để lấy mẫu các lô sản phẩm nông nghiệp và lương thực.

Năm 1967 và 1971, hai bài báo của Quackenbush và Rund và một báo cáo tháng 12 của Ủy ban Salmonella thuộc Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia đã nhắc lại rằng quy tắc này không có bất kỳ động cơ thống kê nào và gọi nó là “quy tắc lấy mẫu theo kinh nghiệm thường dùng”. Tác giả Borland đã chứng minh rằng việc xác định kích thước mẫu của kích thước lô hàng là căn bậc hai của kích thước lô hàng có thể tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. Vì vậy, các tác giả khuyến nghị không nên sử dụng quy tắc này để lựa chọn kế hoạch lấy mẫu

Tài liệu tham khảo: H. Saranadasa, “The Square Root of N Plus One Sampling Rule: How Much Confidence Do We Have?” Pharm. Technol.27 (5), 50 (2003).

Quan điểm từ các cơ quan và bộ tiêu chuẩn hiện hành

• APIC (ACTIVE PHARMACEUTICAL INGREDIENTS COMMITTEE): Tài liệu của hiệp hội các nhà sản xuất tá dược châu âu trong cuốn “How to do” Document Interpretation of the ICH Q7 Guide có viết về việc sử dụng kế hoạch lấy mẫu theo Sqrt(N) + 1 cho rằng kế hoạch lấy mẫu này thiếu cơ sở thống kê vững chắc. Nên được thay thế bằng kế hoạch lấy mẫu khác ví dụ theo AQL.

• Dược điển Hoa Kỳ (USP <1097>): Chỉ ra rằng phương án lấy mẫu Sqrt(N) + 1 thường được sử dụng thực chất không phải là một kế hoạch lấy mẫu dựa trên thống kê. Việc áp dụng nó có thể dẫn đến việc lấy quá ít mẫu đối với các quần thể (lô hàng) nhỏ và lấy quá nhiều mẫu đối với các quần thể lớn. Nhưng vẫn cho phép sử dụng phương pháp lấy mẫu Sqrt(N) + 1 như lựa chọn để xây dựng kế hoạch lấy mẫu thuộc nhóm phi thông kê.

• Bộ Y tế Canada (Health Canada): Nhận định rằng trong một số trường hợp, chẳng hạn như đối với các lô hàng có số lượng bao gói lớn, phương án lấy mẫu dựa trên N + 1 có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, nó có thể gây ra rủi ro đáng kể (ví dụ: nguy cơ chấp nhận nhầm lô hàng có chứa sản phẩm lỗi) trong những điều kiện nhất định, đặc biệt là khi áp dụng để lấy mẫu cho một số lượng nhỏ các bao gói.

TLTK: “Raw Material Testing - C.02.009 & C.02.010” under Q7 - see “Good Manufacturing Practices (GMP) Questions and Answers / Is the sampling plan based on the (√n+1) acceptable for identifying the number of containers of raw material to be sampled?”

B> Cách thức diễn giải kết quả:

Nhìn chung thì rất hiếm khi tiểu phân trong phòng tuân theo phân bố chuẩn. Trong khí đó cách tính 95% UCL được áp dụng trong phiên bản ISO 14644 - 1 1999 khi số điểm lấy mẫu từ 2 - 9 điểm lại dựa trên giả thiết quan trọng nhất phân bố dữ liệu là phân bố chuẩn. Điều này là không thực tế đặc biệt ở các phòng dòng khí không đẳng hướng có những vị trí quẩn gió.

Hình vẽ minh hoạ sự quẩn gió tại một số vị trí

Giai đoạn 2: Lên ý tưởng và phát triển kế hoạch lấy mẫu thay thế

Thách thức được đặt ra là tìm kiếm một phương pháp lấy mẫu xác định số điểm lấy mẫu tối thiếu khác để thay thế cách thức xác định số điểm lấy mẫu tối thiểu theo Sqrt(N) + 1 với N là diện tích phòng được cho là ít cơ sở thống kê.

Ý tưởng 1: Sử dụng Tolerance Limit (Nonparametric/ Parametric)

+ Số điểm lấy mẫu:

Đề suất giả định: Chia khu vực phòng sạch thành những vùng sạch như những mạng lưới các ô có diện tích gần bằng nhau. Đồng thời giả định không gian trong khu vực phòng sạch ngay xung quanh mỗi vị trí lấy mẫu có nồng độ hạt đồng nhất. Để tiến tiến hành xây dựng kế hoạch lấy mẫu theo các điểm được chia trong phòng sạch

Phương pháp thống kê được đề suất tiếp cận trong giai đoạn này Tolerance Limit (Nonparametric/ Parametric. Mức độ đảm bảo phù hợp được các nhà xây dựng tiêu chuẩn lựa chọn ở giai đoạn này là confident level 90%/ at least 90% location (chia phòng thành các ô có diện tích 1 m²) nhằm cần bằng giữa số điểm lấy mẫu cần lấy không quá nên quá nhiều gây áp lực cho việc tuân thủ.

Mặc dù mức độ thông kê lựa chọn ở giai đoạn này không giống như con số thông thường hay gặp trong ngành hay lựa chọn mức độ đảm bảo confident level 95%. Nhưng số điểm lấy mẫu kiểm tra tăng lên số lượng đáng kể so với phiên bản ISO 14644-1 1999 sử dụng N + 1. Lý do là việc chia phòng thành các ô có diện tích 1 m² => dẫn đến phát sinh quá nhiều ô.

Giai đoạn 2: TC209 working Draft working (2010 – 2014)

Tiếp nối sự phát triển từ giai đoạn 1 cách tiếp cận dựa trên cơ sở thống kê đủ tin cậy mới (ISO 14664-1:2015) “assures that at least 90% of the room is compliant at a 95% confidence limit” được lựa chọn đề cập trong các bài báo, slide..

Cơ sở lý thuyết thống kê đó dựa trên ý tưởng xác suất phát hiện được ô - vùng sạch không đạt là 95% đảm bảo bao phủ 90% diện tích phòng.

Khắc phục nhược điểm ở lần đầu khi chia phòng sạch thành các có diện tích là 1 m2 dẫn đến số lượng mẫu lớn, các nhà xây dựng tiêu chuẩn đã chuyển sang chia phòng thành các ô có diện tích 2 -4 m² để làm giảm cỡ mẫu cần kiểm tra.

• Vậy cách tiếp cận đó như nào?

Ý tưởng cách tiếp cận được giới thiệu là áp dụng phân bố hypergeometric distribution sử dụng trong trường hợp việc lấy mẫu kiểm tra tiểu phân phòng là việc lấy mẫu ngẫu nhiên không lặp lại vị trí lấy mẫu (cỡ mẫu tổng để lựa chọn số điểm lấy mẫu là con số hữu hạn phù hợp với việc chia phòng sạch thành các ô có diện tích từ 2-4 m2). Công thức tính toán xác suất tích lũy theo công thức sau:

Với N là tổng số điểm sau khi chia phòng thành các phần diện tích bằng nhau.

n là số mẫu lấy kiểm tra

M là số không điểm đạt yêu cầu.

k là số điểm dự kiến không đạt trong phòng được tìm thấy trong tổng số điểm lấy mẫu

• Tính toán như thế nào?

Bước 1: Chia phòng thành các ô có diện tích bằng nhau với từ 2 – 4 m² (với các phòng có diện tích < 12 m² nên chia thành các ô có diện tích 2 m²) (Quy luật 1).

Bước 2: Xác định số điểm/ ô chia cần đo theo bộ dữ liệu sao cho đảm bảo yêu cầu tối thiểu 90% diện tích (90% số lượng ô vuông được kiểm tra) đạt yêu cầu cấp sạch và 10% diện tích còn lại (không đạt yêu cầu cấp sạch).

Do theo cách diễn giải kết quả theo tiêu chuẩn ISO 14644 – 1: 2015 chỉ cần tối thiểu 1 vị trí đo trong toàn bộ phòng sạch cần xác nhận cấp sạch không đạt => Thì có thể kết luận cả phòng đó không đạt theo tiêu chuẩn cấp sạch tương ứng. Tức là chỉ cần chứng minh xác suất nếu 90% diện tích phòng sạch có nồng độ đạt theo yêu cầu cấp sạch mà có thể phát hiện được tối thiểu 1 điểm sấp xỉ hoặc lớn hơn 95%.

Từ công thức tính toán xác suất để phát hiện được tối thiểu 1 điểm không đạt.

Bước 3: Tính toán công thức

P (X ≥ 1) = P (X = 1) +….+ P(X=M)

Thu được bảng tổng hợp xác suất phát hiện tối thiểu 1 điểm không đạt :

• Riêng với các điểm diện tích phòng 52 và 56 m² khi làm tròn xuống số điểm chiếm 90% diện tích.

Hình vẽ so sánh số điểm kiểm tra tối thiểu theo diện tích phòng giữa 2 phiên bản ISO 14644-1 1999 và bản draft.

Áp dụng thực tiễn về việc xác định số điểm cần lấy mẫu kiểm tra ở một phòng sạch hỗn hợp.

Hình ảnh VD: cách thức xác định số điểm kiểm tra trong Classification cấp sạch.

Ngoài ra trong phiên bản ISO 14644 - 1 2015 có thêm một số lưu ý khác trong xác định điểm cần lấy mẫu. Tôi có note lại trong slide đào tạo nội bộ.

Lời kết: Đã hơn 10 năm kể từ ngày phiên bản hiện hành có hiệu lực và hơn 20 năm sau ngày lên kế hoạch thay đổi của ban biên soan ISO trải qua lần xem xét gần nhất năm 2021. Sắp đến lần xem xét thứ 2 chúng ta cùng chờ đợi xem sắp tới có thể có những thay đổi gì với phiên bản hiện hành.

1. Lịch sử phát triển

Ngược dòng thời gian quay lại để nhắc lại những dấu mốc về sự phát triển hướng dẫn thẩm định quá trình trộn đồng nhất.

Đầu thập niên 1990s, US - FDA nỗ lực chuẩn hoá việc xác nhận đặc tính đồng đều quá trình trộn. Bởi lo ngại hoạt động trộn không được mô tả đầy đủ và không có khả năng cung cấp các sản phẩm đảm bảo tính đồng nhất. Tại thời điểm đó, những nhà sản xuất dược phẩm thường chỉ áp dụng việc tuân thủ kiểm soát sản phẩm theo chuyên luận USP <905> - chỉ tiêu xuất xưởng đánh giá đồng đều hàm lượng để làm bằng chứng, chứng mình là quá trình sản xuất có khả năng đảm bảo tính đồng nhất cho quá trình trộn. Nhưng thử nghiệm này có một số nhược điểm như không xác định sơ đồ lấy mẫu (thiếu tính phổ quát) và số lượng mẫu nhỏ chỉ 10 đơn vị phân liều (không đảm bảo tính đại diện). Do đó nó không đủ để là bằng chứng chừng minh tính đồng nhất của một lô viên nén hoặc viên nang ở quy mô sản xuất.

Năm 1993 vụ kiện giải quyết tranh chấp giữa FDA và Barr Laboratories dẫn đến một số thay đổi liên quan đến quá trình thẩm định QTSX được FDA làm rõ. Qua các luận điểm được kết luận bởi toà án New Jersey:

• Về khối lượng mẫu lấy/mỗi vị trí: FDA cho rằng thông lệ tiêu chuẩn ngành là khối lượng lấy các mẫu không quá ba lần khối lượng đơn vị phân liều dự kiến. Barr lập luận rằng không có hướng dẫn tiêu chuẩn ngành nào quy định cỡ mẫu cần phải lấy. Tòa án đã công nhận rằng các quy định và hướng dẫn hiện hành tại thời điểm đó không đề cập đến khối lượng mẫu cần lấy/mỗi vị trí. Tuy nhiên, Tòa án đã xác định rằng vì thử nghiệm tính đồng nhất hàm lượng đo lường các biến thể về hiệu quá trình trộn, các mẫu thẩm định để đánh giá tính đồng nhất quá trình trộn phải giống với khối lượng liều lượng sử dụng. Việc sử dụng các mẫu có khối lượng lớn có nguy cơ che khuất các lỗi bất thường trong hỗn hợp….

• Về vị trí lấy mẫu: FDA tuyên bố rằng các mẫu nên được lấy từ máy trộn, chứ không phải từ thùng chứa cốm. Barr lập luận rằng “việc lấy mẫu trong thùng chứa cốm hoặc máy trộn đồng nhất đều được chấp nhận và trong một số trường hợp, tốt hơn là thử nghiệm từ thùng chứa cốm.” Tại đây, Tòa án cũng xác nhận rằng không có quy định hoặc hướng dẫn của FDA tại thời điểm đó về vị trí mẫu cho việc kiểm tra đồng nhất trộn. Vì lý do này, Tòa án không muốn yêu cầu nhà sản xuất lấy mẫu từ vị trí cụ thể. Thay vào đó, vì việc kiểm tra đồng đều phải xác định được sự không đồng đều trong hỗn hợp, Tòa án chỉ nói rằng nhà sản xuất phải lấy mẫu từ các khu vực được biết gây ra vấn đề về sự đồng đều của hỗn hợp trộn.

Từ vụ kiện này FDA, (CDER) đã cho ra 2 ấn bản Human GMP Notes, May (1993) và “Food and Drug Administration’s recommendations of validation issues 1993 để giải thích, làm rõ một số vấn đề liên quan đến việc thực hiện thẩm định quá trình trộn. Cụ thể, những ấn bản này cung cấp hướng dẫn về kích thước mẫu thẩm định (lượng mẫu lấy), tiêu chuẩn chấp nhận và số điểm tối thiểu được kiểm tra. Ấn bản trên cho rằng khối lượng mẫu lấy nên tiếp cận theo khối lượng đơn vị phân liều. Tuy nhiên, nếu khối lượng mẫu lấy lớn hơn thì “… phải cung cấp tài liệu chứng minh rằng mẫu không bị tác động bổ sung làm thay đổi tính đồng nhất trước khi phần mẫu đã lấy được sử dụng để phân tích trong phòng thí nghiệm.” FDA cũng đề nghị giữ tiêu chuẩn chứng minh tính đồng nhất của hỗn hợp bột cao hơn so với tiêu chuẩn thành phẩm. Lý do được đưa ra là mặc dù hỗn hợp đồng nhất được tạo ra trong máy trộn, nhưng hỗn hợp có thể thay đổi hoặc tách lớp với các hoạt động xử lý và/hoặc lưu giữ của các quá trình sản xuất sau. Do đó, các nhà sản xuất nên tạo ra các hỗn hợp đủ đồng nhất để hạn chế tác động của các yếu tố nguy cơ sau quá trình trộn để không ảnh hưởng đến tính đồng nhất của thành phẩm.

Năm 1994, FDA ban hành hướng dẫn “Guide to Inspections of Oral Solid Dosage Forms Pre/Post Approval Issues for Development and Validation” hướng dẫn này đã thừa nhận việc không thể lấy mẫu các vị trí trong một số máy trộn công suất lớn do giới hạn của phương pháp, dụng cụ lấy mẫu. Trong những trường hợp này, FDA khuyến nghị có thể lấy mẫu trong quá trình xả hoặc trực tiếp từ thùng chứa cốm. Đối với việc lấy mẫu trong thùng chứa cốm, FDA gợi ý rằng các mẫu nên được được thu thập từ lớp trên cùng, giữa và dưới cùng của mỗi thùng chứa cốm. Hướng dẫn cũng xác nhận lại rằng khối lượng mẫu lấy nên tiếp cận theo khối lượng đơn vị phân liều nhỏ nhất, giới hạn chấp nhận quá trình trộn nên chặt chẽ hơn so với các tiêu chí áp dụng cho chỉ tiêu đồng nhất của thành phẩm.

Năm 1999, Guidance for Industry. ANDA’s: Blend Uniformity Analysis được xuất bản, dự thảo khuyến nghị rằng đánh giá đồng đều hàm lượng trong quá trình trộn nên được tiến hành như một thử nghiệm của quá trình IPC, trên tất cả các lô thương mại như bài kiểm tra USP về đồng đều hàm lượng của thành phẩm .Ngoài ra, dự thảo tuyên bố rõ ràng rằng tiêu chuẩn cao hơn sẽ giúp tăng mức độ đảm bảo tuân thủ các tiêu chí chấp nhận của USP đối với đồng đều hàm lượng thành phẩm. Tiêu chuẩn cao hơn được đề xuất là RSD không quá 5% với giá trị trung bình của các mẫu được lấy nằm trong khoảng từ 90% đến 110% yêu cầu nhãn với cỡ mẫu tối thiểu 6 vị trí.

Năm 2003, FDA tiếp tục ban hành bản đraft Guidance to Industry. Powder Blends and Finished Dosage Units—Stratified In-Process Dosage Unit Sampling and Assessment, sửa đổi đưa hướng dẫn số lượng mẫu cần lấy trong thẩm định đồng đều quá trình trộn là tối thiểu 10 vị trí và mở dụng đối tượng áp dụng từ thuốc ANDA sang cả thuốc NDA.

Năm 2013, FDA quyết định rút lại hướng dẫn đã ban hành năm 2003 đối với phần 5 và 7. Với lý do được giải thích trong Q&A 15. FDA withdrew its draft guidance for industry on Powder Blends and Finished Dosage Units—Stratified In-Process Dosage Unit Sampling and Assessment. What were the Agency’s major concerns with this guidance?. Đồng thời, FDA tuyên bố rằng không nên áp dụng USP <905> Tính đồng đều hàm lượng thành phẩm cho thử nghiệm xuất xưởng sản phẩm, do lo ngại rằng kết quả thử nghiệm không đảm bảo đầy đủ rằng các mẫu lấy từ lô trong tương lai cũng sẽ đảm bảo tuân thủ với tiêu chuẩn chấp nhận giống nhau. Việc rút lại tài liệu và sự thiếu tin tưởng của FDA đối với kết quả từ thử nghiệm USP <905> Tính đồng nhất liều lượng đã dẫn đến sự không chắc chắn cho các nhà sản xuất. Nhưng cũng tạo cơ hội để phát triển một phương pháp hiện đại hóa nhằm thực thi các yêu cầu của GMP trong lĩnh vực này.

Ngay sau đó ISPE (Hiệp hội Kỹ thuật Dược phẩm Quốc tế) đã sửa đổi hướng dẫn phiên bản 03 vào năm 2014 và đưa ra “Khuyến nghị để Đánh giá Tính đồng nhất của Hỗn hợp và Hàm lượng: Sửa đổi đối với Hướng dẫn Lấy mẫu Phân tầng Dự thảo của FDA đã rút lại” như một để xuất khoa học nhằm giải quyết bài toán trên.

II. Góc nhìn thông kê về giới hạn chấp nhận.

Góc nhìn khoa học của FDA khi xây dựng bản draft năm 2003, được hỗ trợ từ nghiên cứu của PQRI (thông kê và xây dựng mối liên hệ tương quan giữa RSD thẩm định quá trình trộn và RSD của chỉ tiêu đồng đều hàm lượng lấy từ dữ liệu của 149 lô) cho thấy mối liên hệ chặt chẽ với trường hợp RSD TĐ trộn < 3%. Dữ liệu gợi ý một số tính nhất quán giữa sự quá trình trộn và tính đồng nhất của thử nghiệm đồng đều phân liều. Sự nhất quán giữa TĐ trộn và đồng đều phân liều bắt đầu giảm khi giá trị RSD thẩm định quá trình trộn rơi vào khoảng 3-5%. Trong nhiều trường hợp, giá trị RSD của đồng đều phân liều thấp hơn 1-2% so với RSD TĐ trộn. Khi các giá trị RSD thẩm định quá trình trộn vượt quá 5%, các giá trị RSD thẩm định quá trình trộn không có khả năng dự đoán được độ đồng đều hàm lượng của quá trình phân liều.

Đổi mới:

Từ năm 2009 với sự ra đời của ASTME2709 thúc đẩy việc liên tục áp dụng cơ sở thống kê vào lĩnh vực dược phẩm, cùng với đó chương <905 >Đồng đều hàm lượng phân liều của USP không phải là phương pháp thử nghiệm được ủng hộ về tính khoa học và không thể ngoại suy kết quả cho một số lượng lớn mẫu, không thể đánh giá các vấn đề về tính đồng nhất của mẫu trong cùng điểm lấy mẫu. Khắc phục những nhược điểm trên ASTM đã đưa ra tiêu chuẩn ASTM E2709 “Thực hành tiêu chuẩn để chứng minh khả năng tuân thủ quy trình chấp nhận” và ASTM E2810 “Thực hành tiêu chuẩn để chứng minh khả năng tuân thủ Thử nghiệm tính đồng nhất của các đơn vị liều lượng”, ASTM vẫn giữ nguyên tính linh hoạt của khối lượng lấy mẫu và khối lượng thử nghiệm đã được tăng lên. Người sử dụng có thể lập kế hoạch lấy mẫu và thử nghiệm linh hoạt dựa trên kiến ​​thức khoa học về sản phẩm của chính họ.

Như thể hiện trong hình trên, ASTM E2810 chủ yếu tạo ra bảng giới hạn chấp nhận được dựa trên giá trị trung bình và SD của cỡ mẫu, mức độ tin cậy và giới hạn xác suất bao phủ quần thể. 

Sức mạnh về mặt thông kê được chỉ ra vượt trội so với cách tiếp cận cụ USP 905

Do sự bỏ ngỏ về phương pháp chứng minh tính đồng đều của quá trình trộn của cơ quan quản lý, nên hiện tại các nhà sản xuất hoàn toàn có thể áp dụng linh hoạt các phương pháp thông kê dựa trên cơ sở khoa học, VD: các phương pháp được xem xét trong cách tiếp cận thẩm định quá trình trộn như: Tolerance Interval, ASTM E2709 and E2810, Bayesian, Monte Carlo simulation, Capability…

Bài viết tổng hợp từ nhiều nguồn….

Part 1 tổng quan và những câu chuyên liên quan đến sự ra đời, hình thành các quy định về nghiên cứu độ ổn định.

Độ ổn định của thuốc là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn, hiệu quả của thuốc. Nó là 1 trong những căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý phê duyệt sản phẩm. Từ dữ liệu nghiên cứu độ ổn định có thể cho ta biết điều kiện bảo quản phải duy trì, thời gian vận chuyển mà chịu ảnh hưởng điều kiện bảo quản xấu tối đa cho phép, thời hạn sử dụng của sản phẩm (đã được chứng minh trong nghiên cứu độ ổn định là khoảng thời gian bảo quản ở một điều kiện xác định mà trong khoảng thời gian đó thành phẩm thuốc vẫn đạt tiêu chuẩn chất lượng đã được thiết lập).

Nghiên cứu độ ổn định tồn tại xuyên suốt trong vòng đời của 1 sản phẩm, từ quá trình phát triển sản phẩm đến lúc phát hành thương mại của thuốc.

1. Tính thực tiễn dẫn yêu cầu về việc phát triển yêu cầu về nghiên cứu độ ổn định trong các quy định pháp chế tại nhiều nước.

1. Mỹ:

• Quy định pháp chế liên quan đến độ ổn định trong phát triển thuốc tại Mỹ được đề cập trong Bộ Quy định Liên bang (21 CFR 211.137 và 211.166) lần lượt đề cập đến hạn sử dụng và thử nghiệm độ ổn định. Các quy định này bao gồm yêu cầu phải có hạn sử dụng trên sản phẩm và một chương trình thử nghiệm bằng văn bản để xác định các đặc tính độ ổn định của sản phẩm.

• Các yêu cầu 21 CFR 211.137 và 211.166 Stability testing. Lần đầu tiên xuất hiện trên công báo liên bang số 43 FR 45077 - Federal Register Citation, SEPTEMBER 29, 1978. Trên các quy định liên bang này không quy định chi tiết các thử nghiệm yêu cầu, phương pháp thông kê sử dụng. Những quy định chi tiết này thống nhất được thảo luận trong các tài liệu dễ sửa đổi hơn, chẳng hạn như guidances for índustry của FDA.

Trong đó thì hướng dẫn đầu tiên FDA thể hiện góc nhìn, quan điểm của FDA đầu tiên về độ ổn định là:

• Guidance for Industry: Guideline for Submitting Documentation for the Stability of Human Drugs and Biologics, 1987.

• Expiration dating and stability testing for human drug products. Inspection technical guide. Rockville, MD, Food and Drug Administration, 1985, No. 41.

• FDA. Draft Guidance for Industry: stability testing of drug substances and drug Products, 1998 (draft).

Năm 2006 FDA đã rút lại các hướng dẫn của họ về nghiên cứu độ ổn định đã ban hành trước đó và chấp nhận việc sử dụng các hướng dẫn của ICH như tiêu chuẩn tham chiếu chính.

Links https://www.pharmtech.com/view/fda-withdraws-seven-cmc-and-stability-guidance-documents

2. Châu âu:

Ảnh hưởng bởi lịch sử ra đời của liên minh châu âu EU. Có thể chia ra làm 2 giai đoạn trước và sau ngày 1 tháng 1 năm 1995.

Giai đoạn trước ngày 1/1/1995 các thủ tục chính được sử dụng để đăng ký sản phẩm tại Châu Âu là thủ tục quốc gia, áp dụng riêng cho từng cơ quan quản lý quốc gia tại mỗi quốc gia và sản phẩm muốn lưu hành tại các nước khác nhau phải tiến hành đăng ký riêng tại cơ quan quản lý của từng nước. Sau năm 1995, các thủ tục mới đã được đưa ra để tạo ra “một thị trường dược phẩm châu Âu duy nhất” như:

• Mutual recognition Hiệp ước công nhận, thừa nhận lẫn nhau. Đăng ký thuốc thông qua con đường Mutual recognition procedure (MRP), theo đó giấy phép tiếp thị được cấp ở một quốc gia thành viên có thể được công nhận ở các quốc gia EU khác.

• Giấy phép lưu hành MA (Marketing Authorisation) được bổ sung cấp theo thủ tục “tập trung” theo quyết định của Ủy ban Châu Âu sau khi nộp lên Cơ quan Đánh giá Sản phẩm Thuốc Châu Âu (EMEA) thông qua 2 cơ quan đánh giá là EMA’s Committee for Human Medicines (CHMP) và Pharmacovigilance Risk Assessment Committee (PRAC).

trong đó hầu hết các sản phẩm mới chính đều có cùng chỉ định và chống chỉ định đã được phê duyệt trên toàn Cộng đồng Châu Âu, và các sản phẩm có thông số kỹ thuật và tiêu chuẩn, hạn sử dụng và hướng dẫn bảo quản giống hệt nhau.

Nền tảng các quy định của EU sau này là từ các quy định được xây dựng của Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC). Những yêu cầu về mặt pháp lý đầu tiên liên quan đến độ ổn định của công đồng kinh tế châu âu EEC được ghi nhận trong:

• Council Directive on the approximation of provisions laid down by law, regulation or administrative action relating to medicinal products (65/65/EEC), Articles 4 and 4a, Official J. Eur. Communities, L 147/13:65ff (1965) revised 1983.

• Stability tests on active substances and finished products. Rules Governing Medicinal Products in the European Community, Vol. Ill; Office for Official Publications of the EC, 1989.

• Commission Directive modifying the Annex to Council Directive 75/318/EEC on the approximation of the laws of Member States relating to analytical, pharmacotoxicological and clinical standards and protocols in respect of the testing of medicinal products (91/507/EE) 1991.

• Commission Directive 91/507/EEC of 19 July 1991 modifying the Annex to Council Directive 75/318/EEC on the approximation of the laws of Member States relating to analytical, pharmacotoxicological and clinical standards and protocols in respect of the testing of medicinal products

Năm 1988 được Nhóm công tác về chất lượng của Ủy ban Thuốc độc quyền (CPMP) của EC đã xem xét tất cả các hướng dẫn về độ ổn định hiện hành của châu Âu và các hướng dẫn khác, và đã đưa ra phiên bản mới.

Phiên bản này đã được CPMP xuất bản vào năm 1989 sau khi tham vấn với các cơ quan quốc gia và thảo luận, tham vấn rộng rãi với các hiệp hội thương mại ngành công nghiệp châu Âu (EFPIA và AESGP). Trong hướng dẫn này của EC có đề xuất phải nghiên cứu ít nhất 3 lô sản phẩm, nhưng hướng dẫn cho phép ngoại lệ nếu hoạt chất được biết là ổn định và sản phẩm cũng vậy (bao gồm cả việc không có sản phẩm phân hủy) và không có thay đổi đáng kể về các đặc tính khác. Nếu tất cả các tiêu chí này được đáp ứng, dữ liệu về chỉ 2 lô sản phẩm cần được trình bày trong hồ sơ xin cấp phép lưu hành thuốc. Dữ liệu khi nộp cần ít nhất 6 tháng dữ liệu nghiên cứu dài hạn. Các phương pháp phân tích sử dụng phải được thẩm định và sử dụng ….

• Các hướng dẫn sau này được công bố (https://doi.org/10.70749/ijbr.v3i3.942).

3. WHO

Giai đoạn khởi nguồn ý tưởng:

Năm 1979, WHO Expert Committee on Specifications for Pharmaceutical Preparations, có lưu ý trong báo cáo của mình một khía cạnh quan trọng của đảm bảo chất lượng thuốc liên quan đến điều kiện bảo quản. Ủy ban này chỉ ra rằng “điều kiện bảo quản không đầy đủ ... có thể dẫn đến phân huỷ về mặt cảm quan và hóa học, dẫn đến giảm hoạt tính ... cũng như hình thành các sản phẩm phân hủy có thể gây hại”. Các ấn phẩm sau này cũng đã xem xét đến ảnh hưởng điều kiện bảo quản đến yếu tố chất lượng khác như vi sinh, sinh khả dụng,..

Nghị quyết đại hội đồng y tế thế giới lần thứ 25 năm 1972 đã yêu cầu tiến hành một nghiên cứu về phương pháp khả thi, đồng nhất để chỉ ra giới hạn thời hạn sử dụng của các sản phẩm dược phẩm trong điều kiện bảo quản được khuyến nghị, cũng như thống nhất về định nghĩa ngày sản xuất và số lô (resolution WHA25.61)

Đầu những năm 1980, WHO đã công bố kết quả một nghiên cứu (WHOIPHARM/86.S29 - Accelerated Stability Studies of Widely Used Pharmaceutical Substances under Simulated Tropical Conditions. Geneva, Switzerland: World Health Organization) về tính ổn định của các hoạt chất có trong Danh mục thuốc thiết yếu của WHO. Các chất được biết là bị phân hủy nhanh chóng trong điều kiện nhiệt đới đã được xác định và xem xét kỹ lưỡng để làm tiền đề cho việc ban hành phụ lục về thử nghiệm tính ổn định của các sản phẩm dược phẩm.

Giai đoạn phát triển ý tưởng:

Trong ấn phẩm WHO (1990) Stability of Drug Dosage Forms. Expert Committee on Specifications for Pharmaceutical Preparations 31st Report được ban hành có nhiều nội dung mang tính nền tảng cho sau này như định nghĩa về độ ổn đinh, ngày hết hạn, hạn sử dụng, nghiên cứu độ ổn đinh, nghiên cứu cấp tốc, điều kiện bảo quản… đính kèm danh sách các hoạt chất không ổn định từ kết quả nghiên cứu WHOIPHARM/86.S29 – năm 1986 được ban hành.

Trong ấn phẩm này WHO khẳng định tính ổn định của một sản phẩm cụ thể phụ thuộc phần lớn vào công thức của nó, và hạn sử dụng của nó nên được xác định dựa trên các nghiên cứu về tính ổn định do nhà sản xuất thực hiện, dữ liệu độ ổn định của sản phẩm nghiên cứu tại điều kiện khí hậu ôn đới không nhất thiết đại diện khi sản phẩm được lưu hành tại vùng khí hậu nhiệt đới (đặc biệt với các hoạt chất kém ổn định).

Cũng như yêu cầu các cơ quan quản lý dược phẩm xem việc theo dõi độ ổn định là một yêu cầu bắt buộc trong cấp phép lưu hành thuốc. Đề xuất các yêu cầu thưc hiện nghiên cứu độ ổn định theo các bước trong vòng đời sản phẩm thuốc.

Giai đoạn hoàn thiện ý tưởng:

Tại cuộc họp tháng 12 năm 1994 ở Geneva, WHO đã ban hành ấn phẩm WHO Guideline On Stability Testing of Pharmaceutical Products containing Well-Established Drug Substance in conventional Dosage Forms. Đưa ra hướng dẫn kỹ thuật cụ thể hoá những khuyến nghị của hội đồng trong cuộc họp WHO năm 1990.

Đưa dữ liệu độ ổn định là yêu cầu bắt buộc trong quá trình phát triển, đăng ký thuốc. Cũng như cụ thể hoá yêu cầu của từng loại nghiên cứu độ ổn định cho quá trình phát triển.

Bổ sung các yêu cầu cần thiết cho 1 nghiên cứu độ ổn định hoàn chỉnh:

+ Chia các loại nghiên cứu độ ổn định: Lão hoá cấp tốc, Thử nghiệm dài hạn (thời gian thực), On-going (thông thường là lấy mẫu 1 năm/1 lô hoặc 3-5 năm/1 lô với sản phẩm đã được chứng minh là ổn định Risk assessment).

+ Điều kiện thử nghiệm:

+ Độ dài tối thiểu của nghiên cứu độ ổn định trước khi nộp.

+ Tần suất lấy mẫu thử nghiệm.

+ Phương pháp phân tích (sử dụng phương pháp phân tích đã được thẩm định và có tính chỉ thị cho độ ổn).

Trong đó cơ bản có đề cập những nội dung của các hướng dẫn ICH, US FDA. Nhưng cũng có những sự khác biệt Ví dụ: Hướng dẫn ban đầu của WHO có một số chênh lệch so với ICH ví dụ như tần xuất lấy mẫu trong nghiên cứu real time _ nghiên cứu dài hạn, lão hoá cấp tốc. Dữ liệu độ ổn định dài hạn cần cho quá trình đăng ký thuốc là tối thiểu từ 6 tháng đến 12 tháng. Nhưng vẫn chưa đề cập đến phương pháp thống kê trong xác định tuổi thọ của thuốc như trong hướng dẫn FDA năm 1987.

Đến năm 2006 WHO phát hành bản dự thảo về hướng dẫn nghiên cứu độ ổn định lấy ý kiến rộng rãi.

Sau 3 năm thảo luận lấy ý kiến rộng rãi vào tháng 9 năm 2009, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban hành chính thức hướng dẫn “Stability Testing of Active Pharmaceutical Ingredients and Finished Pharmaceutical products” ở Annex 2 WHO Technical Report Series 953, 2009. Phạm vi của tài liệu này bao gồm các hoạt chất dược phẩm và sản phẩm dược phẩm đối với các sản phẩm đã được bán trên thị trường và các sản phẩm mới.

Trong cuộc họp chung về hướng dẫn quy định đối với các sản phẩm đa nguồn, với Nhóm Đảm bảo Chất lượng Thuốc và Nhóm Đánh giá Tiền thẩm định Thuốc được tổ chức tại Copenhagen từ ngày 8 đến 9 tháng 7 năm 2016, bản phân tích này đã được thảo luận chi tiết và các bên tham gia đã đưa ra phản hồi về báo cáo cũng như về các phần khác nhau của hướng dẫn hiện hành. Kết luận, các bên tham gia nhất trí rằng việc sửa đổi văn bản này là cần thiết. Annex 10, WHO Technical Report Series 1010, 2018 đã được ban hành chính thức mở rộng đối tượng áp dụng sang sản phẩm sinh học (biologicals).

4. ICH

Xu hướng phát triển của ngành dược phẩm nói chung là các công ty đa quốc gia có mục tiêu kép là duy trì và tăng thị phần trong khi phải giảm chi phí. Các công ty đa quốc gia cụ thể hoá việc đưa các sản phẩm hướng ra toàn cầu bằng cách tiêu chuẩn hóa quá trình sản xuất và chất lượng cũng như tiết kiệm chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) đồng thời “tái cấu trúc” quy trình phát triển để tăng tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường là tiền đề để thúc đẩy quá trình hoà hợp. Năm 1990, ICH (Hội nghị Quốc tế về Hài hòa các Tiêu chuẩn Kỹ thuật) là một trong những giải pháp được đưa ra.

Tại thời điểm thành lập gồm 3 khu vực lớn nhất đại diện từ các cơ quan quản lý của ba thị trường dược phẩm lớn nhất chiếm đến 80% giá trị thị trường toàn cầu (Global Market) bao gồm (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ [FDA], Ủy ban Châu Âu của Liên minh Châu Âu và Bộ Y tế và Phúc lợi Nhật Bản [MHLW]), cùng với các đại diện từ các hiệp hội ngành dược phẩm tương ứng (PhRMA [Hiệp hội Nghiên cứu và Sản xuất Dược phẩm Hoa Kỳ], trước đây là PMA - Hoa Kỳ; EFPIA [Liên đoàn các Hiệp hội Công nghiệp Dược phẩm Châu Âu] - Liên minh Châu Âu và JPMA [Hiệp hội các Nhà sản xuất Dược phẩm Nhật Bản] -Nhật Bản).

Hướng dẫn ba bên hài hòa của ICH về thử nghiệm độ ổn định của các dược chất và sản phẩm thuốc mớiđã được Ủy ban Chỉ đạo ICH chấp nhận ở Step 4 của quy trình ICH vào ngày 27 tháng 10 năm 1993 trong Hội nghị ICH lần thứ hai tại Orlando, Florida. Tài liệu này đã đạt được bước 5 trong khu vực ba bên và việc áp dụng nó đã được chấp nhận rộng rãi tại Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Canada. Trên thực tế, việc cung cấp cơ sở dữ liệu độ ổn định được xây dựng theo hướng dẫn này là bắt buộc đối với tất cả các đơn xin cấp phép thuốc mới trong khu vực ba bên được nộp vào hoặc sau ngày 1 tháng 1 năm 1998 (tại Nhật Bàn đã áp dụng từ tháng 4 năm 1997).

Đến nay hướng dẫn của ICH đã xem xét tái bản 2 lần lần lượt vào năm 2000 và 2003.

Với sự mở rộng về các thành viên tham chiếu của ICH cũng như vai trò dẫn đầu trong việc phát triển và hài hoà các hướng dẫn trong vòng đời phát triển thuốc. Phiên bản xem xét tiếp theo của ICH về hướng dẫn độ ổn định đang được thảo luận lấy ý kiến step 2 từ tháng 4/ 2025.

Quy tụ của nhiều tổ chức cộng đồng uy tín trong lĩnh vực dược phẩm và các cơ quan quản lý dược của nhiều quốc gia.

Với nhiều nội dung mới được được vào mở rộng đối tượng áp dụng.

Chúng ta sẽ cùng đi sâu vào tìm hiểu câu chuyện đăng sau các thông số được khuyến cáo trong nghiên cứu độ ổn định trong hướng dẫn của ICH.

2. Lịch sử phát triển và Cơ sở khoa học của các thông số trong quá trình theo dõi độ ổn định:

1. Lịch sử về khoảng nhiệt độ, độ ẩm thực hiện việc theo dõi độ ổn định:

Việc đặt ra một điều kiện tiêu chuẩn để làm căn cứ theo dõi độ ổn định là rất phức tạp, đặc biệt khi mà sự đa dạng về điều kiện thời tiết tại các khu vực trên thế giới có sự khác biệt rất đáng kể. Nếu không có sự thống nhất thì sẽ nảy sinh việc mỗi nước đặt ra các điều kiện đánh giá khác nhau. Dẫn đến việc gia tăng chi phí nghiên cứu của các công ty sản xuất dược phẩm khi muốn tiếp cận với nhiều thị trường. Nó là vấn đề cân bằng giữa lợi ích và nguy cơ:

• Nếu lựa chọn điều kiện theo dõi độ ổn định quá khắc nghiệt so với điều kiện tại khu vực/nước cần đánh giá sẽ dẫn đến những lô thuốc ổn định với điều kiện tại khu vực/nước sở tại bị rejected hoặc bị đánh giá thấp một cách đáng tiếc.

• Nếu lựa chọn điều kiện theo dõi độ ổn định kém khắc nghiệt hơn so với điều kiện tại khu vực/nước cần đánh giá sẽ dẫn đến những lô thuốc kém ổn định với điều kiện tại khu vực/nước sở tại được Passed hoặc được đánh giá cao hơn giá trị thực của nó.

Để giải quyết vấn đề này nhiều phương pháp tiếp cận đã được đưa ra. Nhưng có lẽ phương pháp áp dụng nhiệt động học trung bình là phương pháp giải được nhiều sự ủng hộ và đc áp dụng làm cơ sử lý thuyết cho hướng dẫn về độ ổn định của ICH (1993). Đó là sự kết hợp khái niệm nhiệt độ động học trung bình (MKT), được Haynes định nghĩa vào năm 1971. MKT giả định rằng bất kỳ sự không ổn định (phân huỷ nào) cũng tuân theo động học Arrenhius. Mặc dù không phải tất cả sự phân hủy hóa học đều tuân theo động học Arrenhius, nhưng có thể lập luận rằng MKT là phương pháp tốt nhất hiện có để tính đến các biến động nhiệt độ trong một môi trường nhất định, chẳng hạn như nhà kho bảo quản thuốc. Tác giả …. Đã đề xuất chia thế giới thành 4 nhóm khí hậu sau đó xây dựng điều kiện chung cho các nước thuộc khu vực này để đảm bảo sự hài hoà giúp việc tiếp cận thị trường sẽ dễ dàng hơn mặc dù các nước trong cùng 1 khu vực có thể có nhiệt độ, độ ẩm tính toán là khác biệt có thể under hoặc over so với giá trị chung. Đây cũng chính là một trong những hạn chế dẫn đến không đồng thuận nằm ở phương pháp được sử dụng để xác định điều kiện bảo quản khuyến nghị cho thử nghiệm độ ổn định, thường dựa trên giá trị nhiệt độ và độ ẩm trung bình của một số lượng hạn chế các thành phố. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi các khu vực rộng lớn của các quốc gia sẽ có những nơi có thể trải qua nhiệt độ và độ ẩm cực đoan cao hơn so với các khu vực khác.

Nguồn: Schumacher P. Aktuelle Fragen zur Haltbarkeit von Arzneimitteln. [Current questions on drug stability.] Pharmazeutische Zeitung, 1974, 119:321-324.

Phương pháp tiếp cận có ý tưởng rất hay nhưng vẫn không thể nhận được sự đồng thuận tuyệt đối vì những hạn chế của nó. Đặc biệt với khu vực zone IV hoặc các nước có diện tích trải dài trên nhiều khu vực khí hậu. Cuộc thảo luận này kéo dài trong hơn 30 năm, các nhà sản xuất dược phẩm đã không thể thống nhất với các cơ quan quản lý dược phẩm của một số nước về một điều kiện thử nghiệm độ ổn định dài hạn chung phù hợp cho các quốc gia nóng ẩm. Mặc dù thử nghiệm ở 30°C/70 RH% đã trở thành thông lệ phổ biến trong ngành và cũng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị trong bản WHO Technical Report Series, No. 863, 1996, nhưng đến năm 2001, WHO đã thay đổi điều kiện thử nghiệm được khuyến nghị cho các quốc gia nóng ẩm thành 30°C/65 RH% do Nhóm Chuyên gia ICH đề xuất sửa đổi hướng dẫn của WHO liên quan đến các điều kiện dài hạn cho vùng khí hậu IV - khí hậu nóng ẩm từ 30°C/(RH) 70% xuống còn 30°C/(RH) 65%. Phản hồi về đề xuất này rất trái chiều trong bản Draft of the 37th Report of The WHO Expert Committee on Specifications for Pharmaceutical Preparations. Sau đó, Hướng dẫn về Độ ổn định của (ICH) Q1F đã khuyến nghị điều kiện tương tự như hướng dẫn của WHO 2001. Tuy nhiên vào năm 2004, các cơ quan quản lý dược phẩm của các nước trong khu vực (ASEAN), đã quyết định không làm theo lời khuyên này, và yêu cầu trong hướng dẫn đã công bố của họ phải thử nghiệm ở 30°C/75RH%. Vào tháng 8 năm 2005, Cơ quan quản lý Brazil đã đưa ra điều kiện 30°C/75% RH là điều kiện dài hạn bắt buộc đối với Brazil. Ủy ban Chuyên gia WHO lần thứ 40 về Tiêu chuẩn Dược phẩm đã họp tại Geneva vào tháng 10 năm 2005 và quyết định chia Vùng Khí hậu IV (các quốc gia nóng ẩm) hiện tại thành IVa, trong đó 30°C/65% RH sẽ vẫn là điều kiện thử nghiệm dài hạn tiêu chuẩn, và IVb với điều kiện thử nghiệm được sử dụng là 30°C/75% RH.

Trong “Explanatory Note on the Withdrawal of ICH Q1F for the ICH Website” ICH có viết”.. Tuy nhiên, dựa trên các tính toán và thảo luận mới, một số quốc gia thuộc Vùng Khí hậu IV đã bày tỏ mong muốn đưa ra biên độ an toàn lớn hơn cho các sản phẩm thuốc được bán trên thị trường tại khu vực của họ so với quy định trong ICH Q1F. Do đó, một số quốc gia và khu vực đã sửa đổi hướng dẫn thử nghiệm độ ổn định của riêng họ, xác định nhiệt độ lên đến 30°C/độ ẩm tương đối 75% là điều kiện bảo quản dài hạn cho các vùng nóng và ẩm. Do sự khác biệt này trong các yêu cầu thử nghiệm độ ổn định toàn cầu, Ủy ban Chỉ đạo ICH đã quyết định rút lại ICH Q1F và để việc xác định điều kiện bảo quản tại Vùng Khí hậu III và IV cho các khu vực tương ứng. Trong quá trình đánh giá tác động của việc rút ICH Q1F đối với các điều kiện thử nghiệm trung gian được định nghĩa trong ICH Q1A (R2), quyết định được đưa ra là giữ nguyên 30°C/65%RH. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý tại các khu vực ICH đã nhất trí rằng việc sử dụng các điều kiện độ ẩm nghiêm ngặt hơn, chẳng hạn như 30°C/75% RH, sẽ được chấp nhận nếu người nộp đơn quyết định sử dụng chúng..”

Một lập luận khác là độ ổn định nên được xác định ở nhiệt độ tối đa cho phép trên nhãn, và không vượt quá nhiệt độ đó. MKT tại mỗi khu vực là khác nhau chẳng hạn tại châu âu sẽ ở mức 25°C sẽ cho phép thỉnh thoảng có những dao động vượt quá nhiệt độ đó, vì vậy cần phải ước tính ảnh hưởng của những dao động này đến các đặc tính lý hóa. Giả định trong hướng dẫn là nghiên cứu tăng tốc bắt buộc, 6 tháng ở 40°C/75 RH%, sẽ dự đoán được những ảnh hưởng như vậy. Điều đó lý giải vì sao dữ liệu độ ổn định cấp tốc là một phần bắt buộc.

Xu hướng trong những năm gần đây được dẫn dắt từ việc ngoại suy dữ liệu độ ổn định khi nghiên cứu các điều kiện lão hoá cấp tốc được sử dụng để định hình hạn sử dụng, thời gian bị vượt quá điều khiện bảo quản thông thường bao gồm nhiệt độ khi bảo quản có thể vượt quá tối đa, thời gian bị vượt quá.

2. Lịch sử về phép suy luận thống kê về ước tính hạn sử dụng của thuốc, nguyên liệu thuốc:

Các nghiên cứu về độ ổn định được thiết kế theo phương pháp thống kê lần đầu tiên được sử dụng vào đầu những năm 1980s đề xuất bởi E Nordbrock, 1981 và được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp nhận (W Fairweather trong bài thuyết trình của mình năm 1982).

Lý giải tại sao cần theo dõi 3 lô sản phẩm trong dữ liệu nộp?

Trong hướng dẫn năm 1987 của FDA, đã có yêu cầu cần theo dõi trên ít nhất ba lô sản phẩm để ước tính sự biến thiên giữa các lô trong phân tích độ ổn định. Khi nghi ngờ có sự biến thiên giữa các lô, có ba trường hợp có thể xảy ra giữa các lô:

• Hệ số chặn khác nhau, nhưng hệ số góc giống nhau.

• Hệ số góc khác nhau, nhưng hệ số chặn giống nhau.

• Cả hệ số chặn và hệ số góc đều khác nhau.

Trong tài liệu ICH Q1A có đề cập Hạn sử dụng cũng có thể được xác định tương tự là thời điểm mà giới hạn tin cậy 95% về đường cong tăng trưởng động học trung bình (với dữ liệu tổng hợp) của sản phẩm phân hủy giao nhau với giới hạn quy định trên. Trong trường hợp dữ liệu về độ ổn định từ 3 lô sản phẩm không được tổng hợp thống kê, thì hạn sử dụng thấp nhất của bất kỳ lô nào sẽ quyết định thời hạn sử dụng cho sản phẩm đó. Nói chung, mối quan hệ động học phân hủy giới hạn có thể được biểu diễn bằng hàm tuyến tính (linear regression),hoặc (non – linear regression) bậc hai hoặc bậc ba trên thang đo số học hoặc logarit nếu phương án non – linear regression là phù hợp hơn so với linear regression.

Yêu cầu lượng dữ liệu tối thiểu cần trước khi nộp là tối thiểu 12 tháng (quy định hài hoà giữa US (FDA 1987) và EU (CPMP, 1989).

Tổng số điểm cần có (0, 3, 6, 9, 12 tháng). Vậy lý do tại sao con số tối thiểu dữ liệu 12 tháng được đề xuất.

1. Khi số điểm có để ước đoán tuổi thọ càng ít đường giới hạn 95% độ tin cậy sẽ càng rộng và cắt giới hạn cho phép càng ngắn. Trong khi đó hạn sử dụng 24 tháng thường là hạn sử dụng ngắn nhất để đăng ký với các hoạt chất ổn định.

1. Do để ước lương tính ổn định của công thức cũng cần nghiên cứu lão hoá cấp tốc cần tối thiểu 6 tháng trong thời gian đó cơ sở chuẩn bị hồ sơ CTD.

3. Có thể liên quan đến việc đánh giá tính tuyến tính VD: trong phòng thí nghiệm chúng ta cũng thường thấy con số 5 mốc nồng độ được đề cập trong xây dựng khoảng tuyến tính. Theo bài báo của nhóm tác giả….Việc đánh giá tính tuyến tính chính xác đòi hỏi 5 nồng độ khác nhau trải rộng trong phạm vi phân tích. Cần 5 mốc trở lên vì đường cong phi tuyến tính hình chữ S có thể bị bỏ sót khi sử dụng hồi quy với ít hơn 5 điểm. Mặc dù trong hình học, 2 điểm xác định một đường thẳng, nhưng các nghiên cứu thực nghiệm yêu cầu ít nhất 3 điểm để thêm một bậc tự do bổ sung cho các phép tính thống kê. Nếu muốn nắm bắt một đường cong parabol, thì 3 điểm xác định đường cong, nhưng cần 4 điểm để đánh giá “độ phù hợp”; điểm bổ sung này cần thiết cho việc tính toán thống kê. Một đường cong hình chữ S có thể được xác định bởi 4 điểm nếu nó đối xứng qua trục của nó, nhưng bởi 5 điểm nếu nó không đối xứng.

3. Lịch sử về thiết kế rút gọn (matrix và breaketing):

Chi phí (tiền bạc – thời gian) cho việc tiến hành thực hiện nghiên cứu độ ổn định chiếm 1 tỷ trong không nhỏ trong chi phí nghiên cứu phát triển – Đăng ký cấp phép – Kiểm soát thay đổi. Theo dữ liệu của HHS 2021 chi phí cho nghiên cứu độ ổn định (xét bao gồm bao gồm chi phí cho việc phân tích, chi phí sản xuất lô thử nghiệm..) trong phát triển và đăng ký thuốc tại mỹ chiếm khoảng 25%.

Nguồn (báo cáo phân tích chi phí phát triển thuốc Generic tại Mỹ của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ HHS năm 2021).

Chi phí sẽ phát sinh nhiều hơn trong trường hợp 1 thuốc có nhiều yếu tố ảnh hưởng (để phù hợp với các thị trường khác nhau, các đối tượng bệnh khác nhau..) ví dụ: Batch size, nồng độ hoạt chất, loại bao bì, thời gian bảo quản và điều kiện bảo quản (tuỳ thuộc vào thị trường cần tiếp cận). Nếu 1 sản phẩm với nhiều yếu tố ảnh hưởng như trên để nghiên cứi đầy đủ được thiết lập để chứng minh độ ổn định cho tất cả các yếu tố ảnh hưởng trên sẽ phải thiết kế nhiều nghiên cứu với chi phí rất lớn và số lượng mẫu cần làm khổng lồ dẫn đến sự quá tải về nguồn lực cần phải bỏ ra. Một số giải pháp nhằm làm giảm các thử nghiệm về độ ổn định nhưng vẫn đáp ứng được kỳ vọng của các cơ quan quản lý đã được các công ty dược phẩm tích cực đề xuất.

Với những công ty đa quốc gia có cơ sở sản xuất tại nhiều nước việc đưa ra các phương án nhằm giảm thiểu được chi phí nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu của nhiều cơ quan quản lý các thị trường khác nhau là ưu tiên của họ. Năm 1992 tác giả PER HELBOE, có đề xuất 4 phương án giải quyết vấn đề trên.

• Giải pháp 1: Giải pháp giới hạn địa lý gắn đia điểm sản xuất với những thay đổi nhỏ (bao bì, hàm lượng) theo nhu cầu thị trường VD: nhà máy sản xuất thuốc cho thị trường EU sử dụng vỉ, nhà máy sản xuất thuốc cho thị trường Mỹ sử dụng lọ HDPE, nhà máy sản xuất thuốc cho thị trường Nhật sử dụng lọ thuỷ tinh. Chiến lược này chắc chắn không phải là phương án cuối cùng mà công ty sản xuất muốn áp dụng, vì nó khiến toàn bộ hệ thống vận hành trở nên rất cứng nhắc đối với công ty. Khi có sự có cần thay đổi thì chắc chắn lại phát sinh nghiên cứu bổ sung (đó là thời gian- tiền bạc).

• Giả pháp 2, 3 Bracketing và Matrix: được đề xuất tại AAPS meeting 1990 in Las Vegas bởi Nakagaki. Đề xuất được lấy từ case study của Nakagaki khi áp dụng tại Syntex, USA. Tiếp sau đó là nỗ lực của các nhà thống kê dược phẩm khác như Nordbrock đã trình bày vào năm 1991, và các bài báo đầu tiên xuất hiện vào năm 1992 về đánh giá áp dụng matrix và bracket đến mức độ ảnh hưởng đến việc ước đoán tuổi thọ thuốc. Kể từ đó, đã có nhiều hơn các bài thuyết trình trong các buổi hội thảo và bài báo khoa học liên quan trong lĩnh vực này. Sau 1 thập kỷ từ ngày ý tưởng được trình bày thì Hướng dẫn của ICH về áp dụng Matrix và Bracketing trong nghiên cứu độ ổn định đã được ban hành vào năm 2003. Hướng dẫn về đánh giá dữ liệu độ ổn định được ban hành vào năm 2004 cũng có nhắc đến 2 phương án trên như các cách đển làm giảm thiếu số lượng mẫu nghiên cứu độ ổn định được chấp thuận.

Đi sâu hơn vào 2 giải pháp này: tại thời điểm đưa ra đề xuất các phương án được đưa ra để sử dụng Nagasaki 1996 có đề xuất 2 phương án để giảm thiểu số lượng mẫu Bracketing và Matrix

Một bài báo tháng 11 năm 1995 của các tác giả Fairweather, Lin và Kelly đến từ FDA đã xác nhận những đề xuất trên về quan điểm của FDA về thiết kế ma trận và breckting với những ví dụ về sự chấp thuận như hình dưới đây:

Matrix Design

Bracketing Design

Giả thiết sử dụng

• Tốc độ phân hủy của hoạt chất ở cùng 1 loại bao gói là nhất quán giữa các mức nồng độ.

• Tốc độ phân hủy của hoạt chất là ở cùng 1 mức nồng độ giống nhau đối với tất cả các loại bao gói.

• Tốc độ phân hủy của hoạt chất là giống nhau đối với tất cả các mức nồng độ.

• Tốc độ phân hủy giống nhau đối với tất cả các lô.

Tốc độ phân huỷ của hoạt chất ở trong khoảng thay đổi nằm trong khoảng của 2 cực biên dự kiến kiểm tra (ví dụ: 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg thì tốc độ phân huỷ của 20 mg, 40 mg nằm trong khoảng giữa 10 mg và 80 mg). Nếu tất cả các nồng độ được chọn hoặc kích cỡ bao bì được thử nghiệm đều cho thấy cùng một xu hướng, có thể kết luận với độ chắc chắn cao rằng độ ổn định của các nồng độ hoặc kích cỡ bao bì còn lại được thể hiện, hoặc được khoanh vùng, bởi các giá trị cực trị được chọn.

Các biến thể sử dụng

• Basic Matrix 2/3 on Time Design.

• Matrix 1/3 on Time Design.

• Matrix 2/3 on Time Design with Multiple Packages.

• Matrix 2/3 on Time Design with Multiple Packages and Multiple Strengths.

• Matrix on Batch × Strength × Package Combinations.

• Uniform Matrix Design.

Không

Nhược điểm

Ví dụ, đối với thiết kế giai thừa phân đoạn 2^4-1, tác động của hai yếu tố bị lẫn lộn với nhau; do đó, có thể không xác định được liệu dữ liệu có nên được gộp lại hay không. Nếu tồn tại tương tác giữa hai yếu tố, chẳng hạn như nồng độ theo kích thước bao bì, dữ liệu không thể được gộp lại để thiết lập một thời hạn sử dụng duy nhất.

Nếu tất cả các nồng độ được chọn hoặc kích cỡ bao bì được thử nghiệm không cho thấy cùng một xu hướng sẽ cần bổ sung nghiên cứu DOD cho dạng bao bì, hàm lượng còn thiếu để kết luận hạn sử dụng riêng cho từng tổ hợp kết hợp loại bao bì và nồng độ.

Ví dụ về số lượng mẫu cần thiết phải thực hiện đối với 1 sản phẩm có 3 mức nồng độ, sản xuất tại 3 nước với 4 loại bao bì con, 3 điều kiện cần tiến hành nghiên cưus số thử nghiệm full 1728 mẫu (time points). Số lượng trên là rất lớn khi một công ty không chỉ có 1 sản phẩm.

Phương án áp dụng Matrix và Bracketing được đề xuất ban đầu:

Yếu tố lo ngại khi cho phép việc giảm thiểu số lượng mẫu kiểm tra là làm giảm số điểm khi tính toán đường hồi quy cũng như khoảng tin cậy 95%. Vì tuổi thọ (Shelf life) của sản phẩm được ước tính thông qua việc tính toán khoảng tin cậy 95% của giá trị trung bình của từng chỉ tiêu giao với đường giới hạn Specification Limits của từng chỉ tiêu tương ứng để tính toán.

FDA khuyến cáo với các nghiêm cứu độ ổn định rút gọn nên lấy tối thiểu các điểm mốc 0, 12 tháng, 24 tháng và điểm cuối của hạn sử dụng.

Việc giảm số điểm thử nghiệm theo thời gian đối với phương pháp ma trận (bộ số liệu so sánh tại bài báo của nhóm tác giả MICHAEL H. GOLDEN, 1995 là 5 điểm ở các nghiên cứu rút gọn so với tám điểm ở các nghiên cứu đầy đủ) không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng phát hiện xu hướng ổn định tổng thể bằng cách sử dụng phương pháp mô hình hóa FDA thông thường. Các giá trị thời gian hết hạn tính được từ các nghiên cứu ma trận thường ít hơn các khoảng thời gian hết hạn khi tính toán với tập dữ liệu đầy đủ, do ước tính kém chính xác hơn đối với đường hồi quy, khiến các khoảng tin cậy rộng hơn Vì các khoảng tin cậy rộng hơn nên chúng giao cắt với các giới hạn thông số kỹ thuật sớm hơn, dẫn đến các khoảng thời gian hết hạn được rút ngắn.

Nhật: Kết luận từ các nghiên cứu mô phỏng cho thấy hạn sử dụng dựa trên các thiết kế thử nghiệm ma trận là không phù hợp khi độ ổn định của từng sản phẩm thay đổi đáng kể (hơn 10 phần trăm) do các yếu tố như loại bao bì và hàm lượng. (Yoshioka, S., Aso, Y., and Kojima, S. (1996) Statistical Evaluation of Shelf Life of Pharmaceutical Products Estimated by Matrixing. Drug Stability).

3.1 Các yếu tố cần quan tâm khi áp dụng thiết kế rút gọn:

1. Mức độ ổn định của các yếu tố cần xét đến:

Khi yếu tố xét đến càng được coi là ít ảnh hưởng đến độ ổn định của sản phẩm thì việc sử dụng là có thể cho phép.

Một số thông tin các Factor có thể được xét đến từ quan điểm của các cơ quan quản lý khi áp dụng thiết kế rút gọn, có thể cho thấy chưa có sự thống nhất về các yếu tố xét đến từ các cơ quan quản lý lớn:

Áp dụng thực tế:

Mức độ giảm thiểu số lượng mẫu theo các phương pháp thiết kế:

Khi so sánh Matrix và Bracketing là gần tương đương nhau.

Một số đề xuất cho việc áp dụng phương pháp giảm thiểu cỡ mẫu theo các giai đoạn trong vòng đời của sản phẩm.

4. Chương trình theo dõi độ ổn định liên tục (On – Going stability testing)

Chương trình theo dõi độ ổn định liên tục là một trong những yêu cầu bắt buộc theo EU – GMP, mục đích chính của chương trình này không phải là để cấp phép lưu hành mới, mà là để theo dõi sản phẩm trong suốt vòng đời nhằm đảm bảo thuốc vẫn giữ nguyên chất lượng, độ an toàn và hiệu quả theo đúng tiêu chuẩn đã đăng ký cho đến khi hết hạn dùng.được sử dụng. Trong chương trình theo dõi có thể áp dụng có thể giảm thiểu về cỡ lô theo dõi bằng Bracketing, giảm thiểu số điểm theo dõi trong 1 lô bằng risk assessment các chỉ tiêu quan trọng, số điểm kiểm tra bằng matrix (nhưng vẫn phải đảm bảo các mốc thời gian 0 – 12 – 24 – 36.. điểm cuối nên được kiểm tra để chứng minh tính ổn định của sản phẩm).

Khi bắt đầu nên có tối thiểu 1 lô được kiểm tra full chỉ tiêu, full số điểm để làm căn cứ về độ ổn định của sản phẩm.

Risk assesssment chỉ tiêu quan trọng đối với sản phẩm cần theo dõi.

Ví dụ về 1 chương trình theo dõi độ ổn định liên tục.

…… (To be Continued)

1. Phân loại Passbox:

Theo 1 số tài liệu chia ra làm 3 loại chính theo loại thông khí:

· Loại 1: Static Passbox (Passbox tĩnh). Không có thông khí

· Loại 2: Semi active Passbox. Có thông khí thường lấy từ đơn vị xử lý không khí nhà xưởng.

· Loại 3: Dynamic Passbox. Có thông khí chủ động, khép kín.

Theo số lượng cửa chia làm loại 2 cánh, loại 3 cánh cửa.

Theo số tầng loại 1 tầng , 2 tầng (chia ra loại 2 tầng chung màng và 2 tầng riêng màng). Tuỳ thuộc vào mục đích sử dụng và đặc điểm vận chuyển diện tích khu vực cần diễn ra hoạt động vận chuyển để lựa chọn.

a. Các cấu phần Active Passbox

Các phụ kiện cần có cho passbox động bao gồm:

- Khóa liên động (yêu cầu bắt buộc với Passbox vào cấp sạch A, B theo điểm 4.13 Annex 2 TRs 1044).

- Đồng hồ chênh áp kế màng.

- 2 đầu chờ cho việc kiểm tra toàn vẹn màng lọc (phun hạt và đo nồng độ trước màng).

- Đèn

- Tấm che màng có thể tháo rời trong TH cần kiểm tra toàn vẹn màng lọc.

b. Định nghĩa về Passbox trong các tài liệu hướng dẫn:

Chúng ta sẽ đi theo hướng tiếp cận theo dạng sản phẩm vô trùng và không vô trùng.

* Với các sản phẩm không vô trùng:

Định nghĩa theo Annex 8 WHO TRS 1010, 2019

Pass-through hatch or pass box: A cabinet with two or more doors for passing equipment, material or product while maintaining the pressure cascade and segregation between two controlled zones. A passive pass-through hatch (PTH) has no air supply or air extraction. A dynamic PTH has an air supply into the chamber. Hoặc theo bản dịch của Cục quản lý dược.

Hầm hoặc hộp trung chuyển: Một buồng có hai hoặc nhiều cánh cửa để chuyển thiết bị, nguyên vật liệu hoặc sản phẩm đi qua trong khi vẫn duy trì phân tầng áp suất và tách biệt giữa hai khu vực được kiểm soát. Hầm/ hộp trung chuyển thụ động (PTH) không có nguồn cung cấp không khí hoặc hút không khí. PTH động có nguồn cung cấp không khí vào buồng.

Bàn luận: Trong định nghĩa của passbox trong annex 8 chấp nhận cả 2 loại Static Passbox và Dynamic Passbo trong mục đích trung chuyển thiết bị, nguyên liệu, sản phẩm đối với sản phẩm không vô trùng

* Với các sản phẩm vô trùng:

Trong khi đó định nghĩa WHO Annex 2 TRs1044 và EMA Annex 1 EU GMP.

Passbox hay pass-through hatch: Synonymous with airlock [refer to airlock definition] but typically smaller in size. Theo bản dịch của Cục quản lý dược cho annex 2 TRs 1044 dịch là:

Hộp trung chuyển: Đồng nghĩa với chốt gió [tham khảo định nghĩa chốt gió] nhưng thường có kích thước nhỏ hơn.” Với định nghĩa chốt gió (airlock). Một không gian khép kín có các cửa khóa liên động, được xây dựng để duy trì việc kiểm soát áp suất không khí giữa các phòng liền kề (thường có các tiêu chuẩn độ sạch không khí khác nhau). Mục đích của chốt gió là ngăn chặn sự xâm nhập của hạt vật chất và ô nhiễm vi sinh vật từ một khu vực ít được kiểm soát hơn”.

Cùng với đó mục 4.12 WHO Annex 2 TRS 1044 khi nói về Chốt gió cho mục đích trung chuyển nguyên liệu, thiết bị hướng dẫn có đề cập như sau “through hatches should be designed to protect the highergrade environment, for example by effective flushing with active filtered air supply of appropriate grade in accordance with the CCS.”

Theo bản dịch của Cục quản lý dược cho WHO Annex 2 TRs 1044 dịch là “Các hộp trung chuyển (Pass-through hatches) phải được thiết kế để bảo vệ môi trường cấp sạch cao hơn, ví dụ như bằng cách thổi sạch chủ động bằng nguồn khí cấp (đã qua lọc) có cấp sạch phù hợp theo CCS”.

Còn đối với các tài liệu hướng dẫn của FDA không đề cập đến định nghĩa của Passbox chỉ có định nghĩa của Airlock không rõ quan điểm từ cơ quan quản lý. Nhưng theo 1 tài liệu hướng dẫn đào tạo của FDA về kỳ vọng của FDA đối với việc thiết kế nhà máy Cell and Gene Therapy Products bởi CBER có đề cập đến Active Passthrough (cần có màng HEPA) đối với việc vận chuyển nguyên liệu tại các khu vực nguy cơ Critical areas

Bàn luận 1: Đối với sản xuất sản phẩm vô trùng các hướng dẫn chuyên ngành của WHO và EMA đã không còn cho phép Static Passbox cho mục đích vận chuyển nguyên vật liệu, thiết bị. Nhưng vẫn bỏ ngỏ với cho các mục đích ít quan trọng hơn như Passbox Rác?. Trong các buổi đào tạo về cập nhật DAV thể hiện quan điểm của cơ quan quản lý đối với vấn đề này chưa được đề cập rõ ràng. Trong khi đó theo bài báo The most challenging topics of the new Annex 1, according to Tim Sandle . Tác giả cung cấp quan điểm cơ quan quản lý châu âu về vấn đề này: “Rằng cơ quan quản lý châu âu không cho phép sử dụng static Passbox với bất kỳ mục đích gì đối với sản phẩm vô trùng tuân theo Annex 1” - “With the Annex 1 updated, ‘static’ pass through chambers with no air supply are no longer permitted. Organisations have until August 2023 to phase these out. Using risk assessment to mitigate this would not be acceptable.”

Bàn luận 2: Đánh giá rủi ro để lựa chọn các phụ kiện cũng như kiểu thiết kế phù hợp với mục đích sử dụng Passbox và rủi ro có thể gặp phải. Có thể lựa chọn dựa trên việc vận chuyển từ cấp sạch cao và cấp sạch thấp và ngược lại, dựa trên đặc điểm vật liệu cần trung chuyển có thể áp dụng đánh giá rủi ro:

Ví dụ:

dụ:

Link bài viết chi tiết em có đăng trên Website Cộng đồng sản xuất dược phẩm: https://congdongsanxuatduocpham.com/bs-hoat-dong-cong-dong/cau-chuyen-nho-tinh-toan-hieu-nang-performance-nang-luccapability-qua-trinh/ - Link đã hỏng.

[Câu chuyện nhỏ] – Tính toán hiệu năng (Performance), năng lực(Capability) quá trình

Lưu ý: Diễn giải hiệu hiệu năng (Performance), năng lực (Capability) dựa trên TCVN 9944 có thể sẽ khác khi mọi người đọc bản dịch hướng dẫn thẩm định QTSX ASEAN sử dụng hiệu năng (Performance), hiệu quả (Capability).

Câu hỏi 1: Cp, Cpk và Pp, Ppk là gì ? Tính toán thế nào ? Phân biệt thế nào ?

Theo định nghĩa bởi ISO 22514, ASTM E2281

1. Chỉ số năng lực quá trình (process capability index) Đại lượng mô tả năng lực quá trình

Chỉ áp dụng với các quy trình được coi trong trạng thái kiểm soát thống kê. Kết quả có thể sử dụng để dự đoán năng lực quá trình trong tương lại.

"Cp", là chỉ số đo lường quan hệ giữa toàn bộ khoảng quy định (Specification Tolerance) và khoảng quy chiếu đối với đặc trưng sản phẩm (Process Capability)

2. Chỉ số hiệu năng (performance index) đại lượng mô tả năng lực quá trình
áp dụng với các quy trình ở trạng thái không kiểm soát thông kê. Kết quả không thể sử dụng để dự đoán dữ liệu trong tương lai.

"Pp", là chỉ số đo lường quan hệ giữa toàn bộ khoảng quy định (Specification Tolerance) và khoảng quy chiếu đối với đặc trưng sản phẩm (Process Performance) khi quy trình ở trạng thái không kiểm soát thông kê

Công thức tổng quát theo ISO 22514

Pp= USL-LSLX99.865% -X0.135%

Với giả định phân bố dữ liệu tuân theo phân bố chuẩn ta có thể viết gọn công thức trên là

Công thức tổng quát theo ISO 22514

Vậy định nghĩa về trạng thái kiểm soát thống kê (state of control) là gì ? Là quá trình <có trung bình không đổi> chỉ chịu những nguyên nhân ngẫu nhiên. Nguồn gây độ biến động ngẫu nhiên của quá trình vốn có trong một quá trình theo thời gian.

CHÚ THÍCH: Trong một quá trình chỉ chịu biến động do nguyên nhân ngẫu nhiên, thì có thể dự đoán được độ biến động trong phạm vi giới hạn thống kê được thiết lập.

Theo mình hiểu ngắn gọn thì trạng thái kiểm soát thông kê là trạng thái mà quá trình không xuất hiện xu hướng xấu và ổn định.

Vậy có chỉ số nào để đánh giá quá trình có đang ổn định hay không ?

Chúng ta có thể sử dụng hệ số Stability index được tính bằng công thức sau

Process trouble

Currently able to meet specifications, but performance is changing over time. High capability may

not be predictable

Ppk > 1.33 and SI >1.25

Ảnh ví dụ về TH không ở trạng thái kiểm soát thống kê

Từ các đặc điểm trên cho thấy ta 2 khái niệm về Cpk và Ppk là khác nhau ở những điểm sau:

Một quá trình có Cpk cao nhưng chưa chắc Ppk đã đáp ứng yêu cầu Nếu biến thiên toán bộ quá trình quá lớn.

Tổng kết lại :

• Ppk đã được chứng minh là tương đương với Cpk khi quy trình được kiểm soát thống kê

• Ppk nhạy cảm hơn với quy trình không trong kiểm soát thống kê, nhạy cảm với với các điểm riêng lẻ vượt quá yêu cầu đặt ra (Specification Tolerance)

• Cpk không nhạy cảm với các điểm riêng lẻ vượt quá giới hạn đặt ra, chỉ nhạy cảm khi giới hạn kiểm soát vượt quá thông số kỹ thuật.

• Chỉ nên sử dụng Cpk trong trường quá trình không có xu hướng xấu và ổn định.

• Các xu hướng xấu của sản phẩm thì không thể hiện qua Cpk/Ppk chúng chỉ có thể phát hiện trên biểu đồ kiểm soát.

Ví dụ:

Khi nào thì sử dụng Cpk, Ppk thì có thể tham khảo ISO 22514-2

Câu số 2: Quan điểm của các cơ quan quản lý như thế nào?

• FDA:

21 CFR section 820.250(a) states, “where appropriate, each manufacturer shall establish and maintain procedures for identifying valid statistical techniques required for establishing, controlling and verifying the acceptability of process capability and product characteristics.”

Food and Drug Administration Quality Metrics Reporting Program Process: Capability/Performance Indices (Cpk/Ppk): A measure that compares the output of a process to the specification limits and can be calculated as a proportion (e.g., total number of attributes with Ppk greater than 1.33 divided by total number of attributes where Ppk is used). It is important to consider standard deviation measurements using a reasonable sample size.

FDA’s “Guidance for...Process Validation” (2011) “

Production data should be collected to evaluate process stability and capability…

...sampling plan must result in statistical confidence.... The number of samples should be adequate to provide sufficient statistical confidence of quality both within a batch and between batches. The confidence level selected can be based on risk analysis as it selates to the particular attribute under examination.”

Bàn luận :

Mức độ tin cậy quy ước thường được sử dụng là 95% (con số được đề cập thường xuyên trong tài liệu ASTM E2281 TLTK được trích dẫn trong FDA Guideline for Process validation) để chứng minh quy trình sản xuất thương mại có thể ở trạng thái kiểm soát thống kê và đạt được khả năng quy trình mong muốn (ví dụ: giới hạn của Cpk độ với tin cậy 95% là > 1 là kỳ vọng của cơ quan quản lý đối với cơ sở sản xuất). Con số này sẽ liên quan đề kỳ vọng cỡ mẫu tối thiểu cần lấy để tính toán.

Với Ppk Hiệu năng quá trình không tính đến độ tin cậy và giới hạn tối thiểu là 1.33

Độ tin cậy 95% (hay 1- α = 95%) tra cứu bảng cho kết quả Z (1- α) = 1.645

Với Cách tính xem xét lower 1-sided 95% confidence limit sẽ cho kết quả

Ppk với độ tin cậy 95% là 1.17 với cỡ mẫu tính toán n = 100

Ppk với độ tin cậy 95% là 1.00 với cỡ mẫu tối thiểu n = 25

Cỡ mẫu tối thiểu được đề xuất để tính toán Cpk, Ppk nên là 100 số liệu (theo ISO 22514). Có thể giảm xuống trong những TH khi dữ liệu ít hoặc khó thu thập. Hoặc có thể tính toán dựa vào Ppk, Cpk ở độ tin cậy 95% dự định mong muốn đạt được (theo ASTM E2281).

• ICH

A condition in which the set of controls consistently provides assurance of continued process performance and product quality. ICH Q10 Definition of State of Control

Trong ICH Q9 2022 Processes that exhibit excessive variability (e.g., process drift, non-uniformity) have capability gaps that can result in unpredictable outputs (e.g., quality, timeliness and yield) and consequently can adversely impact product availability.

Ngoài ra Process Capability Analysis còn được để xuất là 1 trong những công cụ thống kê được đề xuất để quản lý rủi ro.

Bàn luận giá trị chấp nhận của Cpk, Ppk là

Theo các hướng dẫn của FDA đã nhắc ở trên có gợi ý là giá trị 1.33

ASEAN Guideline on Process Validation – Questions and Answers Câu 14. What is the acceptable limit for Cpk?

The guideline states that a Cpk of 1.0, 1.33 and 2.0 represents a 3, 4, 6 sigma respectively. The general rule of thumb is, for a good process under statistical control, Cpk value should be greater than 1.33. If a Cpk value of a process is less than 1.33, the applicant should seek advice from DRA for acceptability
Theo báo cáo thanh tra của WHO đối với Lupin giá trị giới hạn được kỳ vọng 1.33

Câu 3: Các lỗi thường gặp đối với Cpk và Ppk ?

Góc nhìn qua FDA 483, FDA warning letter, Who inspection..

Các lỗi gặp phải được ghi nhận khi tính toán Cpk, Ppk ghi nhận trực tiếp giả định phân bố dữ liệu tuân theo phân bố chuẩn mà không có quá trình kiểm tra lại phân bố dữ liệu. Trong khi thực tế phân bố dữ liệu không hề tuân theo phân bố chuẩn.

• Lỗi tiếp theo được ghi nhận là dữ liệu tính toán Cpk, Ppk không chứng minh được quy trình đủ đảm bảo có thể sản xuất sản phẩm đáp ứng yêu cầu chất lượng.

TLTK:

1. ISO 22514

2. ASTM E2281 – 15

3. FDA, Guidance for Industry Process Validation: General Principles and Practices (2011)

4. ICHQ10, Pharmaceutical Quality System (2009)

5. ICHQ9, ICH guideline Q9 (R1) on quality risk management, 2022

6. FDA, Part 211 – CFR Current Good Manufacturing Practice for Finished pharmaceuticals (April 1, 2018)

7. ASEAN, ASEAN Guideline on Process Validation – Questions and Answers, 2011

8. Karthik Iyer, Slide FDA Process Capability, 2014

9. FDA 483s

10. Hướng dẫn sử dụng phần mềm JMP

11. ….

1. Yêu cầu từ thực tiễn

Việc các sản phẩm có yêu cầu vô khuẩn không đạt vô khuẩn có nguy cơ gây ra nhiều hậu quả đối với người bệnh dẫn đến yêu cầu về thực tiễn cho việc xây dựng tiêu chuẩn

. Một số vụ từng xảy ra trong lịch sử được ghi nhận:

Năm 1964, tám bệnh nhân tại Thụy Điển bị nhiễm khuẩn mắt sau phẫu thuật do thuốc nhỏ mắt bị nhiễm khuẩn Pseudomonas aeruginosa - một trong số những nạn nhân đã bị mù (Kallings 1966)

Năm 1970- 1971 Tại Mỹ xảy ra vụ scandal liên quan đến sự cố nhiễm khuẩn huyết trên 150 bênh nhân tại 8 bệnh viện do sử dụng các sản phẩm thuốc tiêm truyền của hãng Abbott Laboratories bị nhiễm Erwinia, Enterobacter cloacae, and Pseudomonas stutzeri..

Trong sự cố xảy ra tại Devonport Hospital năm 1971-1972, năm bệnh nhân tử vong sau phẫu thuật được cho là do nhiễm khuẩn Klebsiella aerogenes trong dung dịch tiêm truyền dextrose (Báo cáo Clothier, 1972).

Trong sự cố Chattanooga năm 1972-1973 tại Mỹ, ba ca tử vong được cho là do nhiễm khuẩn Enterobacter cloacae, Enterobacter agglomerans và Citrobacter freundii (CDC, 1973). Ngoài ra trong sự cố, có nhiều ca nhiễm khuẩn huyết không gây tử vong.

Năm 1996, có 46 ca nhiễm khuẩn huyết tại Tây Ban Nha được cho là do nhiễm khuẩn Burkholderia (Pseudomonas) pickettii do sử dụng thuốc tiêm ranitidine (Fernandez và cộng sự, 1996).

2 Đợt bùng phát nhiễm khuẩn huyết năm 1995/1996 và 1998 tại 2 bệnh viện ở Brazil, liên quan đến nước hoàn nguyên, pha loãng thuốc tiêm truyền bị nhiễm Ralstonia pickettii và Burkholderia cepacia.

2. Lịch sử phát triển:

Yêu cầu kiểm tra vô khuẩn xuất hiện đầu tiên năm 1932 trong chuyên luận chung của Dược điển Anh đối với sản phẩm dạng lỏng bằng phương pháp cấy trực tiếp [2]. Tiếp sau năm 1936 USP XI chuyên luận kiểm tra vô khuẩn được giới thiệu, cùng năm đó NF đưa yêu cầu về kiểm tra vô khuẩn đối với dòng sản phẩm thuốc tiêm “ampul solutions”.

Dòng thời gian về sự phát triển của chuyên luận kiểm tra vô khuẩn có thể tóm gọn sợ bộ thông qua bảng sau:

3. Các yếu tố ảnh hưởng

3.1 Ảnh hưởng phương pháp thực hiện/ nhiệt độ nuôi cấy:

3.1.1 Ảnh hưởng của phương pháp thực hiện

Năm 1963 Dược điển Anh (BP) lần đầu giới thiệu phương pháp kiểm tra lọc màng và yêu cầu sử dụng nó cho các loại kháng sinh khác ngoài penicillin. Sau đó năm 1970 trong USP XVIII cho phép sử dụng phương pháp kiểm tra màng lọc cho các sản phẩm sử dụng các chất bảo quản kháng khuẩn, kháng nấm.

• Ảnh hưởng của phương pháp kiểm tra đến thời gian nuôi cây

Tại thời điểm đầu tiên sau khi phương pháp màng lọc được đưa vào. Lúc này thời gian ủ được khuyến nghị là mười bốn ngày khi sử dụng phương pháp cấy trực tiếp. Không ít hơn bảy ngày nếu sử dụng phương pháp màng lọc.

Lý do được đề đưa ra khi áp dụng thời gian nuôi cấy tối thiểu 7 ngày với phương pháp màng lọc là dựa trên giả định quá trình lọc sẽ loại bỏ chất kháng khuẩn giúp tăng tốc độ phát triển so với phương pháp cấy trực tiếp.

Những nghiên cứu sau này đã chỉ ra rằng 7 ngày là khoảng thời gian không đủ tin cậy để kết luận rằng sản phẩm là vô khuẩn.

Năm 1987 FDA có xuất bản bài báo trên PDA Journal cung cấp quan điểm về việc sử dụng bài test kiểm tra vô khuẩn tại các phòng thí nghiệm của FDA. Cung cấp góc nhìn, kỳ vọng của FDA về bài test kiểm tra trong đó có đề xuất thay đổi thời gian ủ đối với phương pháp màng lọc từ 7 ngày cần phải tăng lên.
Nghiên cứu FDA cho thấy rằng sự phát triển của nấm mốc sau 7 ngày là đáng kể FDA khuyến khích việc nâng số ngày ủ lên nhằm cho phép các VSV bị ức chế (stressed) có cơ hội tự sửa chữa và tái phát triển trở lại.

Bài báo được TGA năm 1993 công bố trên tạp chí PDA Journal chỉ ra rằng việc sử dụng phương pháp màng lọc làm tăng đáng kể khả năng phát hiện sớm sản phẩm không vô khuẩn trong 7 ngày đầu (phương pháp cấy trực tiếp có xác suất không xuất hiện dương tính 28% về 17% ở phương pháp màng lọc.

Khi sản phẩm không chứa các thành phần kháng sinh thì có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về khả năng phát hiện sớm sản phẩm không đạt ở ngày thứ 4 so với sản chứa thành phần kháng sinh.

Nghiên cứu của Adriana Bugno cùng cộng sự 2003 cho thấy rằng. Thời gian ủ bệnh là 14 ngày đủ để phát hiện các chất ô nhiễm vi sinh vật. Mặc dù thời gian dài hơn 14 ngày cho phép mức độ phát hiện chất gây ô nhiễm, đảm bảo vô khuẩn.

Khảo sát tại Hà Lan trong vòng 8 năm thực hiện các bài kiểm tra media fill cho thấy trong khoảng thời gian ủ 7-14 vẫn có đến 33% khả năng là nếu mẫu không đạt vô khuẩn thì khi ủ sẽ phát hiện được.

3.1.2 Ảnh hưởng của nhiệt độ

Tại thời điểm đầu nhiệt độ nuôi cấy được lựa chọn 37 oC nhằm mục đích tối ưu hóa cho sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh và 22- 25oC để tối ưu hóa sự phát triển của nấm men, nấm mốc, vi khuẩn.

Đến năm 1950 nhiệt độ nuôi cấy được thay đổi từ 37 oC về 32-35oC.

Đến năm 1955 nhiệt độ nuôi cấy với môi trường Thioglycollate được đề xuất thay đổi từ 32-35oC về 30 – 32 oC. Do nghiên cứu từ Division of Biologics Standards of the National Institutes of Health cho thấy việc thất bại trong việc phát hiện Pseudomonas trong huyết tương. Nguyên nhân do Pseudomonas phát triển tốt ở điều kiện nhiệt độ phòng nhưng bị chết khi nhiệt độ ≥ 35 oC.

Đến USP XVIII khi thay đổi môi trường Sabouraud sang Tryptone Soya Broth. Nhiệt độ ủ môi trường Thioglycollate thành 30 – 35 oC và TSB ủ 20 – 25oC (nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển nấm men, nấm mốc).

3.2 Ảnh hướng môi trường nuôi cấy:

Ngay từ những ngày đầu mà chuyên luận kiểm tra vô khuẩn được đề xuất việc lựa chọn môi trường nuôi cấy đã rất được chú trọng. Về lý tưởng chúng ta mong muốn có thể sử dụng ít loại môi trường nuôi cấy nhất mà vẫn có thể đảm bảo hỗ trợ sự phát triển cho tất cả các loại vi khuẩn, nấm men, nấm mốc. Trong quá trình phát triển đã có nhiều loại môi trường nuôi cấy được đề xuất sử dụng.

• Môi trường nuôi cấy vi khuẩn hiếu khí và kỵ khí

Việc sử dụng natri thioglycolate trong môi trường trong suốt để nuôi cấy vi khuẩn kỵ khí được Brewer giới thiệu vào năm 1940. Năm sau đó,US National Institute of Health đã thông qua đề xuất sử dụng "môi trường thioglycollate lỏng" để sử dụng trong việc thử nghiệm độ vô khuẩn của các sản phẩm sinh học.

Môi trường thioglycollate lỏng có hai ưu điểm lớn: (1) vô hiệu hóa tác dụng kìm khuẩn của chất bảo quản gốc thủy ngân hữu cơ trong nghiên cứu được công bố bởi Nungester năm 1943 và (2) cung cấp cả điều kiện nuôi cấy hiếu khí và kỵ khí.

• Môi trường nuôi cấy phát hiện nấm men, nấm mốc.

Từ USP XIV đến trước USP XVIII, môi trường Sabouraud được sử dụng với mục đích phát hiện sự có mặt của nấm men, nấm mốc. Vì mục đích của việc kiểm tra vô khuẩn là tăng khả năng phát hiện càng nhiều vi sinh vật càng tốt. Do đó, việc sử dụng môi trường Sabouraud bị cho là không hợp lý do Sabouraud có khả năng ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn. Bản sửa đổi USP XVIII đã thay đổi môi trường nuôi cấy từ Sabouraud sang Tryptone Soya Broth. Môi trường được cho là hỗ trợ tốt cho nấm men, nấm mốc và cả vi khuẩn hiếu khí.

4. Một số nhược điểm cố hữu có phép thử vô khuẩn

1. Cỡ mẫu kiểm tra nhỏ không cho mức độ đảm bảo thống kê theo kỳ vọng

2. Môi trường nuôi cấy không hỗ trợ sự phát triển của tất cả các loại vi khuẩn. Dẫn đến một số loại gây nhiễm không được phát hiện.

Cụ thể:

1. Mức độ đảm bảo về mặt thống kê thấp

4.1.1 Cỡ mẫu kiểm tra

Lý do: Theo kỳ vọng của cơ quan quản lý đối với các phương pháp tiệt trùng yêu cầu hệ số SAL hoặc PSNU là 10^-6 tức tỷ lệ tạp nhiễm chỉ là 0.0001 % hoặc đối với mô phỏng quá trình vô khuẩn APS hay Media Fill được thể hiện thông qua yêu cầu VD với annex 1 cũ 2008 cho phép 1 đơn vị nhiễm/cỡ lô 10000 lọ hay mức độ đảm bảo yêu cầu kỳ vọng tối thiểu là 10^-4 tức tỷ lệ tạp nhiễm kỳ vọng không lớn hơn 0.01 %.

Đối với cỡ mẫu kiểm tra hiện tại 20 đơn vị không quy định cho bất kỳ cỡ lô nào.

Chúng ta có thể tự ước tính được xác suất vượt qua bài kiểm tra vô khuẩn tương ứng theo tỷ lệ nhiễm vi sinh. Cho thấy khi tỷ lệ tạp nhiễm là 0.1 % thì xác suất vượt qua bài kiểm tra vô khuẩn lên đến 98-99%.

Điều đó dẫn đến quan điểm cơ quản lý chẳng hạn FDA, PICs cũng đưa ra nghi ngại về cỡ mẫu kiểm tra của phép thử vô khuẩn. Họ đề xuất việc tăng cỡ mẫu kiểm tra theo thời điểm chẳng hạn đầu – giữa – cuối quá trình phân liều

2. Mức độ ô nhiễm trong dịch ảnh hưởng đến khả năng phát hiện

Khi mẫu nhiễm khuẩn thì vẫn có xác suất rằng khi lấy mẫu kiểm tra không phát hiện được sự có mặt vi sinh vật. Áp dụng phân phối Poisson cho việc tính toán xác suất phát hiện vi sinh vật theo mức độ ô nhiễm và thể tích lấy mẫu kiểm tra. Hàm xác suất tuần theo công thức sau

Với µ: Nồng độ nhiễm khuẩn (CFU/ml)

v: Thể tích mẫu lấy kiểm tra (ml)

r: Số lượng vi sinh vật có mặt trong thể tích mẫu lấy kiểm tra.

2. Hiệu quả của các môi trường nuôi cấy

Không có 1 loại môi trường nuôi cấy nào có khả năng hỗ trợ sự phát triển của tất cả các chủng vi sinh vật. VD: FTM được cho là khả năng hỗ trợ kém sự phát triển của chủng Bacillus subtilis. TSB hỗ trợ kém sử phát triển của B. subtilis and Clostridium sporogenes so với FTM. TSB không hỗ trợ sử phát triển của các chủng kỵ khí trong khi FTM thì có.

5. Phương pháp phát hiện nhanh thay thế:

Với sự phát triển như vũ báo của công nghệ. Nhiều công nghệ mới được ra đời giúp giảm thời gian ra quyết định khi sử dụng. Một số công nghệ như sau:

• Adenosine triphosphate bioluminescence

• Flow cytometry

• Isothermal microcalorimetry

• Nucleic acid amplification

• Respiration

• Solid phase cytometry

So sánh công nghệ

Bảng tổng kết 1 số hãng phát triển

TLTK:

1. Cristina Fernández, Nosocomial Outbreak of Burkholderia pickettii Infection Due to a Manufactured Intravenous Product Used in Three Hospitals, 1996

2. https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00050554.htm

3. https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1972/jul/12/dextrose-solution

4. B.M. Moreira, Ralstonia pickettii and Burkholderia cepacian complex bloodstream infections related to infusion of contaminated water for injection, 2005

5. Jeanne Moldenhaurer, Scott. Sutton, Towards an Improved Sterility Test, PDA Journal (2004)

6. W. J. NUNGEST, Use of Thioglycollate Media for Testing Disinfectants., 1942

7. MARGARET PITTMAN, A STUDY OF FLUID THIOGLYCOLLATE MEDIUM FOR THE

STERILITY TEST, 1945

8. Clothier Report. Report of the Committee Appointed to Inquire into the Circumstances, Including the Production, Which Led to the Use of Contaminated Infusion Fluids in the Devonport Section of Plymouth General Hospital (CM Clothier, Chairman). London: Her Majesty’s Stationery Office, 1972 https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1972/jul/12/dextrose-solution

9. DENNIS E. GUILFOYLE, Procedures Used for Sterility Testing of Parenteral Drugs by an FDA Field Laboratory, PDA Journal (1987)

10. Helen Bathgate , The Incubation Period in Sterility Testing, PDA Journal 1993

11. H. VAN DOORNE, Industrial Manufacture of Parenteral Products in The Netherlands. A Survey of Eight Years of Media Fills and Sterility Testing, PDA Journal (1998)

12. Helen Bathgate, David Lazzari, Helen Cameron, The Incubation Period in Sterility Testing, PDA Journal (1993)

13. Adriana Bugno, The Influence of Incubation Conditions in Sterility Tests, PDA Journal 2003

14. …………………….

Nguồn dữ liệu sử dụng Group: RA- SHARE DOCUMENTS AND PROFESSIONAL EXPERIENCE để phân tích

https://docs.google.com/spreadsheets/d/1qGT8bo9S4xrM-fqCJ7zxB9shnmsiB8Co/edit?usp=sharing&ouid=104576750811350603053&rtpof=true&sd=true

3. Điểm hạn chế của bài viết:

Bài viết sử dụng bộ dữ liệu của nhóm RA và công văn DAV công bố để rà soát. Các số đăng ký bị thu hồi sử dụng các bài tổng hợp bởi nhóm RA cập nhật đến năm 2015. Dữ liệu từ sau 2015 không được cập nhật đầy đủ nên tác giả sẽ không sử dụng.

VD:

• Một số thuốc tác giả tìm thấy thông tin đã được tự nguyện thu hồi số đăng ký bởi cơ sở sản xuất. Chẳng hạn công văn 774/QĐ-QLD:

+ DHG có tự nguyện thu hồi 1 số thuốc có công bố tương đương sinh học trong danh sách như Hafixim 100, Hapacol 250, Klamentin 500, Klamentin 625..

• Tại công văn 222/QĐ-QLD 2022:

+ Astrazeneca có tự nguyên thu hồi 1 số thuốc có công bố tương đương sinh học Seroquel XR VN-18810-15 đến VN-18813-15.

• Tại CV số 95/QĐ-QLD 2024:

+ Novatis tự nguyên thu hồi 1 số thuốc có công bố tương đương sinh học Galvus Met, Sandoz với Xorimax 250mg.

Các thuốc được đăng ký lại dưới dạng tên khác tác giả không có đủ dữ liệu để lọc.

4. Phương pháp tiến hành

• Phân loại dữ liệu theo năm công bố (lấy theo danh sách của nhóm RA).

• Loại bỏ các thuốc đã rút số theo dữ liệu của nhóm RA (có dữ liệu đến 2015).

• Lọc các thuốc công bố lại:

Phương pháp : Các thuốc trùng tên, trùng dạng bào chế, trùng hàm lượng hoạt chất tại các năm loại bỏ các thuốc có trùng tên ở các năm gần nhất. VD: Mecefix-B.E 200mg có trong danh mục công bố 2012 và 2017 sẽ tiến hành lọc coi năm 2017 là số công bố lại.
Lọc dựa vào tên thuốc trên và số đăng ký trên thông tin thầu quốc gia công bố bởi DAV:

VD: Cefixime 200mg – VD-35939-22 – công bố năm 2023. Tên thuốc được ghi nhận trên kết quả trúng thầu là IMERIXX 200 trùng tên, hàm lượng, dạng bào chế với thuốc IMERIXX 200 công bố năm 2019. Lọc coi năm 2023 là số công bố lại.

Thuốc thay đổi nước sản xuất sẽ không lọc trùng VD: Imdur thay đổi từ Sweden 2012 sang china 2013.

5. Nội dung chính

1. Tổng quan

Theo bộ dữ liệu thu thập trong giai đoạn từ 2012 – 2023 có 34 đợt công bố thuốc có chứng minh tương đương sinh học được DAV công nhận.

+ Với 1194 thuốc được công bố trong 34 đợt ~ 35 thuốc/1 đợt.

+ Đợt công bố nhiều thuốc nhất là đợt công bố 24 năm 2020 với 102 thuốc (thuốc công bố mới và công bố lại).

+ Đợt công bố ít nhất là đợt công bố 3 năm 2013 với 5 thuốc.

Trong số 1194 thuốc được công bố có ít nhất 192 thuốc được công bố lại.

Dạng bào chế thường gặp với các thuốc có chứng minh tương đương sinh học là dạng bào chế viên nén với cùng với các biển thể như viên nén bao phim, viên nén giải phóng biến đổi, viên nén bao phim giải phóng biến đổi… chiếm khoảng 76,6%.

Trong số 1032 duy nhất 1 thuốc dạng bào chế thuốc vô trùng thuốc tiêm hỗn dịch Triclofem.

Các dạng bào chế đặc biệt khác xuất hiện ít như phim tan trong miệng, Viên nén 2 lớp..

Lưu ý: Các dạng bào chế giải phóng kéo dài, giải phóng chậm, tan trong ruột.. được coi là dạng bào chế giải phóng biến đổi.

Việt Nam tự chủ tương đối nhiều trong số 1032 thuốc nằm trong danh mục này có đến 789 thuốc đến từ các cơ sở sản xuất tại Việt Nam chiếm ~76.5%. Ngoài Việt Nam thì Ấn Độ (95 thuốc), EU (106 thuốc) là 2 nước và khu vực cung cấp nhiều thuốc có chứng minh tương đương sinh học ngoại trừ Việt Nam.

Trong số 1032 thuốc có 132 thuốc dạng phối hợp từ 2 hoạt chất trở lên của (31 dạng hoạt chất phối hợp) và 909 thuốc đơn thành phần của (101 hoạt chất).

Nhóm thuốc tác động kháng khuẩn toàn thân có số lượng thuốc được công nhận nhiều nhất sau đó là nhóm thuốc tác động lên tim mạch đứng sau là nhóm thuốc tác động lên tiêu hóa và chuyển hóa.

Cụ thể thì nhóm 10 dạng đơn hoạt chất và phối hợp có nhiều thuốc trong danh sách nhất chiếm đến hơn 55% số lượng thuốc.

2. Đi vào chi tiết

Trong giai đoạn 2012 – 2023 công ty nắm giữ nhiều số đăng ký là Pymepharco có số lượng vượt trội hơn tất cả.

Các công ty khu vực Đông Nam Bộ ở 3 tỉnh, thành phố (HCM, Đồng Nai, Bình Dương) chiếm đến hơn 44% số lượng thuốc sản xuất tại Việt Nam.

Hoạt chất của năm:

Để có cái nhìn rõ hơn tác giả tiến hành lọc hoạt chất trong các thuốc được công bố theo từng nằm để xem xét hoạt chất nào được xuất hiện nhiều nhất ta có kết quả như sau. 4 lần xuất hiện hoạt chất Cefuroxim, Amlodipine.

Xem xét quy định pháp luật tại thời điểm xem xét 2012 – 2022 với thông tư TT 08/2010 BYT danh mục yêu cầu 12 hoạt chất bắt buộc phải có dữ liệu chứng mình tương đương sinh học.

Xem xét dữ liệu trong toàn bộ giai đoạn từ 2012 – 2022 (đến trước khi TT07/2022 BYT có hiệu lực có)

Có 11/12 hoạt chất đơn thành phần có thuốc được công bố có dữ liệu chứng minh tương đương sinh học trừ (rifampicin)

18 dạng phối hợp hoạt chất phối hợp từ 2 thành phần trở lên có ít nhất 1 hoạt chất nằm trong danh mục bắt buộc cần có dữ liệu chứng minh tương đương sinh học. Tổng số thuốc nằm trong danh mục (11 hoạt chất bắt buộc phải thử và 18 dạng phối hợp hoạt chất) là 564 trên tổng số 952 thuốc được công bố trong giai đoạn 2012 – 2022 chiếm tỷ trọng 59,2 %.

Các hoạt chất không nằm trong dánh mục bắt buộc phải thử trong giai đoạn này có 93 hoạt chất đơn thành phần và dạng phối hợp. Trong đó 5 hoạt chất đơn thành phần, dạng phối hợp xuất hiện nhiều nhất là Amoxicilin, acid clavulanic.

GÓC NHÌN CÁ NHÂN

1. Việt Nam tiếp cận khái niệm tương đương sinh học (BE) khá sớm, ngay sau khi lộ trình GMP được áp dụng khoảng 2005, thì đến 2010 đã có quy định về BE. Mặc dù mức tiếp cận vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập, nhưng cũng đã tạo ra một động lực tốt để nâng cao mức chất lượng sản phẩm trong nước cũng như định hướng cho đội ngũ nghiên cứu phát triển sản phẩm trong nước có những mục tiêu tốt hơn trong công việc.

   Tiệm cận với thế giới.

   

Trong hệ thống phân phối nước, hơi dược phẩm, CIP "dead leg" là một khoảng không gian nơi thiết kế và điều kiện vận hành tạo ra dòng chảy chất lưu không đầy đủ (quẩn) dẫn đến rủi ro về tạp nhiễm hóa học, vi sinh (ASME BPE 2019). Có nhiều tài liệu hướng dẫn của các cơ quan quản lý đưa ra những con số giới hạn tham khảo khác nhau VD: 6, 3, 2 hoặc thậm chí 1,5 đường kính ống. Nhìn sang ngành thực phẩm tiêu chuẩn EHEDG còn chặt chẽ hơn rất nhiều ‒ khi yêu cầu độ sâu phải nhỏ hơn đường kính ống L ≤ 1D.

Chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu lý do về những giá trị giới hạn được sử dụng và cách thức xác định chúng trong ngành Dược.

VD: Các vị trí có thể coi là dead leg

Kiểu dead leg horizontal và Elbow

Nguyên nhân và tác động của dead leg:

• Nguyên nhân: Dead leg có thể xuất hiện từ việc lỗi thiết kế hệ thống, những sửa đổi cấu trúc trong quá trình sử dụng, sửa chữa.

• Tác động:

Môi chất tại điểm dead leg không được lưu thông.

1. Có thể dẫn đến lắng đọng của hóa chất.

2. Tăng nguy cơ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vi sinh vật => nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật.

VD: Kích hoạt quá trình tạo màng film sinh học khi tạo thành vùng nước không tuần hoàn.

3. Dòng nước không tuần hoàn và sự không đạt nhiệt độ mong muốn đối với quá trình CIP là 1 cản trở rất lớn cho quá trình làm sạch tại chỗ.

4. Ngoài ra còn làm giảm sự trao đổi nhiệt trên hệ thống đường ống.

Bằng chứng khoa học: Trong bài báo đăng năm 1994 nhóm tác giả JACK H. YOUNG et al. từ đại học Pennsylvania trên PDA journal làm thí nghiệm chỉ ra sự hao hụt nhiệt độ trên các đường ống cụt “dead leg” để ghi nhận sự ảnh hưởng dead leg đến sự đẫn truyền nhiệt trong quá trình tiệt trùng hơi. Kết quả cho thấy tỷ số chiều dài ống cụt/đường kính ống càng lớn => Hao hụt nhiệt càng cao. Đường kính ống càng nhỏ hao hụt càng lớn. => Điều này ảnh hưởng lớn đối không chỉ với quá trình tiệt trùng hơi mà còn là điều lưu ý lớn đối với hệ thống phân phối nước, khử trùng bằng nước nóng.

Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng việc giảm dần tỷ lệ L/D cũng giúp làm giảm chênh lệch nhiệt độ tại dead leg so với các điểm trên đường ống.

Quy định và giới hạn:

WHO, EMA:

Phiên bản hoàn chỉnh đầu tiên về pharmaceutical water for use WHO TRS 929 annex 3 năm 2005 pharmaceutical water for use đề cập giá trị khuyến cáo chiều dài dead leg không quá 1.5 lần đường kính trong dead leg.

Trong phiên bản draft working WHO Working document QAS/10.379 năm 2010 sửa đổi phiên bản 2005 đề xuất giữ nguyên giá trị khuyến cáo chiều dài dead leg không quá 1.5 lần đường kính trong dead leg.

Đến phiên bản chính thức annex 2 WHO TRS 970 (2012) thay đổi giá trị đề cập dead legs lên không quá 3 lần đường kính trong dead leg:

“deadlegs in the pipework should be minimized through appropriate design, and as a guide should not signicantly exceed three times the branch diameter as measured from the ID pipe wall to centre line of the point-of-use valve where signicant stagnation potential exists.”

Tại bản cập nhật mới nhất về pharmaceutical water for use annex 3, TRS 1033 (2021) nội dung liên quan đến giới hạn của dead leg đã được thay đổi khi không con quy định về chiều dài dead legs tối đa cho phép thay vào khuyến cáo sử dụng zero dead leg diaphragm tại khuyến cáo ở mục 8.6 “Ensuring hygienic design, including the use of zero dead leg diaphragm valves where possible, and minimizing dead legs elsewhere. Areas of possible dead legs should be measured and calculated.”

Nhưng trong tài liệu annex 1 EMA, PICs (2021), annex 2 WHO TRS 1044 (2022) phụ lục về thực hành tốt sản xuất thuốc vô trùng có đề cập định nghĩa của dead leg đưa ra giới hạn để xem xét là dead leg với những đoạn ống có chiều dài lớn hơn 3 lần đường kính:

Dead leg. Length of non-circulating pipe (where fluid may remain static) that is greater than three internal pipe diameters. Nhưng không có đề cập đến cách tính khoảng cách cụ thể.

Cách tính (tham khảo cách tính theo TRS 929 annex 3 2005: Chiều dài L là chiều dài của đoạn ống dead leg tính từ tâm valve đến điểm giao với ống chính chia cho đường kính của đoạn ống chính.

FDA:

Dead leg lần đầu được đề cập trong FDA Guides for Large Volume Parenterals (LVP), 21 CFR 212.49 in 1972. Quy luật 6D được đưa vào hướng dẫn High Purity water của FDA năm 1993. Là quy luật được ra đời sớm nhất từ những năm cuối thập niên 70s. Không có nghiên cứu nào được để cập để FDA biện dẫn cho quy luật trên.

Cách thức xác định FDA là L chiều dài của đoạn ống tính từ tâm valve đến chính giữa đường ống chính và tỷ số sử dụng tính toán là L chia cho đường kính của đoạn ống dead leg

Hướng dẫn kỹ thuật khác:

• ASME:

“The system designer shall identify instrument locations where L/A or L/d < 2 is not met.” Các thức xác định là giao của WHO và FDA khí L là chiều dài của đoạn ống dead leg tính từ tâm valve đến điểm giao với ống chính chia cho đường kính của đoạn ống dead leg.

• ISPE: Sử dụng các giá trị được đề cập nhưng hướng dẫn WHO, EMA.

L/A tỷ số dùng thể hiện cho đoạn ống từ cầu CIP hoặc từ cánh khuấy.

Kết Luận:

Đánh giá rủi ro của từng dead leg dựa trên mục đích sử dụng (chỉ để phân phối, hay có liên quan đến quá trình tiệt trùng khử trùng) thời gian không sử dụng (dài hay ngắn) vị trí (có phải các hệ thống quan trọng ảnh hưởng nhỏ từ vi sinh cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng không ?) và khả năng phát triển vi khuẩn (có các biện pháp giảm thiểu không?) => Sau khi trả lời các câu hỏi trên dựa vào đánh giá rủi ro làm căn cứ lựa chọn giá trị giới hạn phù hợp.

Kết bài bằng câu kết luận trong bài viết ECA 2015: As a rule the "3D or shorter" has proven itself for water systems and is said to be state of the art. But the following is also valid: The higher the risk or the value of the product the shorter. Today 1.5 D is state of the art in the case of biotechnology applications. But this may also mean that a piece of pipe in an older clean steam system may remain 6D without posing a GMP risk.”.