Bu harika bir hal bence. İnsana tevazu öğrettiği gibi, büyük bir şeyin parçası olduğunu hatırlatıyor. Üstelik odada tek başına otururken artık yalnız olmuyorsun.

Gökyüzü çok güzeldi bugün. Hava kararırken eflatundan mora çaldı, sonra lacivert.

Kalktım yerime yattım. Sistem ödülümü verdi. Gecenin geri kalanında Büyük Okyanus’ta bir takımadanın ortasındaki turkuaz sularda yunuslarla yüzdüm.

Sistem çok başarılı. Sisteme güvenim sonsuz.

Sistem bu sabah gün doğarken de beni ormana gönderdi. Bana kalırsa, kendini takip et dedi böylece.

Benim içim rahatlamıyor. Ama annemi ve babamı tekrar göreceğimi düşünmek istiyorum. Hani onların hiç konuşmadığı rüyalar var ya, öyle de olsa olur. Ben de konuşmasam olur. Öyle hiç bilmediğimiz bir apartman dairesinde, eski bir mutfağın kapısında duralım, birbirimize bakalım. Yeter.

İnsan binlerce kilometre uzakta hiç tanımadığı birilerinin çektiği acıyı düşünerek acı çekiyor. İnsan bazen rahatlatıyor içini, bazen daha fazla devam edemiyor. Pırıl pırıl bakışlı oğlan çocuğuyla düşünceli babası, bildikleri ve sevdikleri bir bahçede konuşmadan birbirlerine baksınlar.

Hep toparlayıp da yazamıyor insan.

Gördüğüm kadarıyla, burada birkaç yüz kişi bir şeyler okuyup, seyredip, gözlemleyip, düşünüp, hissedip, fark edip, idrak edip yazıyor. Çok daha fazla kullanıcı var. Çoğunluk yazmıyor sanırım. Ama okuyorlar. Platform nadiren daha görünür olmanın yollarını gösteren tavsiyelerde bulunuyor. Sosyal ağlar, bağlantılar kurmaya çalışanlar varsa da esas olarak yalnız, gürültüsüz, kendiliğinden bir yer burası. Yazının yeri. En azından benim için öyle.

Burada yazdıklarımızda söylemek istediklerimiz var. Söylemediklerimiz daha çok sanki. Söylemek istemediğimizden ya da söyleyemediğimizden, sebebi önemli değil. Bazen, çünkü, söylemek istemediğimizi söylemediğimizi söyleyen şeyler de yazabiliriz. Okuyan orada olmayanı görsün isteriz. Görür de.

Birbirimizin yazdıklarını okuyanlar olarak yalnızız. Yeryüzündeki yalnızlığımız kadar. Yedi yüz elli bin nüfuslu şehirde gösteri yapan yirmi bin kişinin yalnızlığı gibi. Fotoğraftaki yalnızlık gibi. Hiç fena değil.

Nereden geldi aklıma bunlar? Twitter’da bir post gördüm sabah, oradan. Ahmet Haşim Yahya Kemal’e yazdığı bir mektupta, sen beni dost bellemedin ama sen benim hep dostum oldun çünkü ruhun benim ruhumun cinsindendi demiş. Ben de burada ruhu aynı cinsten insanlar görüyorum işte.

Hamiş: Saatler geriye alındı burada. Zaman mesafeyi de belirliyor. Sanki Türkiye artık daha uzak.

Balkonuma komşu iki Norveç çamı var. Üçüncü katta oturuyorum, çamların boyu apartmanı geçmiş durumda. Komşularımdan biri şiddetli bir fırtınada benim eve (binanın çatısına yani) zarar vermelerinden korkuyor. Geçen gün, “belediyeye söylesek mi, bir şey yapsınlar,” dedi. Sesimi çıkarmadım. Ne diyeyim belediyeye, “gelin bu ağaçları kesin, ben artık camdan bakınca caddenin çıplaklığını ve uzaktaki binaları görmek istiyorum” mu diyeyim. Komşum belki haklı ama mesela kedileri delirten sincap o ağaçlar olmasa balkona gelemez. Doğanın sincap-kozalak veya saksılara gömülen ceviz-kedi dengesini bozamam; şiddetli fırtına çıkmaması için dua ederim, daha iyi.

Fotoğraftakine gelirsek, onun yeri ayrı. 2002’den beri hayatımda. Her akşam işten çıkarken karşımda beliriyor. İş çıkışlarında benim aklımdan geçenleri biliyorsa, ki bence biliyor, başkalarının düşüncelerini de okuyor demektir. İşyerimizin kara kutusu. Sonbaharlarda böyle parlak renklere bürünüyor. Onun bizim nasıl hissettiğimize bir katkısı varsa, ki bence var, bizim de bu güzellikte bir payımız var diyebilir miyiz. Dedim bile.

Ne kadar da iyimser bir Mehveş. Güneş doğunca bulutların arasında maviliğin izini gördü; gece normalden biraz daha iyi uyudu; bütün hafta sonu aylaklık yapacak Mehveş. İki yüz elli bin ağacın yasını tutmaktan fellik fellik kaçacak.

Bu sabah da Joshua Burnside’ın bir şarkısının nakaratı dolaşıyordu zihnimde ve hatta dilimde. Çarkların arasına sıkışmış bir melodi olarak.

“Now that you’re dead
I want to believe in something else, something
Something else, something
Something else”

Karen Hao neden yazıyorsunuz diye soruyor Roy’a. “Akıl sağlığım için,” diyor Roy, “kanım bedenimde aksın diye”. “Üç binden fazla dilin olduğu bir ülkede dilin ötesinde bir dil bulmak için,” diyor sonra. Ama en güzelini, en iyisini, en insana yolunu bulduranını John Berger söylemiş ona: “Yaşadığın zorluklara rağmen neden yazdığını, yazmaya devam ettiğini sonunda anladım Arundhati; beni yok edemeyeceksiniz, yaptığınız her şeyi benden duyacaksınız demek için yazıyorsun.”

“Haysiyet yani,” diyor Roy, “haysiyet için yazıyorum.”

Bir de fotoğraftaki defterleri aldım. İncecikler, çantada gezdirmelik. Çizgililer hem de.

Bu cümleyi kurmayı seviyorum: Daha ne.

"Sniper, kimin için, benim için değildir herhalde," dedim. Etrafına baktım, biraz uzağında iki kişi daha var. Kovayı ve ipi gördüm sonra.

Cam siliciler.

Kader olan hangisi, coğrafya mı meslek mi, izlenen casus filmleri yoksa okunan polisiyeler mi, bilmiyorum.

Kaderimi değiştirebilir miyim onu da bilmiyorum ama bugün eve/gurbetime bir kararla dönüyorum.

İşçiler ve polisler bir hayvan barınağına baskın yapmış. Köpekleri almak için. Köpekler ve onlara bakanlar gaz yemiş. İşçilere ne olmuş.

Bir apartman kapısı açıldı. Önce sıska bir av köpeği ardından parlak sarı ekose elbiseli, gri çoraplı bir kadın kaldırıma çıktı. Binanın önündeki ağacın altında işini halletti  köpek. Birbirlerine bakmadılar, küsler sanki, çıkmadan hemen önce kavga etmişler gibi. İki dakika kadar kaldılar dışarıda, önde kadın arkasında köpek içeri girdiler. Kadının ayağında terlik vardı zaten. Gezinti saati olmadığı belliydi. Eşofmanlı bir adam var ağacın öte yanında. Yüzü yara bere içinde, onun da ayağında terlik. Ayakta duramıyor gibi ama yere eğiliyor, bir izmarit alıyor. Dudaklarının arasına yerleştiriyor.

Barınaktan kurtarılan köpekler varmış. Yer aranıyor onlara. Bahçesi olan var mı, birden fazla köpek alabilecek kimse var mı diye soruyor birileri.

Bir sigara sarıyorum. Sonra bir tane daha. Yüzü yaralı adama. Bisiklet sepetlerinde, kumaş çantalarında çiçekler ve sebzelerle genç insanlar geçiyor önümden. Yakınlarda bir pazar yeri var belli. Caddenin karşısındaki binanın altında Oxfam. Işıl ışıl bir dükkan.

Oxfam mağazasından alışveriş yaparak görmediğimiz yoksullara "yardım etmek" kolay. Meyhane masalarında, toplantı salonlarında tanımadığımız kadınların "haklarını savunmak". Telefon ekranından karşılaşmadığımız köpeklerin başına gelenlere "kahrolmak". Kolay.

Hayvan barınağının videosunu çekmişler. Oradaki boşluk, zihinlerimizdeki boşlukla eşdeğer. Žižek diyor ya, başka bir videoda, 20. yüzyılda dünyayı değiştirmeye çalışırken acele ettik diye. Hep kolaya kaçıyoruz.

Köpeklere bakan çocuklar hariç.

Bu sabah yürüdüğüm sokaklarda onca bina varken bu binanın fotoğrafını çekmem bundan, çocukluğumu hatırlatmasından. Belirli bir yer ya da olayı düşündüğümden değil; yüzümde hissettiğim esintiye, ayaklarıma değip çekilen dalgalara benzeyen bir hatırlama.

Binanın altındaki dükkanları, Cafe Efsane'yi ve çiçekçiyi sonradan gördüm, fotoğrafı çektikten sonra daha iyisini çekebilir miyim diye binaya bakarken. Daha iyisini çekebiliriz, daha iyisini yazabiliriz, daha iyisini yaşayabiliriz. Ama binalar ve sokaklar ve insanlar orada öylece duracak. Yıkılmış, değişen şehir planlarıyla izleri silinmiş, kaybolup gitmiş, artık yok hükmünde olsalar da.

Sabah yeniden yabancı bir ülkeye taşınan bir arkadaşım yabancı olmayı seviyorum galiba yazdı whatsapp'tan. Ben de yolda olmayı seviyorum. Bu unuttuğum şeylerden biri - çok var bunlardan. İnsan bir kere kendini tornaya sokmayagörsün, uçsuz bucaksız bir şeffaflıkta renksizleşiyor.  "Seninle konuşmaya korkardık," demişti üniversiteden bir çocuk da. Görünüyormuş demek o zamanlar, bilmiyordum, dünyayı delip geçen bakışım. Tornada kaybedip yeniden bulduklarımdan.

Susan Sontag'ın 2000'de yazdığı bir yazıyı okudum az önce. Şans eseri. Oradan geldi aklıma, yollardaki kalıcı geçicilik, dünyadaki adaletsizlik, öfke, şeffaflıktan kurtuluş. "Gerekli olduğu hissini veren bir roman," demiş Sontag, "aykırı ve isyankâr duyguların savunucusu olmalıdır." En sevdiğim romanlar, Tutunamayanlar, Körleşme, Suç ve Ceza, Mrs Dalloway. Tam da bu cümledeki fikir mevcut hepsinde.

Ahım tutar benim, ondan da korkar bilenler.

Hamiş: Sontag'ın yazısı şurada: https://www.nytimes.com/2000/12/18/books/writers-on-writing-directions-write-read-rewrite-repeat-steps-2-and-3-as-needed.html?smid=nytcore-ios-share

Ama mesela melodilerden, kedilerin ışığa bakışlarından, ışıktan, karanlık rüyalardan, ölümden, yoğun bakım kapılarından, alışveriş merkezlerinin X-Ray cihazlarından, havalimanlarındaki son çağrı anonslarından, valiliklerin önündeki göçmen kuyruklarından, resmi belgelerden, vize başvuru sitelerinin çalışmamasından, barbarların beklenmesinden, sokaklardaki çocukların pankartlarından, sokak çocuklarının buradaki yokluğundan oradaki varlığından, geri dönüşüme giden kağıtlardan, eski mektuplardan, gençlik fotoğraflarından, annemle babamın üniversite bahçesinde kol kola yürüdükleri fotoğraftan, aşktan, aşksızlıktan, karanlık rüyalardan, ışıktan, kedilerin ışıkta küçülen gözbebeklerinden. İnsanların gözlerinden. Güzel gözlerden. Öğrenecek çok şey var.

Sürekli müzik dinliyorum. Evet, ormana gitmiyorum ne zamandır. Hayır, günbatımlarına bakıyorum. Elime bir roman almayalı aylar oldu. Güneşin doğuşunu her gün izliyorum. Instagram’ı askıya aldım. Şiir okuyup duruyorum. Haftada en az kırk beş saat çalışıyorum.

Bazı şeylerden bile bile mahrum bırakıyorum kendimi. Ormanın şahitliğinden, kurmacada kaybolmaktan, başkalarının mutlu hayatlarına şahitliğimden. İçimden gelmiyor değil; iki eşik arasındayım, galiba ondan. Eşiklerin ilki mermerden bir basamak, şekli şemali bozulmamış, hafifçe kararmış. İlkokulun beton zeminli avlusu gibi bir basamak. Duvarında Prekazi posteri olan odamın penceresinden gördüğüm dut ağacı gibi. Dut ağacının ötesi boşluk. Diğer eşiğe kadar. Onu görmedim henüz. O da mermerse bilemem. Başında bir ağaç olsun öyleyse.

Öğle molasında birkaç gündür çantamda gezdirdiğim kitabı çıkardım açık havada, önümde kahve, elimde Yerevan’dan gelen Cigaronne sigarası, kitabı okumalara doyamadım. Can Yücel’in Hamlet çevirisinden üç dize gördüm kitapta:

“Diyeceğim, biz hikmet ve basiret sahibi kişiler

Avda kuşatmacalar, maçta falsolu toplarla,

Dolanbacından maksada erer, menzile kavuşuruz.”

Memleketten kitap ve tatlı getirdi arkadaş bir de. Belimin ağrısı da azaldı.

Daha ne.

Onların bilip de benim bilmediğim bir şey mi var. Benim bildiklerimin geçerlilik tarihi mi doldu. Kendimi sorguluyorum. Dönüyorum, kitaplara dönüyorum, edebiyat nedir diye bakıyorum, çeviri nedir, demokrasinin başka anlamları mı vardı, barışın ne olduğunu mu unuttum.

Konuşsak ya biraz. Şaşkınlıklarımızı, hayal kırıklıklarımızı anlatsak. Hatırlasak, kavramları hatırlasak, tanımları ve sözlük anlamlarını. Konuşarak. Okuyarak. Öfkelenerek de.

Nereden bilmiyorum, ince, küçük bir kitap alıyorum. İnsan hakları ifadesini bir kitabın adında ilk kez öylece görüyorum. Yazarın adı İoanna Kuçuradi. Türkiye’de Rumlar olduğunu biliyorum, Kuçuradi’nin Türkiyeli olduğunu bilmiyorum. Anayasa hukukuyla felsefenin zihnimde birleşmeye başlamasının yolu açılıyor. Henüz insan hakları hukuku diye bir alan olduğunu bilmiyorum.

Şimdi ofisimdeki kitaplıkta kitap. Yanında 1990’larda aldığım diğer insan hakları kitapları, 2000’lerde aldığım insan hakları hukuku kitapları, 2010’larda benim çevirdiklerim. Ama o ilk kitap.

Çok uzaktan, hiç bilmeden, kim bilir kaç kişinin hayatına tesir etti. Nur içinde yatsın Kuçuradi.

Tanör de.

(Sarkis Khachaturian, “Sürgünler”, 1915, Ermenistan Ulusal Galerisi )

Şimdi, şu anda bilmek zorunda olduklarım: Filistin, bazı mahpusların varlığı, kedilerin beni bekliyor oluşu, belimdeki ağrı, o ağrının beni sakat bırakacak olması, hiçbir şeyin düzelmeyeceği, annemi arayamamam.

Bazı şeyleri de bilmeyiverelim.

Yoruldum. Yorulmaya hakkın yok diye diye kendimi azarlamaktan da yoruldum. Yok mu yahu, biraz da ben şikayet edeyim ne olacak diye karşı çıkmaktan bir kere daha yoruldum.

Yazmaktan da yazamamaktan da yoruldum. Biraz da yazmayayım, yaşayayım ne olacak yahu demekten de yoruldum.

Kış gelince yorgunluklara alışırım belki. Kış uykusuyla.

Uzun, upuzun bir uyku. Haydi.

Taşlar taştan, şiirler şiirden.