Dünyayı anlamakta zorlanıyorum bazen. Şiddeti, bencilliği, kötülüğü, kabalığı… Bir çıkış yolu bulamıyorum. İnsanların arasında bir hayalet gibi hissediyorum kendimi. Başkalarının gözlerini ödünç alıyorum, olaylara ‘doğru açıdan’ bakabilmek için.

Yine de anlayamıyorum, işte. Kendime dönüyorum ben de. Kendi gözlerime güvenmeyi seçiyorum. Etrafta olan bitenden hiçbir şey anlamamayı sürdürsem de, en azından bunu kendi tarzımda yapıyorum.

Derken birisi çıkageliyor ve ben artık dünyaya karşı tek başıma olmak zorunda olmadığımı keşfediyorum. Âşık oluyorum. Bir sevgilim oluyor. Birlikte kendi yarattığımız bir dünyaya kaçıyoruz. “Demek ki bir çıkış yolu var,” diyorum kendi kendime. “Bir çıkış yolu var ve bunun adı sevgi.”

Ve aynı anda, hayatım boyunca sığındığım sanatın ve müziğin de aslında sevgiden başka bir şey olmadığını fark ediyorum. Ercan’la birlikte iki küçük hayalet olarak küçük hayalet arabamıza biniyor ve dünyanın sonundaki tuhaf partiye gitmek üzere yola çıkıyoruz. Şiddeti, bencilliği, kötülüğü, kabalığı arkamızda bırakarak…

İşte, eserlerine büyük sevgi beslediğim İnanç Kutal’ın resimleri de bence tam olarak bu durumu anlatıyor. Onun da tıpkı benim gibi dünyayı anlamakta zorlandığı hissine kapılıyorum bazen. Hem kendi hayatını hem de dış dünyayı anlamlandırabilmek adına kendine karakterler icat ettiğini düşünüyorum.

Sanat, tıpkı benim için olduğu gibi, onun için de bir sığınak aslında. Bir sığınak, yaşam kaynağı ve sevginin ta kendisi… Ve o, hırslardan tamamen arınmış, özgür bir üretimin içinde, kendi mutluluğu için çiziyor sadece.

Bana gelince… Bir gece yarısı, külüstür arabalarıyla çıkışa yönelen o iki küçük hayaleti anlıyorum ben. Çıkış, her neresiyse… Ama ben her nasılsa, neresi olduğunu da biliyorum. Tuhaf partinin nerede olduğunu ve orada kimlerin olacağını biliyorum.

Bir kayanın tepesinde tek başına meyve suyu içen yarasanın mutluluğunu hissediyorum. Ben de kendi kendime kalabilen biriyim ve bir kutu meyve suyuyla mutlu olabiliyorum.

Hiçbir yerin ve hiçbir şeyin kralı olan o küçük adamı da çok seviyorum. Ve kendi çocuksu erotizmi içinde ressama poz verirken çok eğlenen o kıvırcık saçlı kadını… Bu karakterlerde kendimi buluyorum.

Bu karakterler aracılığıyla mutlu ve komik bir hikâyenin parçası olduğumu hissediyorum. Ve bir kez daha, sanatın (hem sanatçıyı hem izleyiciyi) hayata bağlayabilecek kadar güçlü olduğunun farkına varıyorum.

İnanç ünlü ya da çok büyük olmak istemiyor. O sadece resim yapmak istiyor. Kedisiyle, sevgilisiyle, müzikleriyle, boyalarıyla ve defterleriyle birlikte kendi dünyasında yaşamak istiyor.

Sanırım onu en çok bu yüzden seviyorum. Sevdiğim sanatçılar benim için daima bir ayna görevi görüyor. Ben de yıllar içinde eski hırslarımdan tamamen arındırdım kendimi. Yazılarımı paylaşmayı çok seviyorum ama bestseller olma kaygısı taşımıyorum içimde.

İnanç Kutal’ın resimleri çocukken defterlerime karaladığım çizimlere benziyor ama Picasso’dan öğrenebileceğimiz bir şey varsa, o da bir çocuk gibi çizmenin ne kadar zor olduğudur aslında. İnanç’ın resimleri asla taklit edilemez, olsa olsa ruhsuz bir biçimde kopyalanabilir ve güçlerini tam da bu özgünlükten alıyorlar bana kalırsa.

Düşünüyorum da, bir resmi ya da bir insanı değerlendirirken tek bir şeye bakıyorum ben. “Bir ruhu var mı?” diye soruyorum kendime. Zekice görünen ama bir ruhu olmayan eserlerden ve bu eserleri üreten o çok zeki insanlardan uzak duruyorum. Böylelerine kendimi hiç yakın hissedemiyorum. Ben sevdiğim şeylerin bir ruhu olmasını istiyorum.

Dünyayı anlamadığım, bir çıkış yolu bulamadığım zamanlarda ise İnanç’ın hayaletlerini düşünüyorum sık sık. Dünyanın sonundaki tuhaf partiye giderken arabalarının tekerleklerinin yoldaki küçük çakıl taşlarına sürtündüğünü duyabiliyorum. Hatta arabada çalan şarkıyı bile duyuyorum.

Onlar Radiohead dinliyorlar. Exit Music (For A Film) çalarken birbirlerine endişeyle bakıyorlar. “Ya orada da bizi kimse anlamazsa?” diye soruyorlar birbirlerine. “Ya orada da kimse bizi sevmezse?” Ama ben şimdiden oradayım ve onları çok seviyorum… Şimdiden onları yüzümde bir gülümseme ve elimde bir tabak dolusu hayalet kurabiyesiyle bekliyorum. Ve bu dünyada benim gibi başkalarının da olduğunu biliyorum.

Zeynep Alpaslan

The Marvelettes, The Shirelles, The Shangri-Las… 1960’lı yılların rock’n roll çalan kız grupları kadifeden, şifondan, pudra pembesinden, parfümden ve hayallerden meydana gelmiş gibi görünüyordu. Bense hepsini çok seviyorum. Özellikle de yağmurlu havalarda… ve yanımda bir fincan sıcak kahve varsa.

Neden, bilmiyorum ama onları dinlerken kendimi çok mutlu hissediyorum. Hatırlıyorum da; kurdelelere, fırfırlara ve pembeye düşkün olduğum bir dönem olmuştu. Çok kısa sürmüştü ve sonunda tomboy kıyafetlerime geri dönmüştüm. Benim üzerimde durmamıştı böyle şeyler…

Yine de eğlenceliydi bence, kulağımda The Ronettes’in Walking In The Rain şarkısıyla, baykuş desenli trençkotum içinde yağmurda yürümek ve kısa süreliğine de olsa kendimi 1960’lardan bir kız grubunda çalıyormuşum gibi hissetmek.

Çoğunlukla aşk, evlilik ve kalp acısı hakkında dokunaklı ve eğlenceli şarkılar söyleyen bu kız gruplarının içinde belki de en sevdiğim ise The Ronettes’ti ve bunun en önemli sebebi, grubun vokalisti muhteşem Ronnie Spector’a olan hayranlığımdı. Bugün de hâlâ çok severek dinliyorum onları.

Arı kovanı saç modeli, Kleopatra makyajı, enfes bakışlar, kısacık etekler, yaramaz bir gülümseme: Ronnie, kız kardeşi Estelle ve kuzeni Nedra’dan oluşan The Ronettes üçlüsü bu görünümle 60’lı yıllara damgasını vurmuştu işte.

İspanyol Harlem’inden gelen Ronnie tepeden tırnağa rock’n roll’du. Veronica Yvette Bennett ismiyle, müzik için çıldıran bir ailede doğmuştu. Şarkı söylemeyi büyük annesinin apartmanının lobisinde kendi kendine öğrenmişti, bu apartmandaki akustik o çok sevdiği country şarkılarını söylemek için idealdi. Küçük Ronnie daha o zamanlardan, günün birinde İspanyol Harlem’inin Marilyn Monroe’su olacağını biliyor gibiydi.

Derken The Ronettes, müzik yapımcısı Phil Spector’un da desteğini arkasına alarak, 1963 yılında güzeller güzeli Be My Baby şarkısıyla çok büyük bir çıkış yaptı. Ronnie’nin biricik aşkına “Bebeğim ol,” diye seslendiği bu ölümsüz şarkı bir daha asla ayrılmamak üzere rock’n roll dinleyen gençlerin kalbine kazındı.

Grup bir yıl sonra gelen Presenting The Fabulous Ronettes Featuring Veronica isimli kıymetli albümüyle müzik dünyasında bir anda elmaslar gibi parıldadı. Bu albüm, Shakespeare’in deyimiyle, ‘rüyaların yapıldığı maddeden’ yapılmıştı.

Ronnie sevecenliğin, asiliğin ve çekiciliğin mükemmel bir karışımıydı. Bir zamanlar, farklı göründüğü için okulda eziyet gören o küçük kız, şimdi büyümüş ve çok havalı bir rock yıldızı olmuştu. Ne var ki Phil Spector ile evlenerek büyük bir hata yapacak, Spector yıllar içinde onun hayallerini bir bir yıkacaktı.

Ronnie’nin okulda gördüğü eziyetin bir tür devamı niteliğindeydi sanki bu ilişki. Neden travmalarımızı tekrar tekrar yaşamaya bu kadar meraklıyız sanki? “Bu sefer farklı olacak ve ben her şeyi düzeltip kendimi iyileştireceğim,” gibilerinden bir inat mı bu yoksa?

Neyse ki Ronnie sonunda kim olduğunu, nereden geldiğini hatırladı ve o evden kaçıp kurtulmayı başardı. Sonrasında ise küllerinden yeniden doğarak, kendini yeni baştan inşa etti. Bu zor olmadı, çünkü rock’n roll onun tarafındaydı.

The Ronettes’ten sonra da, müthiş solo şarkılar kaydetmeye devam etti. Mesela Ramones grubunun kalbi Joey Ramone tarafından yazılan She Talks To Rainbows şarkısı sihirliydi ve adeta ondan bahsediyor gibiydi.

“O kendi küçük dünyasında yaşayan küçük bir kız,” diyordu bu şarkıda. Ronnie’ydi bu! Büyüyünce Marilyn Monroe isteyen o küçük kız ölmemişti demek ki; hâlâ onun içinde bir yerlerdeydi. Ronnie 2022’de, 78 yaşında aramızdan ayrılana dek de o küçük kızı içinde taşımaya ve onun hayallerini yaşamaya devam etti.

Bense bugün, bu yağmurlu ve çok güzel Cumhuriyet Bayramı sabahında, The Ronettes şarkılarıyla gülümserken buldum kendimi bir kez daha. Günün birinde kurdelelere, fırfırlara ve pembeye döneceğimi pek sanmıyorum ama Walking In The Rain dinlerken yağmurda yürümek gibisi yok hâlâ!

Zeynep Alpaslan

Tarihleri karıştırıyor olabilirim ama kendimi 14 yaşında hatırlıyorum, yani 1997 yazının başı olmalı. Hâlâ yapılıyor mu, bilmiyorum ama o zamanlar bazı liseler okulun son haftasında festivaller düzenlerlerdi. Bizim okulunkinde (İstanbul Erkek) krepler pişirilir, konserler verilir, dans gösterileri yapılırdı. Robert’in tek günlük festivalinin adı ise sanırım ArtFest’ti…

“Bizim zamanımızda” diye konuşmaya devam edeceğim, çünkü gerçekte hiçbir şey eskimedi benim için. 1997 yazının başında Robert Koleji’ne, ArtFest’in yer aldığı büyük bahçeye adım atarken duyduğum heyecan hâlâ içimde.

Her şeyi hatırlıyorum, sahneler şu anda bile gözlerimin önünde. Güneşli bir gündü, flanel gömlekler giymiş insanlar çimenlere yayılmışlardı ve burası pekâlâ Seattle da olabilirdi.

Bir ayağı alçıda kızıl saçlı bir kız vardı, öteki ayağındaki kırmızı mary jane ayakkabısı güneşin altında mücevher gibi parıldıyordu. Bir köşede, küçük bir masanın üzerinde ise bir kutu dolusu hamster duruyordu. Hamsterlar çok şirin ve kıpır kıpırdı. Başlarında duran şapkalı kız ise herkese durmadan “Hamster ister misiniz? Bedava!” diyordu.

Ve sahnede en sevdiğim lise gruplarından biri (hangi okulun grubuydu, unuttum) Nada Surf’ün muhteşem Popular şarkısını cover’lıyordu. Saçları gözlerine dökülen havalı solist çocuk şarkı sözlerini buruşuk bir kâğıttan okurken, ben de onu izliyor, domates gibi kızarıyor ve bunu kimsenin fark etmediğini umuyordum.

Evet, her şeyi hatırlıyorum. Çimenlerin kokusunu, bulutların şeklini ve bir geçmiş ya da gelecek duygusunun olmayışını… Sadece ben ve müzik, bir de hamsterlar. Sadece biz vardık ve sonsuza dek sürecek gibiydi o an.

Bir bakıma, sürdü de… Böyle düşünüyorum şimdi. Bazı şeyler hiç değişmedi benim için, çünkü onlar geçici bir heves değildi. Ve şimdi, bu grunge ruhun yeni gruplarda yaşamaya devam ettiğini görmek mutlu ediyor beni. İşte, dün gece Karga’da Voyvo’yu izlerken tam da bu yüzden sık sık saçma bir şekilde sırıtırken buldum kendimi!

Gitar ve vokalde Anıl, basta Mert Berkay, gitarda Berke ve davulda Tuğrul vardı sahnede. Bu üçlü, 2016’da Taksim’de Nirvana çalmak için bir araya geldiklerinden beri hiç ayrılmamıştı. Zaman Zehir isimli ilk albümleri de üç yıl önce yayımlanmıştı.

Onları izlerken kutudaki hamster’ları düşünmeden edemedim. Grunge günlerimi ve o günlerin bittiğini düşünerek aslında ne kadar yanıldığımı… Voyvo tam da karşımda, fişek gibi çalıyor ve yaşatıyordu o ruhu. Onlar sahnedeyken, hamsterların ruhlarının da orada olduğunu ve benimle dans ettiğini hissettim. Tuhaf ve harika bir şeydi bu!

Ama Voyvo basit ve nostaljik bir grunge güzellemesinden ibaret değil. Ona kendinden çok şey katarken, ruhunu ve özünü korumak koşuluyla, onu bambaşka bir şeye dönüştürüyor aslında. Mesela Seattle’ın depresyonunun yerine çocuksu bir neşeyi, karamsarlığın ve ağır melankolinin yerine de punk’ı ve enerjik bir isyan duygusunu yerleştiriyor.

Voyvo belki hâlâ kendi sesini arıyor, belki de onu çoktan buldu ve kendisine bu yolculukta eşlik edecek insanları yavaş yavaş bir araya toplamaya çalışıyor. Bilmiyorum… Ama bu eşsiz yolculuk onları nereye götürürse götürsün, hiçbir zaman ruhlarını kaybetmemelerini diliyorum; çünkü bu ruh, içinde yaşamak zorunda olduğumuz siyah beyaz dünyaya renk katıyor.

Robert’in bahçesi 1997 yazının başında bir günlüğüne nasıl Seattle olduysa, dün gece Karga da bir geceliğine 1997’nin Robert Koleji oldu benim gözlerimde. O gün, güneş batar ve müzik biterken, kutudaki hamsterlar da birer birer yeni evlerine doğru yola çıkmışlardı ve arkadaşının koluna girerek evinin yolunu tutan koltuk değnekli kızın kırmızı mary jane ayakkabısı, tıpkı Nada Surf’ün şarkı sözlerinin yazılı olduğu o buruşuk kâğıt gibi, bir daha asla silinmemek üzere beynime kazınmıştı.

Hayatım boyunca öyle bir ayakkabı istedim. Benzerlerini buldum ve giydim ama asla, asla aynısını bulamadım hiçbir yerde. Gerçekte aradığım şey ise 14 yaşımın kolay etkilenen, şimdi’de yaşayan, bir geleceği ya da geçmişi olmayan o katıksız masumiyetiydi belki de. Ben hâlâ aynı kişi olsam da, bunu hiçbir zaman geri alamayacağımı biliyorum. Ama Voyvo gibi gruplar oldukça, umut etmeye devam edebilirim bence!

Zeynep Alpaslan

Aynanın öteki tarafında, kendi içimdeki hüzün ve karanlıkla yüzleşiyorum ben. Ağustos mage tears dinleyerek geçti. Eylül, sonbaharı müjdeliyor… ve sabah kahveme eşlik eden kişi bir kez daha mage tears oluyor şimdi.…

Arkadaşım Ecem’le yazışıyoruz her sabah, kahvelerimizi içerken. Onu ne kadar sevdiğimizden söz ediyoruz birbirimize. Bazen onun çizimlerini gönderiyorum Ecem’e. O soluk, pastel renkli resimler de tıpkı şarkıları gibi sessizce sevgi sözcükleri fısıldıyorlar bize. Biliyorum ki, Ecem de kendi aynasının içinden geçerek geldi bu ülkeye.

Arkadaşımla ayrı şehirlerde yaşıyoruz ama hiç uzak hissetmiyorum kendimi ona. Sabahları onunla konuşurken, mage tears’in müziği küçük çayır örümcekleri gibi mekik dokuyor aramızda, bizi büyülü ipleriyle birbirimize bağlıyor bir kez daha.

Kendimi şanslı hissediyorum bunun için. Bu dünyada gerçekten sihirli insanlar var ve ben birkaç tanesini buldum bile çoktan. Sonra, bu sihri nasıl yarattığını ve nasıl muhafaza ettiğini öğrenebilmek için, “mage tears” adıyla müzik yapan Nicole ile konuşmaya başlıyorum ve aşağıda okuyacağınız upuzun ve çok samimi söyleşi çıkıyor ortaya.

Merhaba, Nicole! Müziğini ve resimlerini ne kadar sevdiğimi tarif edemem. Burada olduğun için teşekkür ederim. Patti Kahve Yapıyor’a hoş geldin!

Merhaba Zeynep! Çok teşekkürler! Beni davet ettiğin için teşekkür ederim!

Hem müziğinde hem de sanatında tekrarlanan belli başlı temalar var. Evden ayrılmak ve eve dönmek, geçmişi ardında bırakmak ve geçmişi anımsamak, gitmek ve gelmek… Senin için ne ifade ediyor bütün bunlar?

Aslında bunların kaynağı, birkaç yıl önce ilk kez evden ayrılmamdı; bu aynı zamanda başka bir ülkeye taşınmak anlamına da geliyordu. Amerika’nın herhangi bir yerine taşınmak, 15 yaşımdan beri, yani internette diğer “küçük yatak odası sanatçıları”yla ilk kez bağlantı kurduğumdan beri kurduğum bir hayaldi ve bunun gerçekleşebileceğini hiç düşünmemiştim. Bu gerçekleştiğinde (hâlâ sonsuz minnet duyuyorum), diğer tüm duyguların ötesinde kendimi çok kaybolmuş hissettim.

O zamanlar, eve dönerken her seferinde korkunç bir endişe ve panik hissediyordum. Sanki hayatım iki yer arasında bölünmüş gibiydi: ev ve bir rüya; artık nasıl şimdi’de var olabileceğimi bilmiyordum. Her zaman herhangi bir değişiklikte ve “doğru” seçimi yapmakta zorlanan, ait olmadığını hisseden ve eşyalarla anılara sıkı sıkıya tutunan biri oldum; bu yüzden taşınmak, her zaman hissettiğim bütün o şeylerin bin katı gibiydi. Uzun bir süre boyunca sanatımı sadece bu konu üzerine yapabileceğimi hissettim.

Müziği ve sanatı kötü günleri atlatmanın bir yolu olarak kullanıyorsun gibi hissediyorum nedense. Bir çıkış yolu olarak… Üretmek, iyileşmenin bir parçası mı senin için? Dahası, kırık kalpler için hazırda bekleyen bir reçeten var mı?

Evet, müzik ve sanatla uğraşmak iyileşmeme gerçekten yardımcı oluyor ve bunlar benim en önemli çıkış noktalarım. Bazen zor dönemlerin ortasında düzenli olarak yaratıcı olmakta zorlanıyorum ama daha fazla enerjim olduğunda kullanmak üzere düşüncelerimi ve fikirlerimi her zaman bir kenara not ediyorum.

Duygularımı ifade etmek için doğru kelimeleri ve sesleri bulmak benim için gerçekten iyileştirici bir etki yaratıyor; son zamanlarda bunun bir tür bulmaca ya da oyun gibi hissettirdiğini fark ettim. Sonunda doğru kelimeyi ya da akoru bulduğumda, o anda nasıl hissediyor olursam olayım, muazzam bir mutluluk duyuyorum; çünkü sanki bir şey yerine oturmuş gibi hissediyorum ve belirli bir duyguyu tam da istediğim şekilde ifade edebiliyorum.

Ayrıca, duygularımı somut bir şeye dönüştürebildiğimde, onlarla daha barışık hissediyorum. Sanki bir döngü kapanmış gibi hissediyorum; düşüncelerim çözülüp görebileceğim bir şeye dönüşüyor. Özellikle de o anda ne hissettiğimi tam olarak kelimelere dökmekte ve tam olarak anlamakta zorlanan bir otistik kişi olarak, müzik ve sanat yapmak, bazen ifade etmekte zorlandığım düşüncelerimi, kelimelerin yanı sıra sesler ve görüntülerle de kendi hızımda ifade edebildiğimi ve açığa çıkarabildiğimi hissettiriyor.

Seni dinlerken, çocukken sevdiğim resimli kitapların içine girmişim gibi hissediyorum. O büyülü dünyalara ışınlanmışım gibi… Resimlerin de tam olarak o dünyalardan çıkıp gelmiş gibi. Hiç çocuklar için bir kitap yazıp resimlemeyi düşündün mü? Bir çocuk kitapları yazarı olarak, en çok bunu merak ediyorum galiba…

Bu beni gerçekten çok mutlu etti, teşekkürler! Eski çocuk kitaplarını hâlâ çok seviyorum ve küçük bir koleksiyonum var. Kendi çocuk kitabımı yazmayı kesinlikle düşündüm. Daha küçükken annem beni iş yerine götürdüğünde, hikâyeleri bilgisayarda yazıp çıktısını alır, sonra da hepsini bir klasörde saklardım.

En iyi hatırladığım hikâye, bir ormanda maceralara atılan ve yol boyunca farklı dostlar ve düşmanlarla karşılaşan tavşan Leakamill’in hikâyesiydi. Bu hikâyeyi, her sayfaya uygun olarak Google’da bulduğum resimlerle birlikte çevrimiçi bir kitap şablonuna yerleştirdiğimi hatırlıyorum. Bir gün bunu gerçek bir kitaba dönüştürmeyi hep hayal etmiştim ve bunu hâlâ çok istiyorum.

Bazen rüyalarımda şiir yazıyorum ama uyandığımda onu çoktan unutmuş oluyorum. Senin şarkıların ise rüyalarından yanında getirdiğin şeylere benziyor bana kalırsa. Rüyalarını hatırlar mısın? Nasıl rüyalar görürsün? Müziğin sana rüyalarında geldiği oldu mu hiç?

Aynı şey bana da oluyor! Rüyamda bir şarkı aklıma geliyor ve içimden “Uyandığımda bunu hatırlamalıyım,” diyorum ama melodiyi tam olarak hatırlayamıyorum ve rüyada hissettiğim o heyecan, uyandıktan sonra kaybolup gidiyor.

Yine de müzik ve sanatım için rüyalarımdan hâlâ çok ilham alıyorum. Rüyalarımın çoğunu hatırlıyorum; bazen hemen, bazen de gün boyunca parça parça. Hatırlamak istediğim ya da bana özellikle çarpıcı gelenleri yazmayı seviyorum. Rüyalarım çoğu zaman oldukça ayrıntılı oluyor; bu çok eğlenceli olabiliyor ve kabuslar dışında hiç uyanmak istemememe neden oluyor.

Rüyalarımda sık sık, etrafta kediler ve hayvanlar bulduğumu, pek de mantıklı gelmeyen yerlerde keşifler yaptığımı ve heyecan verici maceralara atıldığımı görüyorum. Ghibli filmlerine benzeyen bir kasabada devasa tahta ayaklıklarla yürüyor, ormanda bir halat köprüye rastlıyor, pembe bir şifacı uzaylıyla tanışıyor, bir hayalete dönüşüyorum.

Bazen rüyalarımda gördüğüm sahnelerin ya da karşılaştığım insanların fotoğrafını ya da video’sunu çekmeye çalışırım; uyanınca onları görmek için heyecanlanırım ama uyanıp gerçekte ne olduğunu fark ettiğimde hayal kırıklığına uğrarım.

Hiçbir şarkıyı tamamen rüyamdan almadım ama müzikle ilgili sık sık rüya görüyorum; örneğin canlı performans sergilediğim ve berbat çaldığım (sözleri unuttuğum, panik içinde geç kaldığım, sahneyi net göremediğim) ya da kendime son derece güvenerek hayatımın en iyi performansını sergilediğim rüyalar gibi.

Bazen bildiğim şarkıları da rüyamda görüyorum; sanki şarkı rüyamın arka planında çalıyor ve tüm sözlerini duyup eşlik edebiliyorum, bu çok eğlenceli oluyor! Rüya görmeyi gerçekten çok seviyorum.

Roald Dahl, “Sihre inanmayanlar onu asla bulamazlar,” demiş. Sen sihre inanıyor musun?

Işınlanma gibi sihirli olaylara inanıyor muyum, emin değilim; ama sanki her zaman daha büyük bir şeyden küçük işaretler alıyorum gibi geliyor bana; bu işaretler de en çok ihtiyaç duyduğum anlarda ortaya çıkıyor.

Kaybolmuş hissettiğimde hangi yolu seçmem gerektiğine dair işaretler ya da içimdeki güven duygusu; bir yabancının bana söylediği bir şey gibi rastlantısal ama derin anlamlar taşıyan anlar; bir şeyi düşünürken hemen ardından o şeyin gerçekleşmesi gibi.

Kendimi gerçekten üzgün hissettiğim günlerde evimde bir kedi bıyığı buluyorum; genellikle uzun süre hiç görmediğim için bunları her zaman iyi şans ya da her şeyin yoluna gireceğine dair küçük bir cesaret kaynağı olarak görüyorum.

Bu anların çoğu tesadüf olarak değerlendirilebilir, ancak bazıları o kadar inanılmaz geliyor ki, dışarıda daha fazlasının olması gerektiğine inanıyorum; bu yüzden çoğunlukla bunları ciddiye alıyorum. Ayrıca iki kez hayaletle ilgili bir deneyim yaşadım, bu yüzden öteki dünyaya ait her şeye karşı her zaman açık fikirliyim.

Resimlerinde sık sık küçük melankolik hayvanlar çıkıyor karşımıza. Bir hayvan olsaydın ne olurdun?

Kesinlikle bir kedi olurdum! Kediler en sevdiğim hayvanlardır. Onlara karşı her zaman bir çekim hissetmişimdir ve onlarla bir bağ kurmuşumdur; ayrıca bence huzurlu bir hayat sürüyorlar.

Çok sevdiğim Cats In The Cold albümün her zaman için çok samimi geliyor kulağa. Yanı başımda çalıp söylüyormuşsun gibi… Kayıt sürecinden söz eder misin biraz?

Çok teşekkür ederim! DIY (Kendin Yap) kayıt sürecini her zaman sevmişimdir. Cats in the Cold albümünü yaparken odamda tek başıma kalıp, çoğu zaman aynı anda hem şarkı yazıp hem de kayıt yapıyordum; elimdeki imkânları kullanarak, kayıt ve prodüksiyon konusunda öğrenmem gereken çok şey olduğunu bilsem de, bir şekilde işleri yoluna koymaya çalışıyordum. Her şeyi yatağımda ya da yerde, telefonumdaki Sesli Notlar uygulaması ile GarageBand’i bir arada kullanarak kaydettim. Şarkıların çoğu, üzerine armoniler, gitar ve klavye eklenmiş Sesli Notlar kayıtlarından oluşuyor.

Sanırım bazı sesli notları düzgün bir şekilde yeniden kaydetmeye çalıştığımı hatırlıyorum, ama aslında sadece demo olacağını düşündüğüm kayıtları o kadar beğendim ki, sonunda bunlar şarkıların kendisi haline geldi. Kayıt yaparken mahalle sesleri ya da evimde olup bitenler gibi beklenmedik arka plan seslerini de her zaman çok sevmişimdir. Nervousşarkısında bir siren var; başka bir şarkıda ise uzaktan annemin “Dün gece seni görmek çok güzeldi!” dediğini duyabilirsiniz.

Kayıtlardan bu tür şeyleri asla silmem çünkü bu, o anki hayatı daha da ölümsüzleştiriyormuş gibi geliyor bana. Yıllar sonra dinlediğimde, o şarkıyı kaydederken ambulans istasyonunun yanındaki 7. katta yaşamak nasıl bir şeydi ya da birlikte yaşadığımız zamanlarda alt kattan annemin sesini duymak nasıl bir şeydi, bunu hatırlayabileceğim. Bu eklemeler, şarkıları benim için çok daha özel kılıyor.

Çocukken en sevdiğin kitaplar ve müzikler nelerdi? Çocukluğun hâlâ ilham veriyor mu sana?

Fantastik macera kitaplarını okumaya bayılırdım! Hâlâ aklıma gelen ve keşke elimde olsaydı ya da adını bilseydim dediğim bir kitap var; o kitapta mantarların üzerinde oturan ve arkalarında mor yıldız izleri bırakan perilerin resimleri vardı. Ayrıca resimli bir Bir Yaz Gecesi Rüyası kitabını ve Gökkuşağı Sihri serisini çok sevdiğimi hatırlıyorum; büyüdükçe de en sevdiğim yazarlar Jacqueline Wilson ve Sophie McKenzie oldu.

Çocukken çoğunlukla sadece liste başı şarkıları, ilahi müzikleri ve annemle büyükannemin dinlediği şarkıları (70’ler, 80’ler ve Motown) dinlerdim, ama genel olarak müziği çok severdim ve hâlâ birlikte büyüdüğüm şarkıların çoğunu seviyorum.

Çocukluğumdan ve anılarımdan genel olarak ilham alıyorum. Ailemin hikâyelerini dinlemeyi ve eski fotoğraflara bakmayı seviyorum; ayrıca gün içinde başıma gelen rasgele şeyler sayesinde çocukluk anılarımı hatırlamayı da çok seviyorum.

Ailemin diğer üyelerinin çocukluklarından da ilham alıyorum. Her zaman onların anılarını ve deneyimlerini dinlemeye varım; bazen de geçmişe dönüp, gençlik yıllarında bir süreliğine onlarla birlikte hayatı paylaşmayı hayal ediyorum.

Çocukluğumdan beri, tanımlayamadığım bir melankoli var içimde. Kendimi en mutlu hissettiğim anlar en çok gülüp eğlendiğim anlar olmuyor asla. Mutluluk, içinde bir parça hüzün de barındıran, karmaşık ve ciddi bir duygu benim için. Melankoli, huzur, başka yerde olmayı istememe hali ve yaşama sevincinin tuhaf bir karışımı gibi… Benim için mutluluk tam olarak bu. Güne kahve içerek, kedilerimle oynayarak ve seni dinleyerek başlamak! Bunun bir parçası olduğun için sana teşekkür ederim. Senin mutluluk tanımın nedir acaba?

O duyguları çok iyi anlayabiliyorum. En çok eğlendiğim anlarda bile o anın tadını çıkarmakta zorlanabiliyorum; çünkü bunun yakında bir anıya dönüşeceğini düşünmeye dalıyorum. Bu yüzden, o anı en iyi şekilde değerlendirmek için içimde genellikle gizli bir hüzün ya da hafif bir baskı hissediyorum. Bence her şeyin sürekli değiştiğini ve bunun kendi kontrolümüz dışında olduğunu kabul edebilmek, mutlu kalabilmenin önemli bir parçasıdır.

Günlük hayatımdaki mutluluğun büyük bir kısmı, kahve içmek ve kedilerimle vakit geçirmek, pencereden dışarı bakıp güzel bir gökyüzünü seyretmek, küçük işleri halletmek, uzaktan gelen karaoke seslerini duymak gibi küçük ve yavaş sevinçlerde yatıyor. Son birkaç yıldır, uzun vadeli mutluluğu kendimi kabul etmek olarak da görmeye başladım.

Nöroçeşitli olduğumu fark etmeden ve neden sürekli bir aidiyetsizlik hissi yaşadığımı anlamadan önce, başkaları tarafından kabul edilmeye her zaman çok büyük önem verirdim; sanki onaylanmak, kendimi değerli hissetmemin tek anahtarıymış gibi.

Bir yere ait olmaya çalışmak, kendimi tam olarak ifade etmekten ya da görünür olmaktan korkmak, başkalarını memnun etmeye çalışmak, maske takmak şeklinde ortaya çıkıyordu ve sonuçta kimliğimle daha da fazla mücadele etmek zorunda kalıyordum. Bence mutluluk, başkalarının olası görüşlerini önemsememek, kontrolü bırakmak ve küçük şeyleri takdir etmek için zaman ayırmaktır.

Deniz mi, orman mı? Sonbahar mı, ilkbahar mı? Mavi mi, pembe mi? Görünmez olmak mı, uçmak mı? Cadılar Bayramı mı, Noel mi? Hayaletler mi, vampirler mi? Peki ya insanlar mı, yoksa kediler mi?

Orman

Sonbahar

Pembe

Uçmak

Cadılar Bayramı

Hayaletler

Ve insanlar! Ama kediler de hemen arkasından geliyor…

Son olarak, Patti Kahve Yapıyor okurları için “hayatının soundtrack’inde” yer alan birkaç şarkıdan oluşan mini bir çalma listesi yapar mısın?

1.Alex G - Sandy

2.The Loner(s) - The F Word

3.Ico - Heal

4.The Ronettes - Be My Baby

5.Fleetwood Mac - Everywhere

Cevapların için teşekkür ederim!

Beni ağırladığın ve sanatımı takdir ettiğin için çok teşekkür ederim. Patti Kahve Yapıyor’un bir parçası olduğum için çok mutluyum.

Çocukken pilot ya da astronot olmayı hayal eden kaç kişi büyüdüğünde bu hayalini gerçekleştirebildi acaba? Hiçbir çocuğun, hayallerinde LinkedIn’e yer verdiğini sanmıyorum ama birçoğumuz kendimizi orada bulduk sonunda.

Ben değil. Ben hep yazar olmak istedim. Ama aynı zamanda arp sanatçısı, timsah terbiyecisi, trapezci ve cadı olmak istiyordum; yani görünürde mutlu azınlığa dahil olsam da, ben de tam olarak hayallerimi gerçekleştirmiş sayılmam aslında.

Geçen gün çocukluk arkadaşım Seda’yla hayallerimiz hakkında konuştuk. Bu yaşımıza kadar gerçekleştirebildiklerimiz hakkında değil de, suya düşenler hakkında… Hiç başlamayan, yarım kalan ya da hiç var olmayan şeyler hakkında.

Düşünüyorum da, çocukken tıpkı Sylvia Plath’ın Sırça Fanus’ta yazdığı gibi bir incir ağacına sahiptim ben de. Her bir dalının ucundan mor incirler sarkıyordu bu ağacın… Ve ben hangisini yiyeceğime karar vermeye çalışıyordum umutsuzca.

İncirlerden biri evlilik ve çocuklardı. Ben henüz küçük bir kızken bile biliyordum asla anne olmayacağımı, o ayrı… Ama yine de oradaydı, işte. Bir diğer incir, gezgin bir sirke katılmaktı. Sylvia Plath için değil, benim için elbette... Bir tanesi yazar olmak, bir başkası arp çalmak, ötekisi mor kadifeler ve gümüş yüzükler içinde bir cadı olmaktı.

Bense tam da dalların çatallandığı yerde oturuyordum. Bir karar vermem gerekiyordu, yoksa incirler çürüyüp yerlere dökülecekti ve ben hiçbir şey yapamayacaktım hayatımla. Sonunda yazar olmayı seçtim ve başka her şeyi feda ettim bu uğurda.

Bu seçimi bana yaptıran şey neydi? İçe dönük bir çocuk olmam mı? Başka dünyalara duyduğum özlem mi? Gerçek hayatla yetinememem mi? Başka biri olmak istemem mi? Hayal gücümün geniş olması mı? Yoksa sadece yazmayı sevmem mi?

Bilmiyorum… Hiçbir zaman da bilemeyeceğim belki de. Ama biliyorum ki, yazmak aynı anda birçok farklı hayat yaşamamı, birçok incirin tadına bakmamı sağlasa da, bir yanım sirkleri ve timsahları düşlemeye devam edecek daima.

Bazı incirler ise tamamen hayal ürünü. Gerçekleşmesi imkânsız hayalleri temsil ediyor bu meyveler bana kalırsa. Seda küçükken bir at istermiş odasında. Annesiyle babası atın nerede uyuyacağını sorduklarında ise onlara yatağının yanındaki küçük boş şilteyi gösterirmiş. Tabii, hiçbir zaman bir at alınmamış ona.

Bense altın rengi bir arp hayal ediyordum. Arpım o kadar kocaman olacaktı ki, boyu benim boyumu bile aşacaktı. Onu çalmak için parmak uçlarımda yükselmem gerekecekti. Aynı zamanda sihirli olacaktı. Ben onu çalarken tıpkı Disney’in Pamuk Prenses’inde olduğu gibi etrafıma mavi kuşlar doluşacaktı. Söylememe gerek yok ama bana da hiçbir zaman sihirli bir arp alınmadı.

Düşünüyorum da, bir çocukluk hayalini asıl suya düşüren şey, büyüyüp de onu unutmamızdır belki de. Çocukluk hayallerini unutmak, kalbinin derinliklerinde çocukluğunu öldürmek gibi geliyor bana. Gerçek dünyanın içinde kaybolmak ve sihri öldürmek… Biraz sinir bozucu bir insana dönüşmek. Bu da incir ağacını kökünden kesmekle aynı şey bence.

Çocukluğunu hiç yaşayamamış, hatta kendi çocukluğunu tamamen kafasından silmiş insanların bu ülkede çocuklara, kadınlara, hayvanlara, doğaya ve güzel olan her şeye yaptıkları akıl almaz kötülükler yüzünden nefes alamıyorum bugünlerde.

Hayalleri olmayan, bu yüzden de hayal kuranların hayallerini yıkmaya çalışan insanlar sarmış durumda etrafımızı. Bir geleceğe sahip olmadığı için, sonsuz olasılıklarla dolu incir ağaçlarına düşman olan… Hayat bir savaş alanı bugünlerde ve biz her gün yeni baştan kaybediyoruz bu savaşı.

Üstelik, kendi küçük dünyalarımızda da güvende değiliz artık. Sığınaklar her an hücreye dönüşebiliyor. Bu yüzden de ben koparabildiğim kadar incir koparmak, kurabildiğim kadar çok hayal kurmak istiyorum. Hayaller dünyamı büyütüyor, genişletiyor ve akıl sağlığımı korumama yardımcı oluyor.

Seda elbette ki evini bir atla paylaşmayı hayal etmiyor artık. Ama odasındaki boş yatağı bir ata vermek isteyen o küçük kızı hiçbir zaman unutmadı ve bu da onun için dış dünyanın kötülüklerine karşı bir kalkan görevi görüyor.

Ben sihirli bir arp çalmayı hayal etmiyorum ama günün birinde sihirli bir arp çalan küçük bir kızın öyküsünü yazacağımdan eminim. Çocuk kitapları yazmak, çocukluk hayallerimden asla kopmamamı sağlıyor ve beni daha mutlu biri yapıyor.

Kendimi Heidi Moreno’nun illüstrasyonundaki şu küçük fare gibi hissediyorum. Bu çizimdeki küçük fare, balkabaklarıyla süslediği küçük evinde, daktilosunun başında oturup hayallerini yazıyor. Belki de bir cadı olmayı başarmışımdır bile… Çünkü yazmak, bana büyü yapmakmış gibi geliyor!

Zeynep Alpaslan

Atölyemde akşamüstü. Kedilerimle Wend’in yeni albümü A Giggle In Hell’i dinliyoruz. En çok Seashell şarkısını seviyoruz. Onu üst üste çalıyor ve birbirimize sokuluyoruz. Ne mutlu bize ki; bizler Taylor Swift’in değil, İpek Kızıltan’ın dünyasında yaşıyoruz.

Aslında İpek (Wend) hakkında daha önce de yazmıştım ama yeni albüm vesilesiyle bir kez daha ondan söz etmek istedim size. İpek 2015’te davul, pandemi döneminde de gitar öğrenmiş ve o zamanlardan beri kendi şarkılarını yazıp kaydediyor.

Ama hepsi bu değil. O, en melankolik zamanlarında bile yüzünü güneşe dönen bir ayçiçeği benim gözümde. Ünlü olma peşinde koşmayan, kendi dünyasında yaşamaktan mutlu olan azınlıktan… Bu da bence iki yazıyı birden hak ediyor.

Küçükken babam bana kocaman bir deniz kabuğu vermişti. Onun çocukluğundan kalma… Kulağımı deniz kabuğuna dayadığımda, denizin sesini duyardım ve bayılırdım buna.

Büyüdüğümde, duyduğum şeyin aslında kulak içi titreşimlerden ibaret olduğunu (falan filan) öğrendim ama umurumda bile olmadı. Bana göre hâlâ denizin şarkısı bu ve kaç yaşına gelirsem geleyim, kimse elimden alamaz onu.

Wend ise sahilden topladığım değerli bir deniz kabuğunu hatırlatıyor bana. Onun lo-fi kayıtlarını dinlemek, rengârenk deniz kabuklarını dinlemek gibi geliyor. Onu dinlerken kendime şöyle soruyorum:

Ben hangisiyim şimdi; deniz mi, deniz kabuğu mu, yoksa müzik mi? “Ben sevdiğim her şeyin bir toplamıyım,” diye cevap veriyorum sonra. “Öyleyse daha çok sevmeliyim kendimi!”

Ne var ki, bazen kendimi çok saf ve çocuksu buluyorum. Derken bana benzeyen birileri çıkıyor karşıma ve dünyada yalnız olmadığımı fark ediyorum şaşkınlıkla. Benim gibi, dünyaya çocuksu bir merakla bakan birileri… Tıpkı İpek gibi, seramik kupalar yapan, şarkılar kaydeden ve gözlük çerçevelerini çiçeklerle süsleyen birileri!

Wend’in yeni albümü A Giggle In Hell hakkında ne söyleyebilirim ki? Bu müzik beni denize ve ormana götürdü, aynı zamanda da bana tuhaf bir biçimde çok sevdiğim bir illüstrasyonu hatırlattı.

Little Covens’ın bu sözünü ettiğim çiziminde bornozuna sarılmış küçük kızıl bir tilki var, saunaya girmeye hazırlanıyor. Ormanda tek başına ama kendini yalnız hissetmiyor. Saunanın ise bacasından duman çıkıyor. Orman soğuk, dağlardan çam kokulu bir rüzgâr esiyor. Oysa içerisi sıcacık ve belki de içeride onu bir tabak yulaflı kurabiye bekliyor.

İşte bu albüm, o küçük tilkinin saunada dinlenirken dinlediği albüm bence! İnsanın bir pazar akşamüstü kendini şımartırken dinlemek isteyeceği türden bir albüm… Bir deniz kabuğunun içinde bulunabilecek türden bir albüm. Deniz kabukları toplayan bir çocuğa hediye edilebilecek bir albüm.

“Sen bir ayçiçeğisin,” diyorum İpek’e. “Sen bir gülsün!” diye karşılık veriyor bana. Sanat eleştirmeni John Ruskin, “Sanatınız, sevdiğiniz şeyin övgüsü olmalıdır,” demişti galiba. Wend’in müziği de ayçiçeklerinin, deniz kabuklarının ve diğer sihirli şeylerin bir övgüsü bana kalırsa.

Bugünlerde ‘başarı’ ve ‘şöhret’ üzerine düşünüyorum bazen. İnsanların büyük hırslarına anlam veremiyorum gerçekten. Her yerde var olmayı istemelerine… Ve görünür olma tutkularına. Bense giderek kendi küçük dünyama kapanıyorum. Bir deniz kabuğunda bile yaşarım bana kalsa.

Yazmayı, üretmeyi ve bunları paylaşmayı çok seviyorum. Ama büyük masaların büyük yıldızlarının yanına oturmaktansa, küçücük bir piknik örtüsünün üzerinde sevdiklerimle sıkış tıkış oturup gökyüzündeki yıldızları seyretmek daha cazip geliyor bana.

Ben Taylor Swift’in dünyasında yaşamıyorum… ve kendi küçük dünyamda, kendime ayçiçekleri, güller ve deniz kabuklarıyla süslü küçük bir köşe yaratabildiğim için mutluyum!

Zeynep Alpaslan

Yirmili yaşlarımın sonunda, ağır alkol tüketiminin altında ezilirken ve içinde bulunduğum döngüden çıkış yolu bulamazken, bir sığınak yaratmıştım kendime. Önce bir sahil hayal etmiştim, sonra bir sokak, bir kafe, bir bar, bir sinema, mağaralar, patikalar, kaktüsler ve sonunda da kocaman bir ada.

Günlerimi içerek ve hayal kurarak geçiriyordum. Hayalimde ismini sadece benim bildiğim bu adada dolaşıyor, denize giriyor, resim yapıyor, arp çalıyor, mağaralarda uyuyor ve yağmurda dans ediyordum.

Zamanla başkaları da katılmıştı bana. Hayali arkadaşlarım… Elimde şarabımda kanepemde yatarken anlatmaya dilimin varmayacağı heyecanlar yaşıyordum. O kadar ki, duygularımın aşırı yoğunluğu yüzünden bazen kendimi ağlarken buluyordum.

Ada beni yaşamaktan alıkoyuyordu, bunu biliyordum. Ama onun aynı zamanda beni ölmekten koruduğunu da biliyordum. Orası egzotik bir yerdi; tuhaf çiçeklerle, bitkilerle, yiyeceklerle ve hayvanlarla doluydu. Biraz Palahniuk’un Günce’sindeki adayı andırıyordu ama tamamen benim eserimdi.

Hiçbir şey yazmasam da, bir roman kahramanı gibi hissediyordum kendimi. Hiçbir yere gitmesem de, bir gezgindim. Hiç gitmediğim bir yerde, hiç olmadığım birinin hayatını yaşıyordum. Sihirli bir şeydi bu.

İki yıl yaşadım orada. Adadan çıkmam için, bütün o sarhoş dalıp gitme seanslarımdan birinde mutfağı yanlışlıkla ateşe vermem gerekti. Hemen sonrasında silkelendim, terapiye başladım ve yaşadığım şeyin basit bir depresyon olmadığını, bir adı olduğunu öğrendim.

Hayatta kalabilmek için içkiyi bıraktım. Hemen sonrasında da Gezi olayları patlak verdi. Paldır küldür dünyaya döndüm. Gerçek hayata döndüm. Aileme, arkadaşlarıma, kendime döndüm. Adadaki hayali arkadaşlarım beni eteğimden çekiştirip geri dönmem için yalvarırken, onların çağrısına kulaklarımı tıkamayı öğrendim. Bu, on üç yıl önceydi.

Sonrasında oturdum ve ilk romanım Pagoda’yı yazdım. Orada adayı anlattım. Benim güzel, egzotik adamı… Bunu çocuk kitaplarım izledi ve ben kendimi gerçek dünyada yaşayan gerçek bir yazar yaptım. Bir daha da arkama bakmadım.

Yazmak, düş kurmanın sağlıklı bir yolu oldu benim için. Ayıkken sarhoş olmanın bir yolu… O dönemlerde Prag’a gittim ve Henri Rousseau’yu keşfettim. 19. yüz yılın ikinci yarısında, hiç gitmediği egzotik yerleri hayal edip tuvale aktaran gümrük memurunu…

Rousseau da hayal kuruyordu benim gibi. O da kendine egzotik dünyalar yaratıyor ve onların içinde yaşıyordu. Düşlerinde kayboluyor, sanatını bu kayboluşlar üzerine inşa ediyordu. Elinde şarabıyla kanepesinde yatıyor ve düşünüyor, düşünüyor, düşünüyordu.

İki hafta önce yine gittim Prag’a. Yine tamamen ayık ve düşlerde kaybolmaya hazır olarak… National Gallery’ye adım atıp da onu gördüğümde ise gözlerim doldu, eski bir dostuma kavuşmuş gibi hissettim kendimi. Düşünüyorum da, zaten öyleydi.

Benim küçük gümrükçü dostum, otoportresinde bir dev olarak resmetmişti kendini. Kendi düşlerinin efendisi gibi! Ve ben de onun karşısında kocamandım: Kendi dünyamın kraliçesi gibi…

Ben neredeyse ateşe verdiğim dünyamı yanıp kül olmaktan kurtardım on üç yıl önce. Sonra müzikten, çocuk kitaplarından, şiirlerden, kedi mırıltılarından yepyeni bir dünya inşa ettim kendime. Bu benim hikâyem ama aynı zamanda hayatının bir döneminde düşlere sığınan herkesin hikâyesi bence. Düşler sis gibi dağılıyor eninde sonunda ve gerçek hayat kalıyor geriye.

İki hafta önce Prag bir düş gibiydi ama bir zamanlar beni ya da Rousseau’yu esir alan türde bir düş değildi bu. Hayata dair, romantik, büyüleyici ama çok gerçek bir şeydi. Tıpkı sevginin ta kendisi gibi… Rousseau’nun, düşlerinden başka hiçbir şeyi yoktu. Ne parası ne de gerçek bir aşkı… Bense sahip olduğum şeyi düşündükçe, dünyanın en zengin insanı gibi hissediyorum kendimi.

Yirmili yaşlarımın sonunda, olmak istediğim kişiyle olduğum kişi arasında uçurumlar vardı. Şimdiyse hiçbir şey olmak istemiyorum kendimden başka. Ben müzede en sevdiği tabloyu gördüğünde ağlayan o kişi olmaya devam etmek istiyorum sadece. Sevgilisine, kedilerine, müziğe ve yazmaya çok âşık olan… Adayı terk eden. Bir ada olmayı reddeden. Hayatı seçen. Sonsuza dek ve daima.

Zeynep Alpaslan

2016 kışında kendimi yeniden inşa etmeye çalışıyordum. İlk romanım Pagoda yayımlanmış ve birçok eleştirmen tarafından ‘fazla depresif’ bulunmuş, kimilerince de yerden yere vurulmuştu. Dağılmıştım biraz, çocuk edebiyatına yönelmiştim bu yüzden. Çocuk kitapları yazmaya başlamıştım ve çocuk edebiyatının beni kurtaracağını söylüyordum içimden.

Hayatım boyunca benim için bir baba figürü olan Leonard Cohen o kış bu dünyadan göçüp gitmiş ve hemen sonrasında Donald Trump ilk kez ABD başkanı seçilmişti. Bense bunu nasıl atlatacağımı bilmeden, öylesine evden çıkmaya başlamıştım ve sık sık tek başıma Kadıköy’de dolaşırken buluyordum kendimi.

Yağmurlu bir akşam dev kazağımın ve ‘fazla depresif’ düşüncelerimin içinde kaybolmuş bir halde, Karga adında bir bara girdim. Hep duyduğum ama bir türlü cesaret edip kapısını açamadığım bir yerdi burası. En üst kata çıktım, yanımda da bir kız arkadaşım vardı.

Biz pencere kenarında otururken yağmur şiddetlendi. Trump yoktu o anda benim için, Cohen’in ölümü ve ‘başarısız’ bir ilk roman da öyle… Kadıköy’deki kış manzarası o an masallardan fırlamış gibiydi ve bu kadarı yeterliydi belki de.

Yan masamızda ise genç bir kadın oturuyordu; suluboya yapıyordu ve o an farkında olmasam da, yıllar içinde defalarca aklıma gelecek bir sahneydi bu. Onu izlediğimi hatırlıyorum, ona bakmaktan vazgeçemiyordum. Resim defteri önündeydi, küçük boya takımı ve bir bira bardağının içine koyduğu fırçalarıyla birlikte...

Yaptığı resmin neye benzediğini net göremiyordum ama önemli değildi. Dünya kasvetli bir yerdi, ben kendimi yeniden inşa etmeye çalışıyordum ve genç bir kadın muhtemelen evi gibi gördüğü bir barda tarifsiz bir mutlulukla resim yapıyordu. Bu bana tahmin edemeyeceğim kadar çok umut vermişti.

Neden bilmiyorum, sonra hiç dönmedim Karga’ya. Arka arkaya çocuk kitapları yazmaya devam ettim ve zamanla bu işe çok âşık oldum. Kendimi bu şekilde gerçekleştirdim. Bu arada Karga’yı tamamen unuttum…

Ta ki geçen sene Ercan’la tanışana dek! Ve o zaman, müzikle ve belli belirsiz bir ev hissiyle dolu bambaşka bir dünya belirdi gözlerimin önünde. Alis’in Harikalar Diyarı’na gitmesi gibi, ben de bir kez daha kibar bir beyefendinin tuttuğu o sihirli kapıdan girdim içeri. Bu kez karşıma çıkan şey, 2016 kışındaki Karga’dan çok farklıydı.

Değişen ben miydim, yoksa bar mı? Bilmiyorum. Bildiğim tek şey, ilk zamanlar konser izlemek için merdivenleri tırmanırken kalbimin ne kadar hızlı çarptığı. Ben bir çocuk kitapları yazarıyım, diyordum kendime. Buraya ait değilim. Ben hiçbir yere ait değilim. Acaba başkaları da bunu görebiliyor mu? Görebiliyorlar gibi geliyordu bana…

Bu arada Bodrum’a taşınmıştım ve İstanbul’a gidip geldikçe orada geçirmeye başladım gecelerimi. Ercan’la bir yerimiz var konser salonunda. En önde, solda, duvardaki kalın çivinin hemen altında duruyoruz hep. Çiviyi uzaktan gördüğümde kalbim çarpıyor ama bu sefer sadece sevinçle. Belki de ilk kez, kendimi bir yere ait hissediyorum. Ve tuhaf bir biçimde, burası ilk romanım Pagoda’nın hayatlarında hiç Pearl Jam dinlememiş eleştirmenlerin ‘fazla depresif’ diye yanlış anladıkları ‘grunge’ ruh haline çok uyuyor…

Şöyle oluyor: Konserlerden önce, en üst katın kapısı açılır açılmaz, Karga’nın kalbi Murat ‘Mrt’ Seçkin bahçede oynayan çocukları derse çağıran şefkatli ama otoriter bir öğretmen edasıyla “Konser on beş dakika içinde başlıyooor!” diye bağırıyor. Sıraya giriyoruz. Ve heyecanla yukarı çıkıyoruz.

Yukarısı loş ve güzel bir gecenin vaadiyle dolu oluyor. Barda duran ve Türkiye’nin en iyi şairlerinden biri olduğunu düşündüğüm Ati’ye ve sesten sorumlu (ve müzisyen) Dehan’a merhaba diyoruz. Ardından önlere doğru yürüyor, çivinin altındaki yerimizi alıyoruz. Sonra konser başlıyor, kendimizi müziğe bırakıyoruz.

Evet, insan bir bara da âşık olabilir ama bu sadece on yıla yayılmış bir aşk hikâyesi değil. Bu aynı zamanda İstanbul’un ve Kadıköy’ün yeraltı kültürünü besleyen muazzam bir oluşum üzerinden bir yazarın kişisel gelişiminin hikâyesi.

Yetişkinler için başka romanlar da yazdım o yağmurlu kış gecesinden sonra. Ama kalbim çocuk edebiyatına ait ve sonsuza dek de öyle olacak galiba. Ne var ki, artık bu iki dünyanın (çocuk kitaplarının ve yeraltı kültürünün) birbirine o kadar da zıt olduğunu düşünmüyorum. Özellikle de Trump’ın ikinci kez ABD başkanı seçildiği ve Cohen’in artık şarkı yazamadığı bir dünyada, ikisine de her zamankinden daha çok ihtiyacımız var bence.

Mrt’nin gerçekte Beyaz Tavşan olduğunu ve o kapıyı açarak bizi Harikalar Diyarı’na götürdüğünü nasıl biliyorsam, herkes için bu dünyada bir yer olduğunu da çok iyi biliyorum. Bu dünyada, bu ülkede, hepimiz için bir yer var. En güzel çocuk kitapları da bunu anlatmaz mı zaten… ve en güzel barlar?

Zeynep Alpaslan

Prag sihirliydi. Kendi yazdığım bir masalın içindeydim sanki. Çok tanıdık ve çok eskiydi. Ben uyurken karanlık bir ormanda parıldayan mantarlar ve kelebekler gibi… Ve ben nasılsa biliyordum onların var olduğunu. Ben de onlar gibi parıldamak istiyordum. Rüyalarımda onları görüyordum, tıpkı yatmadan önce okuduğu masalı rüyasında gören bir çocuk gibi.

İstanbul, sihir-sonrası inşaat sesleriyle dolu bir sabah, kahve ve çikolata… Emily A. Sprague’ın yeni çıkan albümünü dinliyorum. Aslında Emily hakkında daha önce de yazmıştım ama bu albüm o kadar güzel ki, onu tekrar tekrar yazmak istiyorum.

Emily büyürken annesi New York’taki evlerinde sık sık piyano çalarmış. Onu folk’a yönlendiren de bu sessiz, huzurlu, müzikli günler olmuş sanırım. 2010’ların başında çok sevdiğim Florist’i kurmuş ve minimal ambient-folk şarkıları yazmaya başlamış.

Güzel ve mutlu bir anı bir fotoğrafın içine hapseder gibi, duygularını şarkıların içine hapsetmiş. Onları bir kar küresinin içindeki küçük mutlu figürler gibi sonsuza dek elinde tutmaya çalışmış.

Cyano adındaki yeni albüm son birkaç günümü geçirdiğim ve dün gece ayrıldığım şehre döndürüyor beni. Kendi yazdığım bir çocuk kitabının içine ışınlıyor… Nehir kenarındaki romantik yürüyüşlere, sonbahar yapraklarına, bir kukla dükkânında gördüğüm David Bowie kuklasına, Courtney Barnett konserine ve vegan eggs benedict kahvaltılarına.

Bu müzik öylesine narin ki, bana National Gallery’de gördüğüm ve âşık olduğum bir resmi hatırlatıyor. 17. yüz yılda yaşamış, Nicolaes Lachtropius adında bir doğa ressamının yaptığı küçük bir gece tablosunu… 1664 tarihli Mantarlar ve Kelebekler’i.

Resimde, karanlık bir ormanda ay ışığının vurduğu mantarlar ve onların etrafında uçan beyaz kelebekler görülüyor. Kelebekler mantarlara âşık olmuş sanki. Onlara dokunmak için uzaklardan gelmiş gibiler. Mantarlar ise insanlar ve şehir derin bir uykudayken sihir yoluyla büyümüş gibi görünüyorlar.

Belki komik ya da tuhaf ama ben bu resmi gördüğümde yıllardır onu aradığımı fark ettim. İçimde sadece onun doldurabildiği küçücük bir boşluk olduğunu… Ve bence 400 yıl boyunca o da beni arayıp durmuştu.

Sonunda Prag’da buluştuk, upuzun birkaç dakika boyunca bakıştık ve ben telefonumla bir fotoğraf çekip devam ettim yoluma. Mükemmel bir andı. O kadar ki, henüz onu yaşarken bile ona karşı nostalji duyuyordum içimde. Sonra sıradaki tabloya geçtim ve bizim küçük sihirli buluşmamız bir anıya dönüştü oracıkta.

Lachtropius’u bir daha görür müyüm, bilmiyorum ama görürsem bile ben aynı ben olmayacağım ve belki o da aynı resim olmayacak. Hayır, kesinlikle aynı resim olmayacak… Hayatın bir tekrarı yok. İnsanlar için de resimler için de… Düşünüyorum da, biricik hayatımı beni belki de hiç sevmemiş olan insanlarla yeterince harcadım ve sadece sevgi olsun istiyorum hayatımda bundan böyle.

Hayatımı sonbahar yapraklarıyla, balkabaklarıyla ve tarçın çubuklarıyla dekore etmek istiyorum. Mantar şeklinde mumlarla, kozalaklarla ve yılbaşı ışıklarıyla… Hayatım kendi yazdığım bir masala benzesin ve içinde bol miktarda sihir olsun istiyorum. Sevgilimle dünyayı gezmek, çantamı müze dükkânlarından aldığım küçük hediyelerle ve bir parça özgürlük duygusuyla doldurmak istiyorum.

Nicolaes Lachtropius 1664 yılında (gerçek hayatta ya da düşünde) bir anlığında gördüğü mantarlarla kelebekleri resmederken, belki de bu sihirli sahneyi ellerinde tutmak istiyordu yalnızca. Tıpkı anları müziğinin içine hapsetmeye çalışan Emily gibi, o da bu güzelliği bir resmin içine hapsetmek istiyordu aslında.

Ne var ki, hiçbir şeyi hapsetmek ve olduğu gibi muhafaza etmek mümkün değil bu hayatta. Mutluluğu olduğu gibi muhafaza etmek mümkün değil… Ve ne yazık ki, mutlu anlar gerçekte öylesine sıradanlar ki; ancak geriye dönüp baktığımızda değer kazanıyorlar çoğunlukla.

Emily’nin fotoğraf-şarkılarında yakalamaya çalıştığı dolunay gibi, Lachtropius’un ay ışığında parıldayan kelebek ve mantarları da faniliği ve geçiciliği çağrıştırmaya mahkûm oluyor eninde sonunda. Ama mesele mutluluğu bir kar küresine hapsetmek değil belki de. Asıl güzel olan sihri kalbinde taşımaya devam etmek bence!

Zeynep Alpaslan

Dün geceden beri, Instagram’da @littlecovens hesabında karşıma çıkan küçük bir çizime bakıp duruyorum telefonumda. Evine dönen bir sincabın resmi bu. Küçük bir kayığın üzerinde, kim bilir hangi badireleri atlattıktan sonra, uzaklarda beliren kırmızı çatılı evine doğru gidiyor mutlulukla.

Ben de İstanbul ve Bodrum arasında mekik dokurken tam olarak böyle hissediyorum kendimi. Uzakta beliren hangi ev olursa olsun, mutlulukla koşuyorum ona. Ve oradayken, karşı kıyıdaki evi özlüyorum. Resmin içinde yer almayan, şimdilik görünmez olan evi…

Resimdeki sincabı anlayabiliyorum galiba. Yalnız bir yolculuk bizimkisi. Bir yerlerde sizi bekleyen birilerinin olması çok güzel ama yolculuk küçük bir kayığın içinde tek başına yapılıyor daima. Özlemek ve kavuşmak da insanın kendi içinde olup biten, tek kişilik bir iş aslında.

Ev neresidir, diye kendime o kadar çok sordum ki yıllar içinde. On dört ya da on beş yaşında, ilk kez sarhoş olduğumda, küçük yatağıma uzanmış ve odamın tavanının dönmesini seyretmiştim şaşkınlıkla. Hani, tıpkı Oz Büyücüsü’nde hortuma yakalanan o ahşap ev gibi… Peki, Dorothy ne diyordu filmin sonunda?

Ev neresidir, diye soruyorum kendime bir kez daha. Ev çizimlerinin asılı olduğu yerdir, diye cevap veriyorum sonra. Ev kedilerinin olduğu yerdir. Ev müziğin olduğu yerdir. Ev sevgilinin olduğu yerdir.

Ev üzerinde rüya görebildiğin bir yastıktır. Ev en sevdiğin kazağındır. Ev en sevdiğin gitar solosudur. Ev fırında tarçın kokulu bir şeylerin piştiği bir mutfaktır. Ve ev seni olduğun gibi kabul eden bir aşktır.

Ev bir yuvadır ve yuva duygusu veren her şey ya da herkes bir ev olabilir insana. Ev bir yer değil, bir duygudur aslında. Bu küçük çizimdeki sincap da bence kendi içine doğru bir yolculuk yapıyor burada. Bu çizim kendini aramak, kendini bulmak ve kendine dönmek hakkında.

Dağılmış bir yuvada büyüdüm ve asla dağılmayacağını sandığım yuvalar kurdum kendime. Kendim de tıpkı yuvalarım gibi defalarca dağıldım ve yeniden kuruldum. Sonunda kendi kendimin yuvası olmayı öğrendim. Ben evini sırtında taşıyan bir salyangoz değilim ama evini içinde taşıyan bir göçebeyim. Bedenim ve ruhum benim evim.

Küçükken kuşlarla ilgili bir ansiklopedim vardı, onu elimden düşürmezdim hiç. Orada bazı guguk kuşlarının kuluçkaya yatmak yerine yumurtalarını gizlice başka kuşların yuvalarına bıraktıklarını okumuştum. Beni ağlatmıştı bu. Kurnaz, tembel ve bencil olduklarını düşünmüştüm guguk kuşlarının.

Oysa belki de hiç kolay bir iş değildir dişi guguk kuşunun biricik yumurtasından vazgeçmesi. Belki de o, yavrusunun olabilecek en iyi şekilde bakılmasını istiyordur yalnızca. Bu o zamanlar aklıma gelmemişti ama neden olmasın? Belki de bencillikten değil, sevgilerinden yapıyorlar ne yapıyorlarsa.

Bana öyle geliyor ki, ben bunu kabul etmedikçe ne kendi ailemle barışabileceğim ne de kafamın içinde terk edilmiş küçük bir kız olmaktan vazgeçebileceğim. Bazı yuvaların dağılmaya mahkûm olduğunu, bazılarının ise başından beri hiç var olmadığını artık kabullenmeliyim.

Kuş ansiklopedisini hâlâ saklıyorum ve arada sırada açıp resimlerine bakmaktan çok hoşlanıyorum. En sevdiğim kısım ise guguk kuşlarının yumurtalarını gösterdiği sayfa. Yumurtaların üzerine tükenmez kalemle komik suratlar çizmişim. Onu bir türlü kimseciklere veremememin sebebi de bu çizimler zaten… Çocukluğumdan bir parça gizli onun yırtık pırtık sayfalarında.

Kimseyi yargılamamaya çalışıyorum artık şu hayatta, guguk kuşlarını bile. Evet, insanlar akıl almaz kötülükler yapabiliyorlar ama her madalyonun iki yüzü olduğunu da unutmamak gerekiyor hiçbir zaman. Yargılamak için değil, anlamak için dinlemek… ve her şeye rağmen, hiç hak etmedikleri zamanlarda bile, nazik olmayı seçmek.

Ben evimi iyilikle inşa etmek istiyorum. İstanbul ve Bodrum arasında mekik dokurken her iki evde de beni bekleyen iyiliğin farkındayım ve bunun kıymetini biliyorum. Bunun sonsuza dek sürmesini istiyorum. Guguk kuşlarını eleştirmeyi bırakmak istiyorum… ve sevdiklerim için onları sıcak tutacak yuvalar yapmak istiyorum.

“Ev gibisi yok,” diyordu Dorothy, Oz Büyücüsü’nün sonunda. Ama bununla kastettiği şey şuydu belki de: “Eve dönmek gibisi yok!” Hep evde kalmak güzel değil ama küçücük bir kayığın içinde yaptığın uzun bir yolculuğun sonunda sevildiğin ve istendiğin yere varmak paha biçilemez bir şey gerçekten de.

Zeynep Alpaslan

Gökyüzü gri ve bulutlu, tam da sevdiğim gibi. Sonbahar geldi mi, yoksa sevinmek için erken mi? Bütün renkler daha güzel görünüyor gözüme bu havalarda. Hayat daha güzel görünüyor. Ben daha mutlu bir insan oluyorum hem bedenimde hem de ruhumda.

Sabahları bir termos dolusu kahve yapıyorum kendime. Küçük raf9 çantamın içine defterimi ve o gün okumak istediğim kitapları koyuyorum. Sonra kulaklığımı takıp sahile iniyorum. Denizi seyrediyorum, kitap okuyorum, defterime bir şeyler yazıyorum. Bazen de meditasyon yapıyorum.

Geçenlerde sahile ne kadar yayıldığıma baktım ve eşyalarıma bağlanmayı sevmesem de, aslında onlara derinden bağlı olduğumu fark ettim. Bağımsız tasarımcılara ilgi duyuyorum son zamanlarda. Sena’nın işlerini de yeni keşfettim. Hemen hayatımın bir parçası haline geldiler. Seviniyorum bunun için.

Raf9 Yapım’ın defterlerini, print’lerini, çantalarını aldım ve bunlara baktıkça mutlu oluyorum. Sena’nın çizimlerinde çok fazla Kadıköy ve çok fazla çocuk kitabı buluyorum… ve sizin de onu tanımanızı istediğim için, hemen onunla konuşmaya başlıyorum!

Merhaba, Sena! Patti Kahve Yapıyor’a hoş geldin. Evimin çeşitli köşelerinde senin çizimlerin var ve nihayet tanışabildiğimiz için çok sevinçliyim.

Merhaba Zeynep. Çok teşekkürler nazik davetin için. Ben de seni tanıdığım için çok mutluyum.

Hayvan karakterlerinle başlamak istiyorum söze. Onları çok seviyorum, çünkü çok masum görünüyorlar gözlerime. Kediler, tilkiler, ayılar… Senin hayvan karakterlerin bana alternatif bir gerçeklikte yaşıyor gibi geliyorlar. Onları çizerken nelerden ilham alıyorsun?

Tasarlanmamış olanın gerçekliğinde yaşıyor olmalarını isterdim. Umarım böyledir. Bu işle adamakıllı uğraştığım zaman içerisinde tasarlanmış olan, bir kimliği olduğu vehmedilen, adlandırılan ve anlamlandırılan her şeyden çok rahatsız olduğumu fark ettim. Daha az düşünmek isterdim.

Resim yaparken içten ve kendiliğinden olana dair bir arayışım var. Birçok şey çizmeyi denedim, deniyorum. Ama hayvanların poz vermeye zorlanamaz olmaları ilk niyetimle tutarlı bir sonuç doğurduğu için tavşan, ayı ve tilki resimlerim beni mutlu ediyor.

“Bi Yer” isimli çizimin çok özel benim için. Üzerine sayfalarca yazı yazabilirim. Şu anda duvarımda asılı ve ona her baktığımda gülümsüyorum. Bana kalırsa, sıradan bir dünyanın sınırlarının dışında kalan bir tek boynuzlu atın öyküsü bu ve ben tuhaf bir biçimde kendimi buluyorum onda. Bu çizimin bir hikâyesi var mı?

Kızımla beraber yaptığımız bir resim o. Çok klasik ama resim yapmayı kızımdan öğreniyorum. Çocukların bir yuvarlak çizip “Bu güneş,” demesi ve o güneşin bütün güneşlerden daha gerçek olması, çocuk inanmışlığının titreşerek resme geçmesi beni belki de tek heyecanlandıran şey, bu kadar fazla temsile maruz kaldığımız hayatlarımızda.

Hayvanların bir çevre içerisinde olmasını istiyordum ama başaramıyorum. Kızımdan yardım istedim Anlamadım nasıl yaptığını ama çok güzel oldu. Resimlerimizin birbiriyle konuşabilmesi, birinin diğerinden çok ayırt edilemiyor oluşu kendimi başarılı hissetmeme sebep oldu.

Serigrafinin ne olduğundan, bu işe nasıl başladığından ve atölyenden bahseder misin biraz?

Serigrafi eski bir baskı tekniği. Bir çerçeve üzerine gerilmiş çok minik gözenekli bir kumaşı birtakım kimyasallar yardımı ile şablon hâline getirmek en basit haliyle. Ben en başta takip ettiğim bazı sanatçıların bu baskı tekniğini son işin bizatihi parçası hâline getirmelerinden etkilenerek öğrenmeye başlamıştım.

Resimlerimin müsveddesiz bir şekilde, şablon üzerinde negatiflerini oluşturmaya çalıştım. Beni çok memnun eden bir sonuç almış değilim ama tekniği öğrenmiş oldum. Böylece her yüzeye baskı yapabiliyorum. Dijital baskının aksine serigrafi ile alınan baskıların mürekkep doygunluğu, her birinin kendi içindeki minik hataların getirdiği biriciklik güzel ve çokça romantize edilen bir şey.

Kırtasiye ürünlerine çok düşkün biri olarak, defterlerine de bayılıyorum elbette. Peki, senin tuttuğun bir defter var mı? Yazmakla aran nasıl?

Yazmakla aram hiç yok. Yazdığım bir şeye geri dönüp bakmaktan ödüm kopar. Telefonun notlarına yazdığım yemek listesine bile ertesi gün bakınca “Amma numara yapmışsın,” ya da “Ahkam kesmişsin,” diyorum.

Biriken her şeyin ehlinde değilse büyüklük tasladığına ve bir diğerine kendini kötü hissettirdiğine inanıyorum; bu para da olabilir, söz de, bilgi de… Ben de sözümün somutlaşmasında ehil değilim ve bu bana kendimi kötü hissettiriyor.

Damgalar yapıyorsun bir de. Nasıl işliyor bu süreç?

Damga, Raf9’u kurduktan sonra defter dışında nasıl bir ürün ortaya çıkarabilirim arayışımdan çıktı. Önce silgileri oyup damgalar yapabileceğime inanmıştım ama tabii ki imkânsızmış.

Biraz aradıkça bir tür polimer ve ultraviyole ışık kullanarak damga üretebileceğimi öğrendim. Çok severek yaptığım bir iş bu. Mürekkebin çok tuhaf bir büyüsü var. Kötü bir sonuç almak neredeyse imkânsız.

Çizerken ellerinin titremesi, mürekkebin dağılması gibi ‘kaza’ unsurlarını da bile isteye sanatının bir parçası halin getirmişsin sanki, öyle değil mi?

Evet. Kafamın bir tarafında hep içten ve kendiliğinden bir resim nasıl ortaya çıkar sorusu vardı. Birçok malzeme denedim. Çoğuyla barışamadım. Öngörülemez ama yönlendirilebilir oldukları için mürekkep ve fırça kullanmayı seviyorum.

Ursula K. Le Guin’in yazmayı at sürmeye benzettiği meşhur bir paragrafı var, alıntılayayım; mürekkeple ilişkimde kendime oradan pay çıkarıyorum:

“Yazmak bir bakıma at sürmeye benzer. Atı siz yönlendirirsiniz ama atın da kendi bedeni, kendi enerjisi ve gitmek istediği bir yönü vardır. İyi bir binici dizginleri ne zaman sıkacağını, atı ne zaman serbest bırakacağını ve ne zaman onun gücüne güvenip kendini onun akışına bırakacağını bilir. Metin de böyledir; onu siz kurarsınız ama bir noktadan sonra kendi canlılığına, kendi ritmine kavuşur. Dizginleri çok sıkarsanız hikâye nefes alamaz, tamamen serbest bırakırsanız da kontrolü kaybedersiniz.”

Müzikle aran nasıl? Atölyende en çok kimleri dinliyorsun?

İş yaparken müzik dinleyemiyorum ben. Atölyemde hep Yeşilçam filmleri açıp dinlerim. Bir tarafta ritim akıyorken başka bir işle uğraşınca kendimi çok sıkışmış hissediyorum. Bayağı klostrofobik hâller geliyor.

Çok yeniliğe de açık değilim müzik konusunda. Belli başlı sevdiğim şarkılar var; dinlerken başka bir şeyle uğraşmam, genelde canlı performansları defalarca tam odaklanmış şekilde izlerim. Müzisyenlerin icrasını gözetlemek tek tük hazlarımdan biri.

Çocuksu ve esprili tasarımlar yapıyorsun. Çocukken de çizer miydin? Resimle aran nasıldı?

Çizdiğime dair çok belirgin bir anım yok ama kitapların ve dergilerin grafik kompozisyonlarını ya da bir fuar kataloğunda art arda gelen logoları çok şiddetli bir iştahla incelediğimi çok net hatırlıyorum.

Kalbimden kulaklarıma uğuldayan bir heyecan veriyordu bana. Şimdi de geldi mesela. Kapak tasarladığım ve çocuk kitabı resimlediğim oldu, hatta bir tanesinin minik bir ödülü de var. Yeniden yapmak ister miyim, emin değilim.

Son olarak, çizimlerin birer şarkı olsaydı, bunlar hangileri olurdu? Patti Kahve Yapıyor okurları için çizimlerini en iyi ifade ettiğini düşündüğün şarkılardan minik bir çalma listesi yapar mısın?

Stromae’in herhangi bir şarkısı olsun isterdim. Tam olarak olduğu hâliyle, yerde ve zamanda.

Stromae - Mauvaise journée

Stromae - Sante

Frankie Reyes - La flor de la canela

Ahmad Kaabour - Ounadikom

Henri Texier - Amir

Cevapların için teşekkür ederim!

Bazen yazdığım karakterlerin bir yerlerde var oldukları ve onların da benim hakkımda yazdıkları hissine kapılıyorum. Evimin, kedilerimin, üzüntülerimin ve sevinçlerimin bir kurmacanın parçası olduğu hissine…

Küçükken Sofie’nin Dünyası’nı okuduğum için mi bu böyle? Kitabı pek hatırlayamıyorum ama baba ile kızın belki de bir kitabın içinde yaşıyor olabilecekleri hakkında konuştuklarını hiç unutmadım nedense.

Yazdığım kişiler de beni yazıyorlar belki de, tıpkı aradığım şeylerin beni aradığı gibi… Hayatım boyunca bana benzeyen birini aramıştım ve şimdi, onun da büyürken tıpkı benim gibi birini yanında istediğini biliyorum, mesela. Birbirimizi bulduk sonunda.

Bu durum sadece sevgilim için değil, en iyi arkadaşlarım için de geçerli. Biriyle tanıştığımızda onu yüz yıllardır tanıyormuş gibi hissetmemiz bu yüzden belki de. Bunca zamandır birbirimizi arıyor olduğumuz için…

Hatta bazı sabahlar, aradığım müziğin de beni aradığı hissine kapılıyorum ben. Mesela, bu sabah 2000’lerin indie rock sahnesinde yer almış, sonrasında ise hiç albüm yayımlamamış Jen Turrell’i keşfetmemin sebebi ne olabilir ki başka?

Onun müziği hakkında internette hiçbir şey yok neredeyse ama çok da önemli değil bu. Turrell The Smiths dinleyerek büyümüş, tıpkı benim gibi. Annesi müzisyenmiş, arp çalıyormuş. Hemen hemen hepsi bu.

Ben şimdi onun, 2007’de annesinin evinde kaydettiği One Night The Stars Began To Fall And Would Not Stop albümünü dinliyorum ve fark ediyorum ki, aradığım şey tam olarak buydu aslında. İyi ama bu albüm beni neden arıyordu? Neden karşıma çıktı? Bana ne söylemek istiyor acaba?

Yas sürecinde güneşe ve portakallara duyulan özlemden söz eden ve çok hoşuma giden Oranges şarkısını üst üste çalarken, albümün kapağına dalıp gidiyorum birden. Çocuk kitabı illüstratörü Jen Corace’in çizdiği kapakta yıldızların altında tek başına duran karlarla kaplı bir ev var. Derken anlıyor gibi oluyorum. Hiç benzemese de, bu benim evim aslında.

Evimin uçtuğunu, her gece başka bir yere konduğunu öyle çok hayal etmiştim ki eskiden… Her sabah başka bir yerde uyandığımı ve başka bir hayat yaşadığımı! Ne de olsa, olmak istediğim çok fazla şey vardı ama tek bir hayatım vardı.

Çok eskiden, Alaska’da yaşamak ve bir fener bekçisi olmak istiyordum. Avustralya’da yaşamak ve bir timsah terbiyecisi olmak… Peru’da altın rengi tarlaları olan bir çiftçi… Paris’te bir kitapçı…

En çok da, dünyayı gezen ve hikâyeler yazan bir gezgin. Eski günlüklerim böyle hayallerle dolu gerçekten… Kuş tüyleri, tuhaf bitkiler, taşlar, yüzükler: Dünyanın dört bir yanından topladığım küçük hazinelerle doldurmak istiyordum ceplerimi.

Çoğumuza seçme şansı verilmiyor, elbette. Payımıza düşenle, elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyoruz. Ama birçok farklı hayat yaşamanın ve birçok farklı kişi olmanın gerçekte bir yolu daha var sanırım. Okumak ve yazmak. Her kitap, uçan bir evdir belki de.

Hayat hikâyemizin yazarı biz miyiz, yoksa sadece kaderimize razı mı oluyoruz? Sofie ile babası gibi, çoktan yazılmış bir kitabın içinde mi yaşıyoruz; yoksa kendi mutlu sonumuzu yazma iradesine sahip olabilir miyiz?

The Smiths dinleyip dünyayı gezmeyi hayal eden bir kız, büyüdüğünde bir yazı masasının başında yaşamayı seçiyorsa, bu seçim gerçekten ona mı aittir, yoksa hayatın onun için tasarladığı koşullara boyun mu eğmiştir sadece?

Peki ya Jen Turrell? Hani, The Smiths dinleyip müzisyen olmayı hayal eden şu diğer kız? Peki ya o da sonunda müziği bırakıp kendini kaybetmeyi seçiyorsa gündelik hayatın koşturmacaları içinde?

Dün gece loş ışıkta kanepede kendimi Perulu bir çiftçi olarak çizmiştim. Bu kadarı, tesadüf değil, tabii ki. Bu küçük çizimi yaptığım sırada uçan bir evim olmasını hayal etmiyordum ama beni bu hayale götürecek bir müzik aradığım kesindi.

Onu buldum. İçten içe aradığım her şeyi buldum ve buluyorum galiba. Bu belki de hepimiz için geçerli. Yalnız, aradığımızı sandığımız şeyleri arıyor olmayabiliriz her zaman. Evlilik, çocuklar, iyi bir iş filan aradığını sanan ama gerçekte bambaşka ve çok tuhaf bir şeyi arzuluyor olanlar da olabilir aramızda.

Belki bambaşka şeyler istiyoruz ve bunları kendimize bile itiraf edemiyoruz. Bense, Perulu bir çiftçi olamasam da, karşıma küçüklüğümden beri bıkmadan usanmadan aradığım insanları çıkardığı için minnet duyuyorum hayata.

Zeynep Alpaslan

Ne yaza ne de sonbahara ait olan bu zaman diliminde, kendimi biraz kaybolmuş hissediyorum. Sabahları evden çıkıp denize yürüdüğüm o kısacık yolda sokak lambaları yanıyor oluyor hâlâ. Gökyüzü aydınlanırken öyküler yazıyorum. Ne çocukların ne yetişkinlerin dünyasına ait öyküler… Onlar da benim gibi biraz arada kalmış, biraz kaybolmuşlar gibi geliyor bana.

Folk şarkıcıları aydınlattı yolumu bu sabah da. İngiliz şarkı yazarı ve saha kayıtçısı Alice Boyd’u dinledim. 2024 tarihli Cloud Walking EP’sini çaldım üst üste. Gerçekten de bulutların üzerinde yürümek gibi bir histi bu şarkıları dinlemek. Doğayla bir olduğumu hissettim. Deniz ve bulutlar vardı, yalnız değildim aslında.

Yağmur sesi üzerine söylenen doğa ninnileri… Küçük nehirlerin üzerinde dolaşan sisin sesi… Tıpkı benim öykülerim gibi arada kalmış, hiçbir yere ait olmayan melodiler… Bu şarkıları öyle çok sevdim ki! Tuz kokulu ılık bir rüzgârla sarıp sarmalanırken, bütün o kaybolmuşluk duygusunun içinde çok mutlu hissettim kendimi.

Emily Dickinson “Fenerlerle dışarıdayım, kendimi arıyorum,” diye yazmıştı. Cloud Walking tam olarak bu dizeleri hatırlatıyor bana. Ben de elimde hayali bir Çin feneriyle yürüyorum ne zamandır hiç bilmediğim patikaları. Kendimi arıyorum, yeniden kaybetmek ve yeniden bulmak üzere. Bu ömür boyu sürecek bir uğraş galiba.

Ne yaza ne sonbahara ait olan bir başka zaman diliminde, 1885 yılının çiçek kokulu, bulutlu Eylül’ünde, zenginlerin portrelerini yapan bir ressam da tıpkı bu şekilde kendini arıyordu belki de. Tıpkı benim gibi, hayali Çin fenerleriyle…

Amerikalı John Singer Sargent bütün sonbaharı arkadaşının küçük kızlarını bahçede resmederek geçirecekti. Bu kızları seçmişti, çünkü saçlarının rengi tam istediği gibiydi… Resmin bu kadar uzun sürmesinin sebebi ise, ressamın, istediği ışığı gün içinde bahçede sadece birkaç dakikalığına yakalayabilmesiydi.

Sonradan en ünlü eserlerinden biri olacak Carnation, Lily, Lily, Rose isimli bu tabloda iki küçük kız Dolly ile Polly ellerinde Çin fenerleriyle, beyaz elbiseleri içinde, bahçede birer zambak gibi görünüyorlardı. Öylesine hafif ve tasasızlardı ki, pekâlâ bulutların üzerinde yürüyor da olabilirlerdi.

Resme dair olan her şey geçiciliği temsil ediyordu. Kızların gençliği, beyazlar içinde görünen masumiyet, yaklaşan sonbaharla birlikte solup gidecek olan pembe güller ve Çin fenerlerinin ışığı… Tıpkı Sargent’in çok değerli ışığının birkaç dakika içinde solup gitmesi gibi.

“Fenerlerle dışarıdayım, kendimi arıyorum.” Ressamın bu sahneyi ölümsüz kılmak istemesinin sebebi, gelip geçici olan her şeyin ötesinde, onda kendini görmesiydi belki de. Sanırım hayatı boyunca evinden pek çıkmayan Emily Dickinson da onunla hemfikir olurdu: Kendimizi bulmamız için her şeye rağmen dışarı çıkmamız gerekiyordu. Bu ‘dışarısı’ bahçe olsa bile…

Bana tuhaf bir biçimde kendi bahçemi, kendi faniliğimi, kendi hayali fenerlerimi hatırlatıyor bu resim. Ondan bu kadar uzun söz etmemin sebebi de bu. Bir de, Çin fenerlerini balkabaklarına benzettiğim için bu resmi bu kadar çok seviyorum galiba. O iki küçük kız, Dolly ile Polly, çocukken okuduğum bazı romanları hatırlatıyorlar bana.

Bu romanlarda pek bir şey olmazdı. Büyük serüvenlerin yerinde, bahçede yaşanan küçük heyecanlar vardı. Bahçe bir dünyaydı. İçinde keşfedilmeyi bekleyen, fantastik varlıklarla dolu, gizli, kuytu köşeler vardı. Bense kendimden geçercesine okurdum onları. “Fenerlerle dışarıdayım, kendimi arıyorum.” İçinde pek bir şey olmayan bu romanlar bir zamanlar yolumu aydınlatırdı.

Ben de içinde pek bir şey olmayan bir öykü yazdım bu sabah. Cloud Walking’deki şarkıların yolunu izleyerek, uzun bir yürüyüş kurguladım. Elinde bir Çin feneriyle, kendini bulmak için yollara düşen bir bozayının öyküsüydü bu. Şarkıların sırasını izleyerek, öyküde dağı, küçük nehri, güneşli bir çayırı, kalp kırıklığını ve yağmuru anlattım. Ama neden bilmiyorum, sonra sildim onu.

Şimdi düşünüyorum da, belki de bunun sebebi, yürüyüşün tamamlanmasının hoşuma gitmemesiydi. Biliyorum, “kahraman daima eve döner” ama… Hayat tek bir uzun yürüyüş aslında, bunu anlıyorum artık. Yolda bize eşlik edecek Çin fenerlerini iyi seçmemiz gerek bu yüzden. Bizi yarı yolda bırakmayacak fenerler seçmemiz gerek… Bu sayede, yol boyunca eve dönmeyi düşünüp durmak yerine, yolculuğun tadını çıkarabiliriz belki. O yolculuk ömür boyu sürecek ne de olsa.

Zeynep Alpaslan

Ay güveleri, kral kelebekleri gibi dikkat çekici ya da ağustos böcekleri gibi gürültücü değiller. Tehlikeli ya da çekici görünmüyorlar, karanlık bir tılsıma ya da bir mücevhere benzemiyorlar. Sanki kendilerinden başka hiçbir şey değiller ve hiçbir şey olmak istemiyorlar.

Sessiz bir büyü, onların yaptığı şey. Ay güvelerinin pastel yeşili büyük kanatları var. Bir tırtılken fındık ve ceviz ağaçlarının yapraklarıyla besleniyorlar. Bu neredeyse bir ay sürüyor ve yeterince doyduklarında, kendi etraflarına bir koza örerek burada dinlenmeye çekiliyorlar.

Acı da mutluluk da bir kozadır, diye düşünüyorum ben de. İnsanlar ya da tırtıllar değişmiş olarak çıkarlar oradan. Her acının ve her mutluluğun bir sonu vardır, diye düşünüyorum aynı zamanda. Tırtıl bir çift kanat edindiğinde, acıyı da mutluluğu da ardında bırakır ve uzaklara uçar yıldızlı gecede.

Ay güvesi kozasında üç hafta boyunca ne rüyalar görüyor acaba? Ben üzgünken renksiz rüyalar görüyorum çoğunlukla. Rüyamdaki balkabakları hep solgun oluyor, müzik hep sessiz, dostlarım ise hep düşman. Mutluyken de rengârenk oluyor rüyalarım. Fantastik dünyalara ışınlanıyorum böyle zamanlarda.

Ay güvesi üç haftanın sonunda kozasından çok narin, çok güzel bir varlık olarak adım atıyor dünyaya. Bir ağzı yok, en azından bir ağzın beslenmeye yarayan kısımlarına sahip değil. Tıpkı bir sindirim sistemine sahip olmadığı gibi… Neden olsun ki? Bu dünyada sadece bir hafta yaşayacak ve bu süre içinde hiçbir şey yemeyecek nasıl olsa.

Ama ay güvesinin beslenmediği doğru değil bana kalırsa. Bir ağzı olmasa da, sessiz ve içine kapanık her kırılgan varlık gibi o da müzikle besleniyor bence. Belki de tıpkı benim gibi, folk şarkılarıyla…

Bazen, sabaha karşı mum ışığında yazı yazarken bir ay güvesi gibi hissediyorum kendimi. Tırtıl günlerim bir rüya gibi görünüyor bana, eski hayatıma dair hatırladıklarım birtakım kokulardan, seslerden ve görüntülerden ibaret sadece. Ama müzik var. O hep var, daima yanımda, daima teselli ediyor beni.

Ay güvesi, ismini Antik Roma’nın ay tanrıçası Luna’dan alıyor. Bazı kültürlerde ruhunda ay ışığından bir parça taşıdığına ve bir rehber hayvan olduğuna inanılıyor. Benim içinse değişimi simgeliyor. Bir değişimin eşiğinde olduğumu hissediyorum, yine güveler ve kelebekler hakkında düşünmeye başlamam da bunu gösteriyor.

Bu sabah uzun zaman sonra ilk defa Big Thief dinledim. Çok sevdiğim ama nedense bir zamanlar içinde yaşadığım bir kozada bıraktığım Dragon New Warm Mountain I Believe In You albümlerine geri döndüm büyük bir mutlulukla. Bu albümün kapağını da, içindeki şarkıları da ayrı ayrı çok seviyorum. Onlara kavuşmak, eski bir dosta kavuşmak gibi hissettirdi bu sabah bana.

Albümün açılış şarkısı Change bir ay güvesi gibi bana rehberlik ediyor şimdi. “Etrafındaki her şey geçip giderken sonsuza dek yaşamak ve hiç ölmemek ister miydin?” diye soruyor. “Bildiğin her şey geçip giderken daima gülümser ve hiç ağlamaz mıydın yoksa?”

Gözlerimi kapayıp kulak veriyorum yeni kılavuzuma. Onun beni beslemesine izin veriyorum. “Sonsuza dek güneşe bakmak ve ayın doğuşuna hiç şahit olmamak mı isterdin?” diye soruyor şimdi de. “Daima ışıklar içinde yürümek ve sessiz gecenin sırlarını hiç öğrenmemek daha mı iyi?”

O anda bir şeyin farkına varıyorum: Değişmekten korkuyorum ama aynı kalmaktan da korkuyorum. Neden hemen şimdi bir kozanın içine girip üç hafta uyuyamıyorum? Neden olmak istediğim kişiye dönüşmüş olarak çıkamıyorum kozamdan? Neden her zaman mücadele etmem, çabalamam, emek vermem gerekiyor? Ama biliyorum, biliyorum, güzel şeyler zaman alıyor.

Belki de hayat kozalardan ve kanat takmaktan, sonra bu kanatları kaybetmekten ve yeniden bir koza örmekten ibaret. Kozalara girip çıkmaktan ve başka başka kelebekler olmaktan. Acıdan, mutluluktan, acıdan, mutluluktan ve yine acıdan. Gerçek olan tek şeyin değişim olduğu bir dünya bu. Yine de, her şeye rağmen, büyülü bir dünya…

Bir zamanlar bir kral kelebeği olduğumu düşünürdüm ve öyleydim belki de. Şimdilerde bir ay güvesi olduğumu düşünüyorum ve öyleyim belki de. Değişiyorum ve yine değişeceğim, korkmamalıyım bundan. Onu kucaklamalıyım hatta.

Ve bildiğimiz her şey geçip giderken ve hiçbir şeyi sonsuza dek avuçlarımızda tutmak mümkün değilken, bizim de dünyada geçireceğimiz zaman bir ay güvesinin dünyada geçireceği zamandan daha uzun değil aslında.

Zeynep Alpaslan

Dün akşam günbatımını izlemek için sahile indim. Güneş usulca alçalırken denizi lavanta rengine boyuyordu, ben Wendell Berry şiirleri okuyup kahve içiyordum ve kulaklığımla Mitski’nin bu yıl çıkan Nothing’s About To Happen To Me albümünün açılış şarkısı In A Lake’i dinliyordum. Çok mutluydum.

Güneş sahildeki kayalıkların üzerinde mum gibi erimeye başladı sonra. Birçok güzel günbatımı gördüm ama bu seferkinin farklı olduğunu düşündüm. Dinlediğim müziğin etkisi olmalıydı herhalde… Müziğin sesini biraz daha açtım. Bu mükemmel bir an, dedim kendi kendime. Bu anı sakın unutma.

Ancak göz açıp kapayıncaya kadar benim küçük mükemmel anım geçip gitti. Ben daha onu ellerimle tutamadan şarkım bitti, güneş battı ve alacakaranlıkta tek başıma elimde soğuk bir kahveyle denize bakarken buldum kendimi.

Şarkıyı baştan çaldım. İlk akşam yıldızları gökyüzünde belirirken bir kez daha ve bir kez daha… Ama o anı bir daha hiç yakalayamadım. Eve döndüğümde kendimi biraz üzgün hissettim. Kedilerimden birini kapıp kucağıma oturttum ve onunla birlikte bir çocuk kitabı okudum. Bunun kırık bir kalbi tamir etmenin en etkili yolu olduğunu uzun zaman önce öğrenmiştim.

Okuduğumuz kitap, Deborah Marcero’nun Kavanozda isimli resimli kitabıydı. Mükemmel anları kavanozlarda biriktiren bir koleksiyoncunun hikâyesiydi bu. Çok güzeldi, keyfim hemen yerine geldi. Zihnimdeki kavanozları düşündüm sonra.

Zihnim kavanozlarla doluydu gerçekten de. Bir tanesinin, en sonuncusunun, içinde ise Mitski’nin şarkısı vardı. Lavanta rengi deniz ve o güzel günbatımı… Onun sonsuza dek benim olduğunu anladım. Kaybettiğim her şeyin her zaman benimle olduğunu. Ben istesem de, istemesem de böyleydi bu.

Geçen senelerden kalma bazı kavanozlara göz gezdirdim ve kötü anlar da biriktirdiğimi gördüm yıllar içinde. Zihnimdeki kileri temizlemem gerekiyordu. Ama bunu yapmak kolay değildi. Ben de evimdeki kileri temizlemeye karar verdim böylece.

Kiler niyetine kullandığım küçük dolaptan söz ediyorum. Şimdi mutfakta, bu küçük dolabın içinde dizili kavanozlara bakıyorum. Minik baharat kavanozlarım var. Ayçiçeği desenli kahve ve çay kavanozlarım var. Annemden çaldığım bir un kavanozum var. Şimdi içinde çiya tohumları, çiğ bademler ve soya kıyması sakladığım eski patlıcan salatası ve turşu kavanozlarım var. Annemin geçen yaz yaptığı domates sosunun beyaz kapaklı kavanozları var.

Bir de boş kavanozlar var. Bazen vazo olarak, bazen de limonata bardağı olarak kullandığım birkaç tanesinin dışında yıllardır el değmemiş bir halde duran küçük Paşabahçe kavanozları… Bir türlü atmaya kıyamadığım, kalabalık eden kavanozlar. Az sonra kurtulacağım onlardan.

Kavanoz, bir tür zaman yolculuğu demek aslında. İçinde ne sakladığımız ise bizim hakkımızda çok şey söylüyor bence. Ancak artık bütün bu kalabalık iyi gelmiyor bana… Bozulmuş, işe yaramayan, bana iyi gelmeyen bütün her şeyden arınmak istiyorum artık. Düşünüyorum da, evdeki kiler düzene girerse, zihnimdekini de düzenleyebilirim belki de.

Mitski’ye gelince… Onu eski bir reçel kavanozunda yaşayan küçük bir kız olarak düşünmekten hoşlanıyorum. Bir oyuncak bebek ya da kâğıttan yapılmış bir kukla gibi… Bazen kendimi de tam olarak böyle hayal ediyorum. Beni dış dünyadan ayıran cam bir kavanozun içinde yaşıyormuşum gibi.

Kavanozum beni koruyor ama aynı zamanda dışarı çıkıp hayatımı yaşamama da engel oluyor. Bunu biliyorum. Yıllar boyunca, güvende olmayı özgür olmaya tercih ettim ama sanırım artık kavanozumu kırıp dışarı çıkmak istiyorum.

Bu akşam da termosumu ve Wendell Berry kitabımı alıp günbatımını izlemek için sahile ineceğim. Yine In A Lake şarkısını dinleyeceğim ve denize bakarak ‘hayat, evren ve her şey’ hakkında düşüneceğim.

Dün akşamki mükemmel anı bir daha asla geri getiremeyeceğim ama onun zaten içimde bir yerlerde olduğunu da bileceğim. Ve belki de, kavanozumun kapağını açıp bambaşka bir mükemmel anın beni bulmasına izin vereceğim.

Zeynep Alpaslan

Hava biraz serinledi, mutluyum bunun için. Sonbahar kapıda ve biz Ercan’la iki konser arasında evde kalıp tarçınlı patlamış mısır eşliğinde film izliyoruz bugünlerde. Kanepede el ele tutuşan iki kişi… Bu, bir Eleni Mandell şarkısını hatırlatıyor bana. Bir de, illüstratör Madison Safer’in geçenlerde gördüğüm tatlı bir çizimini.

Toprağın altında birbirlerine sarılmış uyuyan iki havucu anlatan bir çizim bu. Düşünüyorum da, birlikte dinlenerek yeni bir hayata hazırlanmak kadar romantik bir şey yok belki de! Hasat zamanına, okulların açılmasına, yağmurlara, balkabağı çorbasına, Meg Ryan filmlerine ve trençkotlara… Sonbahara!

Ne kadar güzel olursa olsun, sonbahar her zaman hayaletleri de beraberinde getiriyor ama. Değişim heyecan verici olduğu kadar, korkutucu da. Şimdi, ne yaza ne sonbahara ait olan bu tuhaf zaman diliminde sıkışmış hayaletler gibiyim ben biraz. Yakında ait olduğum mevsime kavuşacağım ama.

Bu sabah Los Angeles kökenli şarkıcı/söz yazarı Eleni Mandell’ın yeni çıkan Tailspin albümünü dinliyorum. Mandell’in kötü bir ayrılık sonrasındaki iyileşme sürecinde yazdığı şarkılar bunlar. Kendi deyimiyle, ‘acil durum ninnileri’…

Bu albümü çok sevdim, hatta bu albüm Mandell’ın Miracle of Five albümünden bu yana ürettiği en güzel şey olabilir. Merak ediyorum, acaba gerçekten iyi olan şarkılar sadece büyük buhranlardan sonra mı ortaya çıkıyor? Mutsuz sanatçıların daha iyi eserler ürettikleri miti gerçek mi yoksa?

Üst üste birkaç kez dinlediğim Teardrop Ghost (Gözyaşı Hayaleti) şarkısı ise biraz nostaljik, biraz caz, biraz 1960’lar popu, biraz The Fleetwoods, biraz da Margo Guryan gibi geliyor bana.

“Çabaladım ama yeterince çabalamadım, ağladım ama yeterince ağlamadım. Şimdi bir gözyaşı hayaletiyim, düşüyorum…” diyor şarkı. Dışarıda yağmur yağarken mutfakta kurabiye pişirmelik bir şarkı bu. Hayaletlerle dans etmelik. Biraz da gözyaşı dökmelik, belki.

Ben de günün ilk kahvesini içerken etrafımda uçuşmaya başlayan minik bir tanesini alıyorum avuçlarımın arasına. “Ben kimseye dadanmayan, kendi halinde bir hayaletim,” diyor bana. “Bırak gideyim. Henüz bu dünyadaki işlerimi bitiremedim.”

“Dinle beni,” diye karşılık veriyorum ben de. “Hayat her zaman bu kadar zor olmayacak. Günün birinde her şey yoluna girecek ve sen pes etmediğin için kutlayacaksın kendini.”

“İyi ama ben pes ettim,” diyor. “Ben bir hayaletim, baksana!”

Onu bırakıyorum elimden. Derken farkına varıyorum: Ona söylediğim şeyleri en başından beri kendime söylüyordum. Hayat bazen zor ama hep böyle olmayacak. Ve günün birinde, pes etmediğim için kendimle gurur duyacağım, biliyorum.

Bu minik hayaletlerle kahve içerken, geçmişi tamamen ardımda bırakmaya karar veriyorum. Onlarla vedalaşacağım kahvem bitince. Ama önce, bir şarkı daha… Hangisini dinlesem? Lemon Tree de ismi kadar güzel mi acaba?

Öyle! Hatta o kadar güzel ki, bu şarkıyı bir battaniye gibi üzerime örteceğim sonbaharda. Ta ki hasat zamanı gelene dek… O zaman, battaniyenin altından çıkıp hayata karışacağım yeniden. Ne olursa olsun, işlerini bitiremediği için dünyada kalmak zorunda kalan bir hayalet olmayacağım asla.

Kahvemden bir yudum alıp defterimi açıyorum. “Ben bir balkabağı hayaletiyim,” diye karalıyorum. “Ben bir balkabağı hayaletiyim, sana sonbaharı getirdim. Dök yapraklarını, kal çırılçıplak. Ve geçmişi ardında bırak!”

Minik gözyaşı hayaleti geliyor yanıma. O da katkıda bulunuyor bu küçük şiire. “Ben bir balkabağı hayaletiyim, sana sonbaharı getirdim,” diye fısıldıyor usulca. “Erkin Koray’ın dediği gibi, yağmurun sesine bak!”

Gülüyoruz ve “Bir şarkı daha?” diye soruyoruz aynı anda. Evet, battaniyenin altında bir şarkı daha dinleyebiliriz vedalaşmadan önce. Belki bir tane daha ve bir tane daha… Sonbahar henüz gelmedi ve toprağın altında uyuyan havuçların uyanmasına çok var nasıl olsa. Acaba tam da şu anda ne görüyorlardır rüyalarında?

Zeynep Alpaslan

Sonbahar kapıda, ruhum kızaran yapraklar gibi kıpır kıpır. Artık rüzgârda dans etmek istiyor. Bunun için sabırsızlanıyor. Ve ben, tıpkı yaprak döken ağaçlar gibi, bana yük olmaya başlayan her küçük şeyden kurtulmak istiyorum. Eylül incirlerle, ayçiçekleriyle, balkabağı turuncusu bir güneşle geldi ve bana her şeyin bir kez daha yoluna gireceğini söylüyor.

Bu tatlı İstanbul sabahında, İngiliz folk şarkıcısı Sandy Denny’nin Early Home Recordings adlı toplama albümünü dinliyorum. Sonbahar başlangıcına yakışan, balkabaklı latte tadında şarkılar… 1960’lar ya da 70’lerden kalma ev kayıtları olmalı bunlar.

Milk & Honey’i en çok Nick Drake’ten dinlemeyi sevsem de, Sandy’nin versiyonunu birkaç kez üst üste çalmaktan kendimi alamıyorum. Onun sesi sanki uzaklarda, kuzeyde, karanlık ormanlarda yaşayan perileri ve goblinleri yanıma çağırıyor gibi geliyor. İşin aslı, Sandy bana her zaman sihirli bir panayır şarkıcısı gibi görünüyor.

Telefonumda İngiliz illüstratör John Dickson Batten’in 1916 yılında yayımlanmış bir peri masalları derlemesi için yaptığı bir çizimi saklıyorum bu aralar. Bu siyah beyaz, küçük çizimde, ormanda yaşayan minicik goblinler ağzı açık bir sandık buluyor ve bunu dizginlenemez bir sevinçle karşılıyorlar.

Ancak sandığın içinde ne olduğunu göremiyoruz. Altın paralar mı var orada? Sihirli mücevherler mi? Şiirler ya da masallar mı? Sihirli bir kapıyı açacak olan gümüş bir anahtar mı? Bilmiyoruz.

Ormanın dört bir yanından gelen bu küçük goblinler içeriye akın ederken, ne bulmayı umuyorlar orada? Ya ben? Neden bu çizimi saklıyorum ve onda beni bu kadar heyecanlandıran şey ne acaba?

Bir şarkı sözü yazmıştım yıllar önce, artık sevmiyorum o şarkıyı. Yine de şarkının sözleri benim bir parçam ve onu hatırlamadan edemiyorum bu çizime baktığımda. “Bir sandıktın sen,” diyordu şarkı, “sımsıkı kapalı… Derken açtım kilidini, içinden tam on iki Çinli akrobat çıktı!”

Birini tanımanın sürprizlerle dolu bir yolculuk olduğuna dair bir şarkıydı bu. Artık biliyorum, kötü sürprizler var ve ne yazık ki çoklar ama neyse ki, neyse ki, muhteşem sürprizler de var.

Yeniden şarkı sözleri yazmaya başladığım bugünlerde, bu dizelere tekrar baktığımda, aslında hiç değişmediğimi fark ediyorum şaşkınlıkla. Ben akrobatların, kuzey ormanlarının, fantastik varlıkların ve panayırların hayalini kuruyorum hâlâ.

Sandy Denny de eşsiz sesiyle o küçük hüzünlü şarkılarını kaydederken benzer hayaller kurmuş olmalı mutlaka. Başka dünyaları düşlemek, folk şarkıcılarının ve folk müzik hakkında yazan müzik yazarlarının kaderinde var galiba!

John D. Batten’in sandığı ise sonbaharın getireceği güzellikleri içinde gizliyor gibi geliyor bana. Artık sevmediğim o Çinli akrobat şarkısını yazdığım günlerde gerçekten bir geleceğim olduğuna inanmıyordum sanırım. Oysa şimdi, geleceğin, içinde hazineler barındıran bir sandık olduğunu düşünmeye başladım.

Ben çoğu zaman bir goblin gibi görüyorum kendimi. Kendi küçük ormanımda, bir baloncuğun içinde yaşıyorum ve dışarıdan içeriye sızan kötülüklerle savaşmaya çalışıyorum elimden geldiğince. Ve tıpkı ormandan mantarlar, taşlar, yapraklar, kuş tüyleri toplayan bir goblin gibi, küçük hazineler topluyorum ben de. Küçük tılsımlar… Onlar olmadan hayatın bir anlamı yokmuş gibi geliyor bana.

Telefonumda sakladığım çizimler, defalarca üst üste dinlediğim şarkılar, sevgilimle kurduğumuz hayaller, kareli defterlere yazıp çizdiğim öyküler, biriktirdiğim kartpostallar… Bunlar benim tılsımlarım aslında.

Küçükken de yılbaşı kartpostalları biriktirirdim. PTT’nin sattığı o simli kar manzaralarını… Onları küçük bir torbanın içinde saklar ve sık sık açıp bakardım. Yüzlerce kartpostalım vardı ve ben onları göndereceğim yüzlerce arkadaşım olduğunu hayal ederdim.

Ancak pek popüler bir çocuk değildim. İçine kapanık bir kitap kurduydum. Sonunda kartpostallarımı kimselere gönderememiştim ve daha da kötüsü, ergenliğe girdiğimde, onları çok çocuksu bularak çöpe atmıştım. Hepsini birden, doğru çöp kutusuna, bir torba dolusu kuru yaprak gibi…

Ama düşünüyorum da, bu bültendeki yazılar da birer kartpostaldır belki de. Hiç değişmediğime ve hâlâ akrobatların, kuzey ormanlarının, fantastik varlıkların ve panayırların hayalini kurduğuma göre, bunları sizinle paylaşmak istemem kadar doğal bir şey de olamaz herhalde.

Bu sonbaharda sihirli sandığın içinden ne çıkacağını bilmiyorum ama içimde güzel hisler var ve tılsımlarım cebimde olduğu sürece, hayatın önüme çıkaracağı her türlü zorlukla baş edebilirmişim gibi hissediyorum. Eylül incirlerle, ayçiçekleriyle, balkabağı turuncusu bir güneşle geldi ve ben her şeyin bir kez daha yoluna gireceğini biliyorum.

Zeynep Alpaslan

Cumartesi gecesi, Kadıköy. Sokaklar kalabalık, toparlak bir ay gökyüzünde gümüş mavisi bir ışıkla parıldıyor. Bizse Karga’da, her zamanki yerimizdeyiz. Sahne önünde, solda, duvardaki kalın çivinin hemen altında. Birazdan çok sevdiğimiz Vahşi Çiçek’i izleyeceğiz.

Vahşi Çiçek üç kişilik bir çete. Vokal ve gitarda Deniz Ağan, davulda Onat Hafız, basta Kerem Arca var. Farklı grup ve müzikal geçmişlerden gelseler de, bu üçlünün arasında suç ortaklığını andıran, tuhaf bir uyum var.

Grubun ismi bana eski bir Yeşilçam filmini hatırlatıyor. Ama aynı zamanda da, benim için en güzel ‘vahşi çiçek’ olan lotus çiçeğini… Çünkü lotus çiçekleri bataklıkta açıyor ve bana kalırsa, Vahşi Çiçek de bu karanlığın içinde bir şeyler üretmeye çalışan herkes gibi tam olarak bunu yapıyor. Ülkemizi saran karanlığın içinde, hayat dolu bir ışıkla parıldıyor.

Derken sahne kırmızı bir ışıkla aydınlanıyor. Çete sahneye çıkıyor ve bodoslama çalmaya başlıyorlar. Hemen büyüleniyorum. Olduğum yerde, kendi kendime hafifçe dans etmeye başlıyorum.

Neden sonra, yaptığım hareketlerin aslında bir keresinde bir Bollywood dans video’sunda gördüğüm lotus mudra hareketine benzediğini fark ediyorum. Yani, hiç bilmeden, bataklıkta açan bir çiçeği taklit ettiğimi… Bu, müziğin sihri mi?

Fişek gibi çalıyorlar! Daha başka nasıl tarif edebilirim ki? Bir ara Deniz Ağan sahnede, tam önümüzde, muhteşem bir solo atarken, Ercan kulağıma eğiliyor ve “Deniz biraz John Lennon’a benzemiyor mu?” diye soruyor.

Gülümsüyorum, çünkü o anda ben de onda en sevdiğim Beatle’ı görüyorum. Aynı zamanda da Jimi Hendrix’i, Jack White’ı… O kadar iyi çalıyor ki, onu sabaha kadar dinleyebileceğimi hissediyorum.

Böylece, birilerini birilerine benzetme oyunumuza devam ediyoruz. Davulcu Onat Karga’ya 1990’lı yılların Seattle’ından çıkıp gelmiş gibi görünüyor. Hatta doğrudan Singles filminden… Genç bir Matt Dillon! Ve sahnede harikalar yaratıyor.

Sahnede aynı şekilde harikalar yaratan basçı Kerem ise ‘vahşi’ çiçeklerle süslü pantolonu, tarifsiz coşkusu ve eforsuz cool’luğuyla, sanırım kendinden başka kimseye benzemiyor.

Onları incelerken her şeyden önce yaşama duydukları bağlılığı görüyorum. Derin, aynı zamanda da narin bir bağ bu. En azından bana öyle geliyor. Müziği ne kadar büyük bir tutkuyla sevdiklerini fark ediyorum sonra. Sahnede, ‘hızlı, kirli ve gürültülü’ müziklerini yaparken ait oldukları yerdeler ve yapmak için doğdukları şeyi yapıyorlar; bunu anlayabiliyorum.

İşte bu yüzden konser bu kadar eğlenceli geçiyor. Yaşama sevinci böyle bir şey zaten, kolaylıkla başkalarına da bulaşıyor… Ve ben içinden geçtiğimiz karanlıkta, en azından bu cumartesi gecesinde, bu ışığı tutunmayı seçiyorum.

Ağustos biterken, karanlıktaki ışıklar ve bataklıktaki çiçekler üzerine düşünmeye başlıyorum. Aynı anda da çok sevdiğim (ve sevgimi sanırım her fırsatta dile getirdiğim) Peanuts’taki Beethoven hayranı küçük müzisyen Schroeder aklıma geliyor.

Schroeder en çok oyuncak piyanosunu çalarken mutlu. Piyanosunun başına geçtiğinde dünyayı unutuyor. Gözleri piyanosundan başka hiçbir şeyi görmüyor. Müzik yaparken, ona çılgınlar gibi âşık olan Lucy’yi bile umursamıyor.

Ben de müzik dinlerken böyle hissediyorum kendimi galiba. Yazarken, kedilerimle oynarken, denizde yüzerken veya tutkuyla sevdiğim diğer şeyleri yaparken… Bataklığa saplanmamak ya da karanlıkta kaybolmamak için, Schroeder’in piyanosuna sarıldığı gibi sarılıyorum bunlara.

En sevdiğim şair Mary Oliver The Summer Day (Yaz Günü) şiirinde “Söyle bana, ne yapmayı planlıyorsun o biricik, vahşi ve değerli yaşamınla?” diye soruyordu. Sevdiğimiz şeyleri yaparak geçirdiğimiz bir hayat… Daha iyisi olabilir mi ki?

Ya da en azından, sevdiğimiz şeyi yaparak geçirdiğimiz bir cumartesi gecesi! En azından bunu verebilir bu ülke bize. Ve Vahşi Çiçek çetesi de bunu biliyor sanki. Tıpkı benim gibi ya da tıpkı Schroeder gibi!

Zeynep Alpaslan

Dün gece Dolly Parton’a veda ettik. Sanırım bunun ne demek olduğunu pek anlayamadım o zaman. Biraz ağladım, onun fotoğraflarına baktım filan ama artık onunla aynı gezegende yaşamadığımı idrak edemedim bir türlü.

Bu sabah huzursuz uyandım. Aklımda sadece Dolly vardı. Sabah beşte, hava gri mavi bir ışıkla aydınlanırken, onun için bir mum yaktım. Birkaç şarkısını dinledim ama sonra müziği de kapattım ve sessizliğin içinde düşüncelere daldım.

Dolly Parton benim için kimdi? Ne anlama geliyordu benim için? Neden bu kadar üzgündüm, neden bir yakınımı kaybetmişim gibi hissediyordum kendimi? Sanırım bu soruların cevabını buldum sonunda. Dolly Parton benim için bu dünyada temiz ve iyi olan her şey demekti… Hem de on dört yaşındayken Beyoğlu’nda bir pasajdan onun kasetini alıp dinlediğimden beri.

Sadece benim için değil, tüm dünya için iyiliğin ve güzelliğin sembolüydü Dolly. Gülüşü saf gün ışığıydı, sesi meleksiydi, müziği insanın karnında açan bir manolya çiçeğiydi ve öğütleri altın değerindeydi. Dolly olmasaydı, sanırım country müzik (en azından benim tarafımdan) hiçbir zaman bu kadar sevilmezdi.

Country bundan yüz yıl önce Amerika’nın güneyinde doğmuştu ve işçi sınıfının hayatlarına dair yer yer neşeli, yer yer de acıklı hikâyeler anlatıyordu. İlk gençliğinden beri country şarkıları yazan biricik Dolly Parton ise bu leziz pastanın üzerine koca bir yemek kaşığı aşk ve kahkaha serpmekten geri kalmıyordu.

Dolly’nin meleksi bir güzelliği vardı ama o güzel bir yüzden çok daha fazlasıydı. 1967 yılında kaydettiği Dumb Blonde şarkısında “Sarışın olduğum, aptal olduğum anlamına gelmez!”, diyordu. Onun kendini dünyaya tanıtma biçimiydi bu. “Zaten gerçek sarışın da değilim!” diyecekti çok sonraları…

Hayır, Dolly ne aptaldı ne de sarışın. O çok yetenekli bir şarkı yazarı ve dünyanın en güzel kovboy kızıydı. Akustik gitarlar, pembe tırnaklar, kabarık saçlar, sevecen bir gülümseme, melek gibi bir ses… Dolly 1970’lerde kariyerini sıfırdan inşa ederek kendini bir country kraliçesine dönüştürdü. Kimse onun gibi olamazdı, olamadı da: Dolly eşsizdi.

Yoksulluğun ne demek olduğunu da çok iyi biliyordu, 11 kardeşiyle birlikte country müziğin anavatanı Tennessee’de büyümüştü. Köklerine derinden bağlıydı, geçmişinden hiçbir zaman tam olarak kopmadı. Ünlü ve zengin bir yıldız olduğunda, kendini yardıma muhtaç insanlara yardım etmeye adadı.

İsminin tüm dünyada bilinmesine yol açan albüm ise elbette 1974 tarihli Jolene idi. Bu albüme adını veren hit şarkıda Dolly gururu bir kenara bırakarak, “Ne olur erkeğimi elimden alma,” diye yalvarıyordu Jolene isimli bir kadına. İnsanlar ise merak etmeden edemiyordu: Hangi erkek Dolly’i bırakıp başka bir kadına gitmek isterdi ki?

Aynı albümün yıllar sonra şarkıcı Whitney Houston tarafından son derece etkileyici bir biçimde yorumlanacak olan I Will Always Love You isimli şarkısında ise tüm kırılganlığıyla kalbini dinleyicilerine açıyordu. Müzik tarihinin en romantik aşk şarkılarından biriydi bu.

O tarihten sonra Dolly müzikten asla kopmadı. 1990’larda ününün zirvesine çıktı; o kadar ki, 1996’da, dünyada klonlanan ilk hayvana onun ismi verildi. Bu bir koyundu ve tıpkı Dolly gibi sihirliydi!

Dolly’nin hayır kurumları aracılığıyla yaptığı yüklü bağışlar ve kalbindeki hiç dinmeyen insan sevgisi düşünüldüğünde, buna ‘sihir’den başka şey demek yakışık almazdı belki de. Kitaplara erişimi olmayan çocuklara 100 milyonun üzerinde kitap göndermişti bir kere…

Yaşamı boyunca sayısız muhteşem şarkıya imza attı country kraliçesi. Bunlardan biri olan River Of Happiness’te ise tüm iyimserliğiyle şöyle dedi: “Bir mutluluk nehri akıyor bir yerlerde, sıcacık bir rüzgâr eserken onun banklarında oturacağız seninle…” Belki de tüm iyiliği ve güzelliği ile Dolly bu nehrin ta kendisiydi.

Bir keresinde kimliğini gizleyerek bir “Dolly Parton’a benzeme” yarışmasına katılmıştı. Jüri onun kendisinin ucuz bir taklidi olduğunu düşünmüştü ve Dolly yarışmayı kaybetmişti. Buna kahkahalarla gülmüştü, tabii. Seni hep gülerken hatırlayacağım, Dolly.

Mumum eriyor, kahvem soğudu, güneş doğdu şimdi. Kraliçeye veda etme zamanı geldi… Seni seviyorum, hep seveceğim. Sahte taşlarla dolu bir dünyada gerçek bir elmastın sen. Gittiğin yerde bütün güzellikler ve bütün yavru kediler seninle olsun, Dolly.

Zeynep Alpaslan

Bir İstanbul sabahından merhaba. Neden, bilmem ama böyle klişe bir başlangıç yapmak geldi içimden bu yazıya. Günün ilk kahvesini içerken yeni keşfettiğim bir folk albümü dinliyorum bu sabah. Fransız şansonlarını oldum olası sevmişimdir, waterlily’nin La Pieuvre isimli EP’si de daha ilk şarkıdan üzerime dev bir tuzluktan gün ışığı serpiliyormuş gibi hissettirdi bana.

Bu tatlı şarkıları dinlerken, ilkgençliğimde odamda tütsüler yakıp ay ışığında parıldayan nilüferleri hayal ettiğim günlere ışınlandım birden. Bazı yogacı kızlar Instagram’da dekor olarak kullanmaya başlamadan yıllar önce sevip sahiplendiğim Siddhartha kitabını üst üste okuduğum ve içsel canavarlarımı yatıştırmanın yolunu Hesse’de bulduğumu sandığım günlere…

Ay ışığına çekildim hayatım boyunca. Düşünüyorum da, belki de gün ışığını seçmeliydim onun yerine. Mutlu ve tatlı şarkılar dinlemeliydim hep. Canavarlarımı sakinleştirmeli, onları kucağımda küçük birer kedi yavrusuna dönüştürmeliydim bu şarkıların sihriyle. Bunun için çok mu geç kaldım acaba?

Siddharta Gautama’nın doğduğu gece gökyüzünde nilüfer pembesi bir dolunay vardı. Bebek sağlıklıydı ve anında pamuklara sarılarak saraydaki yumuşacık yatağına taşınmıştı. Babası Suddhodana, Shakya kabilesinin kralıydı. Hayatı saraylardaki görkemli törenlerde boy göstermekle geçiyordu ve biricik oğlunun tıpkı kendisi gibi korunaklı bir yaşam sürmesinde karar kılmıştı.

Siddharta dünya üzerinde yaşayan herhangi bir insanın ömrü boyunca hayal edebileceği her şeye doğuştan sahipti. Büyüdüğünde kral olması bekleniyordu, içinden sonsuz bir mutluluk taşıyordu ve hayatında bir kez olsun yaşlı, hasta ya da ölü bir insan görmemişti.

İşin aslı, o böyle şeylerin var olduğunu bile bilmiyordu. Onun için dünya tozpembe bir yerdi. Varlık, mutluluk ve zahmetsiz bir haz içinde yaşıyordu. Doğal olarak, saraydan fazla uzağa gittiği de söylenemezdi.

On altı yaşında Prenses Yasıdhara’yla evlenip çok mutlu bir hayat sürmeye başladı. En ufak bir sorumluluğu ya da derdi yoktu. Ancak hayatında çok önemli bir şeyin eksik olduğunu seziyordu ve bunun adını koyamadığı için de içi içini yiyordu. Siddharta kimselere söyleyemese de, başka bir dünyanın özlemini çekiyordu.

Bundan daha fazlası olmalıydı dünya. Bir saraydan ibaret olmamalıydı. Ama hiç bilmediği bir şeyin özlemini çekmek kolay değildi. Siddharta bildiği dünyanın dışında başka bir dünya olduğundan emin değildi ki…

Yine de şansını denemek zorundaydı. Yirmi dokuz yaşına geldiğinde karısını ve yeni doğan oğlunu terk ederek yollara düştü. Saraydan epey uzaklaştığında karşısına yaşlı, hasta, ölü ve derviş insanlar çıktı. Siddharta onların yüzüne baktığında faniliği, geçiciliği, acıyı, ölümü ve bilgeliği gördü. O günden sonra tasasız bir hayatın yerine anlamlı bir hayat koymaya karar verdi.

Ne var ki, bunu izleyen altı yıl boyunca kendi kendine ettiği eziyetler onu aydınlanmaya götürmedi. Ganj vadisinde yoga yaparak, oruç tutarak, tatsız lapalar yiyerek, günlerce kıpırdamadan meditasyon yaparak yaşadı ama ne yaparsa yapsın, hayalini kurduğu bilgeliğe ulaşamadı.

Ancak belki de ona ulaşabilmesi için, onu aramayı bırakması yeterliydi. Siddharta dolunayın gökyüzünde kocaman, taptaze bir nilüfer çiçeği gibi açtığı aydınlık bir gecede, bir incir ağacının dibindeki yosunlu bir kayanın üzerine oturdu ve bekledi.

Serin bir geceydi, incir ağacının yaprakları rüzgârda tatlılıkla hışırdıyordu. Siddharta ise onu baştan çıkarmaya çalışan Mara’yla savaşıyordu. Kral Mara, Prens Siddharta’nın aydınlanmasına engel olmak için ona güzel kadınlar göndermişti. Bunlardan bazıları kendi kızlarıydı ve onun etrafında dönerek dans ederlerken, olağanüstü derecede çekicilerdi. Ne var ki, Siddharta kıpırdamadan yerinde oturmaya devam ederek bütün gücüyle onlara direndi.

İşte, aydınlanma ona bu şekilde geldi. Siddharta’nın içindeki Buda uyandı ve hayatını zengin fakir demeden tüm insanlara öğretilerini aktarmaya adadı. Kişisel bir yolculuktu bu. Kırk binin üzerinde farklı öğreti anlattı insanlara. Belki de onların yüzüne bakıyor ve duymaya en çok ihtiyaç duydukları şeyleri söylüyordu yalnızca. Ve dolunay yaşlıların, hastaların, ölülerin ve dervişlerin yaşadığı bu toprakların üzerinde pembe bir ışıkla parıldamaya devam etti.

Ölümünden önce Buda’nın elinde küçücük bir nilüfer çiçeği açtı. Buda çiçeğe baktı ve gülümsedi. Hayatını bilgeliğe adamıştı ve artık gitme zamanı gelmişti. Öğretilerinin sonsuza dek yaşayacağından emin olarak bilgeliğini öğrencilerine devretti.

Geçen yıl Ercan’la gittiğimiz Tibet Budizmi inzivasında öğrenmiştim bunları. Aynı anda da, sevdiğim herkesin sonsuza kadar yaşamasını istediğimi fark ederek utanmıştım biraz.

Oysa Buda başlayan her şeyin sona ermek zorunda olduğunu, doğan her şeyin günün birinde yok olmak zorunda olduğunu ve veda etmeyi öğrenmek zorunda olduğumuzu söylemişti. Düşünüyorum da, belki de ben bunu hiçbir zaman kabullenemediğim için canavarlarım büyümüş, güçlenmişlerdi.

Acı ve ıstırap var, onlar gerçek ve hayatlarımızın çok önemli bir parçası. Buda onları dışlamıyor, onlara karşı basit mutluluk formülleri sunmuyor. Buda insanlara sadece durmalarını, dinlemelerini, nefes almalarını ve etraflarında olan biten her şeyin farkında olmalarını söylüyor.

Bense hemen kurtulmak istiyorum bunlardan. Acı çekmeye dayanamıyorum aslında. Canavarlarımla birlikte oturmaya. Ya da onlara çay yapmaya, onlara kitap okumaya, onlarla birlikte meditasyon yapmaya veya müzik dinlemeye…

Ama şimdi, bu güneşli İstanbul sabahında, Ercan içeride uyurken ve ben salonda tek başıma waterlily’nin tatlı şansonlarını dinlerken, sanki kalbim bir nilüfer çiçeğine dönüşüyor ve hiç kimselere haber vermeksizin, sessizce açıyor kendi köşesinde.

Zeynep Alpaslan